31 
liet door wrijving de eigenschappen mede, welke zij zelve 
iezit , en zulks zonder iets van hare kracht te verliezen; dit 
noemt men magneet krachtsmededeeling (maqnetisatio') . Wan- 
neer men met den zeilsteen eene naald, ijzeren of stalen staaf 
aanstrijkt , zoo draait en rigt zich een der uiteinden van dien 
staaf bestendig naar het noorden , het andere naar het zui- 
den, zoo namelijk die staaf behoorlijk bij zijn zwaartepunt 
is opgehangen (64.) Door de aanwending van deze natuur- 
kracht, is men op het denkbeeld gekomen, om in een doos 
een met zeilsteen aan gestreken strookje staal in evenwigt 
tc hangen, en dus liet ‘kompas of zeekompas daar te stellen, 
waarnaar de stuurlieden bunnen koers bepalen, want de 
tegenovergestelde punten der naald, die in alle bewegingen 
vrij moet zijn , wijzen de beide polen der aarde aan. 
72 . 
do ^ nia 8 n et|snms huisvest niet alleen in den zeilsteen , maar 
. \ 1 1 e kobalt en het ijzer zelf, zoo het in gegeven 
? le .^. en I 31 ) loodregten stand, op zekere wijze, in- 
u 3e fi aaC - e n §f :in 8 wordt zamengedrukt of gewreven, 
bei I 3 | e e, 8 ensc * la Ppen der magnetische vloeistof aan; is 
, , v ; eene staa f> zoo zal zij met liet eene einde het 
de u„, n , re ,. e . n ’ en rne * ; het andere afstooten. Men heeft in 
In , > • se opgemerkt, dat men door eene electriseer- 
stret<» ne ° i .S a * van i s che kolom op de met magneet aange- 
van dp na3 | Wer ken , en zelfs aan het ijzer de hoedanigheid 
magnetische pp" S ev ® n . kan » Deze werking , welke men ehetro- 
d ~ l '»i «»«« 
j . eze rac ^ten , wetten of magten zijn alle ligchamen 
j. au *) r meerder of minder onderworpen , maar de on- 
c_i r UI ^ e zo ° volstrekt, dat zij van hen alle hunne eigen- 
scnapDen en hr>p,if>„:~i.. ,i_ . . ' ... , , . ° 
Liet was derhalve van 
■ b , 200 volstre&t, dat zi van hen 
I '*PP en en hoedanigheden ontleenen. Het Vf «j uci U U»C V a IJ 
ken °°8 S ® S® W'S^ i eerst de onderscheiden oorzaken te leereti 
hen 16 L “Un bestaan op de wereld wijzigen, dewijl wij 
een ver a i”i ers , van e lkander kunnen onderscheiden, dan door 
zij on ^ ^ ent * on( ^ erzoe k der verschillende wijzen, waarop 
halve nu" 8 ^ L nt,ere hgchamen werken Wij zullen der- 
ligchamen tSip b „ el f alp j“ n he , t hierbov f 1 opgegevene, die 
stpllinrr y 1 ., , n te onderzoeken en volgens hunne zamen- 
znllpn^vprt ^ SC ub J- en * dat >s volgens de kennis, welke wij 
legen hebben van hunne beginselen of grondstoffen, 
