21 
49 . 
Elk der in dezelfde omstandigheden geplaatste ligchamen 
vordert, om tot denzelfden warmtegraad te geraken , eene 
verschillende hoeveelheid warmtestof. Deze bijzonderheid 
hangt waarschijnlijk af van hun verschil in omvang , digt- 
lieid , en al , wat tot hunne wijze van bestaan behoort. Deze 
daadzaak, die aantoont, hoe ieder ligchaam vatbaar is, om 
meerdere of mindere warmtestof te ontvangen , boet warmte- 
vathaarheid (capaciteit) , en de hoeveelheid , die er is inge- 
drongen, eigendommelijke warmte ; zoodat zeer verschillende 
ligchamen, tot denzelfden graad van warmte gebragt, ver- 
schillende hoeveelheden ijs zouden doen smelten ; zij bevat- 
teden derhalve verschillende hoeveelheden van warmtestof Men 
4an d' e eigendom melijke warmte uit de ligchamen trekken , 
en beeft werktuigen uitgedacht, om de hoeveelheid te bepa- 
en , die er was ingetreden Indien men b. v. binnen eene 
omschreven ruimte achtereenvolgens ligchamen brengt van 
een bepaald en geli]k gewigt en warmtegraad , zoodat zij 
kunnen worden afgezonderd , doch op eenen zekeren afstand 
van ijs omringd , waarvan de warmtegraad bekend is , zoo 
trekt het ijs spoedig de warmtestof tot zich in die evenredig- 
heid, welke liet noodig heeft, om te smelten en in dropvor- 
nngen toestand te vloei jen ; zoo men dit water verzamelt, 
men weldra de hoeveelheid eigendominelijke warmte 
kennen, w-elke dat ligchaam heeft moeten vrij maken. Op 
dezelfde wijze bepaalt mende warmte, welke vele ligchamen, 
wanneer zij in aan deze geheel gelijke omstandigheid zich 
vercemgen , loslaten. Het werktuig, tot deze begrooting gebe- 
Zl b‘ ) noemt men warmtemeter (calorimètre.) 
50 . 
Door in de ligchamen in te dringen , verwijdert de warm- 
testof derzelver deeltjes, zij doet ze eene grootere ruimte 
beslaan , zij zet ze uit, door cr den omvang van te vergroo- 
tcn. Dit merkwaardig verschijnsel maakt deze vloeistot tot 
eene der belangrijkste niagten in de natuur om gekend te 
worden, dewijl zij zich tot op een zeker punt tegen den 
zaïnenhang verzet, de oogenschijnlijke gedaante van alle lig- 
c lamen wijzigt, hunne verbindingen te hulp komt en oiitzet- 
en e bewegingen en krachten te weeg brengt, zoo als wij bij 
de stoomwerktuigen zien. Zoo de uitzetting (35) in een 
ligchaam plaats neemt, begrijpt men dus, dat liet warmtestof 
opneemt > en , dewijl deze er zich in ophoopt, in de omrin- 
gende voorwerpen eene vermindering daarvan , en voor ons 
