4 
eens leerstelsels of methode (7.) (methodus) of regelmatige en 
tle natuur volgende schikking , genoemd heeft (*) 
6 . 
Het eerste dus is , zoo als wij gezegd hebben , eene kunst- 
matige rangschikking der wezens in de natuur , die op voorat 
vastgestelde gronden en volgens zekere willekeurige beschou- 
wingen , nagenoeg als een w'oordenboek is ingerigt , zoodat 
daar woorden van eene geheel verschillende beteekenis nevens 
elkander zijn geplaatst, alleen om de overeenkomst der begin- 
letters. Dit zijn dan gemakkelijke tafelen, waarin men de 
ligchamen, ten minste bij hunnen naam kan leeren kennen, 
die reeds van te voTen gekend en beschreven zijn. Zoodanig 
zijn de voorwerpen der Natuur in eenige werken gerangschikt, 
wel is waar volgens waarnemingen , doch die zich niet verder 
hebben uitgestrekt dan tot zekere deelen, die niet tot de 
wezenlijke overeenkomst behooren. Yolgens deze handelwijze 
kan een ligchaam , bijzondere eigenschappen en hoedanigheden 
bezittende, hierdoor juist van alle andere worden onderschei- 
den , met behulp van boeken die den naam aan dit ligchaam 
gegeven , doen kennen , en vervolgens zijne geschiedenis of al , 
wat betrekkelijk dit onderw-erp is geschreven. 
7 . 
Tiet tweede daarentegen wordt niet door de kunst opge- 
geven, dit is eene rangschikking, die de grootste overeenkomst 
vooronderstelt in de voorwerpen welke men het naast, bijeen 
plaatst, en staat dus tegen het eerste over als eene beredeneerde 
spraakkunst tegenover een woordenboek. Deze schikking kon 
slechts door eene naauwkeurige vergelijking van de betrekkin - 
gen en onderscheidings kenmerken der wezens worden daar- 
gesteld , hunne punten van overeenkomst in het oog houdende, 
om die de meeste met elkander bezitten , het digst bijeen te 
plaatsen. Deze wijze van rangschikking is niet ontstaan door 
dadelijk hoofdafdeelingen temaken, die als grondslag en ligt- 
snoer der onderzoekingen zullen dienen; maar door de ligcha- 
men op zich zelve te beschouwen, en hen vervolgens onderling 
en met die, w’elke men later in de gelegenheid is te vinden. \ ol- 
gens dezen regel moet men de ligchamen onderzoeken, om er 
den aard van te bepalen, d i hunne vormen, hunne natuur- en 
(v) De rangschikking der planten heeft plaats of kunstmatig of natuur- 
lijk, en hiernaar krijgt het stelsel zijnen naam, kunstmatig (sfstema 
nrti filiale), natuurlijk sr lsul (sfstema naturalé) ; het stelsel van LiitMVs , 
op de geslachtsdeelen gegrond , noemt men daarom ook wel het geslachts- 
stelsrl (sfstema sexnale). 
