2 
hebben ontwikkeld , de uitwerkingen daarvan , of de verrig- 
tingen, welke zij uitoefenen, om als zoodanig te blijven be- 
staan, leert; eindelijk de Sterrekunde (Astronomia) , die zich 
bezig houdt met de ligcbamen, buiten de aarde en in de 
onmetelijke hemelruimte gelegen, 
3 . 
Zoo een Natuurkundige, of ieder, die de Natuur onderzoekt, 
eenig stoffelijk voorwerp wil kennen, moet hij beginnen, 
met daarvan de hoedanigheden na te gaan , of op te merken , 
op welke onderscheiden wijzen dit ligchaam op de zinnen 
werkt, wanneer het zich daaraan voordoet, en het, om zoo 
te zeggen, zich doet zien, gelijk het is; vervolgens moet hij, 
zoo mogelijk, tot den oorsprong van dat ligchaam opklim- 
men, zijne ontwikkeling volgen, nasporen, hoe hel is zamen- 
gesteld, de wijze van werken daarvan op andere wezens 
onderzoeken en de inwerking, welke het van deze ondergaat; 
in een woord: hij moet alles, wat aan dat ligchaam eigenen 
naanw met zijn bestaan verbonden is, d i zijne eigenschappen 
nagaan. Om een voorbeeld te geven van de hoedanigheden 
en eigenschappen van een eenvoudig ligchaam , zal liet ge- 
noeg zijn , twee, wat den omvang betreft , gelijke massa’s koper 
en zwavel met elkander te vergelijken De eerste is merkbaar 
zwaarder, harder, minder broos, niet verwrijf baar ; het aan- 
zien van het koper is blinkend, ondoorschijnend, eigenaardig 
S lanzend rood ; dat van de zwavel bleekgeel , een weinig 
oorschijnend ; de eerste weerstaat den slag en geeft alsdan 
eenen bijzonderen klank: den metaalklank ; de andere breekt, 
of geeft een slechts dof, min aanhoudend geluid; gewreven, 
of door de hand verwarmd, geven beiden eenen ligtelijk te 
onderscheiden geur; een stukje koper, op de tong gelegd, 
ontwikkelt een duidelijk te ontwaren smaak. Dit zijn de hoe- 
danigheden van het koper en de zwavel, door de vijf zinnen 
bepaald Eenige van hunne voornaamste eigenschappen zijn 
deze: tot deuzelfden graad verhit, smelt de zwavel veel spoe- 
diger; zij verdampt, brandt, aan de dampkringslucht bloot- 
gesteld, met eene blaauwe vlam ; het metaal vordert veel meer 
hitte om te smelten of vloeibaar te worden; het verdampt niet, 
en zoo het brandt, geschiedt dit met eene groene vlam Beiden 
in zekere zuren gedompeld zijnde, lost het koper er zich 
gemakkelijk in op en gaat verbindingen aan , terwijl de 
zwavel onveranderd blijft; het koper geleidt zeer goed de 
electrieke en warmte-stof; de zwavel is van beide een zeer 
slechte geleider. 
