75 
kostbare steenen te polijsten , is een tin-oxide, dat met lood- 
glas gesmolten en door deze vereeniging zeer hard is. Het 
massief goad of brons-poeder , dat in de verwerijen gebezigd 
wordt, is een sulfnretum stanni. De alchimisten noemden 
dit metaal Jupiter ; vandaar worden zoodanige bereidingen, 
die tot deze woordafleiding betrekking hebben, nog joviale 
genoemd. 
153. 
Het zuiver ijzer is van eene eigenaardig grijze kleur, 
blinkend , zeer hard ; op de breuk is het korrelig of met 
onregelmatig gebroken bladen ; bet heeft eenen eigendomme- 
lijken geur en smaak. Het is, zuiver zijnde, zelfs koud, 
rek- en smeedbaar , doch veel meer wanneer bet door het 
vuur week gemaakt is, en zoo taai, dat een draad van e'e'ne 
lijn aoormeting 242 Ned. ponden kan dragen (59). Het is mag- 
netisch en de eerste stof, die deze kracht heeft doen kennen. 
Men vindt het natuurlijk , maar meestal geoxideerd met zwa- 
vel , kool of arsenik verbonden of zouten vormende, d. i. met 
verscheiden zuren vereenigd. De alchimisten benoemden het 
met den naam van Mars. 
154. 
Geen der andere metalen is zoo moeijelijk te herleiden 
als dit; wanneer men er de zuurstof aan onttrekt, veree- 
nigt het zich dadelijk met de koolstof, en vormt dan eene 
smeltbare massa, die gegoten ijzer genoemd wordt. Het is 
an zeer breekbaar; men moet het zuiveren en er de kooi- 
en weinige zuurstof, welke het bevat, aan ontnemen, 
oor middel vaneen sterk vuur en door hamers, die, door 
er op te slaan , zijne deelen nader tot elkander brengen en 
het de rekbaarheid geven, die de waarde uitmaakt van het 
geslagen of gezuiverd ijzer. I n dezen staat wordt het wel 
week in het vuur , doch smelt niet weder, tenzij men er 
koolstof bij brenge. Met deze bijvoeging vormt het staal, 
wanneer het veel ijzer , en potlood , zoo het weinig ijzer en 
veel kool bevat. Men noemt dit laatste, het carburetum ferri, 
oneigenaardig lood-erts (31 7). Men maakt dit tegenwoordig 
°° r ,i^ e ^ unst > om het zuiverder te verkrijgen , en om het 
meerdere of mindere hardheid te geven , naar gelang van het 
gebruik, waartoe het bestemd is. 
155. 
Het ijzer kan door geen ander metaal worden vervangen; 
men gebruikt het in de drie toestanden van gegoten, gesla- 
