76 
gen ijzer, en staal, om al de andere te bearbeiden. Zijn 
gebruik is zoo veelvuldig, dat er geen werkman gevonden 
wordt, die het niet volstrekt noodig beeft; zijne oxiden, 
zoo als het glasachtige of de ijzerlovertjes en de zeilsteen , 
zijn onmisbaar in vele kunsten; dus ook verscheiden van zijn 
zouten, gelijk het sulphas ferri, gewoonlijk groene vitriool 
genoemd , dat tot basis verstrekt van de schrijf-inkt en van 
alle zwarte verwen (295) , met behulp van de galnoten-tinc- 
tuur en van eenig ander zamentrekkend beginsel, hetjorws- 
sias, of, zoo als men het tegenwoordig noemt, hydrocyanas 
ferri en dat het berlijnsch hlaaww vormt, waarvan men zich 
bij het schilderen bedient , voornamelijk in waterverwen 
en in de verwerijen. Deze schoone kleur wordt verkregen 
door scheikundige bewerkingen , die bestaan in het verkal- 
ken van een mengsel van potasch met dierlijke zelfstandig- 
heden , zoo als hoornscbaafsel en stukken gedroogd bloed ; 
de verkregen stof wordt gewasschen , doorgezijgd en in dit 
water een deel groene vitriool en twee deelen aluin gedaan , 
die een nederplofsel geven , hetwelk men wascht, totdat de 
kleur schoon blaauw wordt. 
156. 
Het is zeer moeijelijk , om het mangancsinm (bruinsteen) 
in zijnen metaal-staat te zien , dewijl het zich met de zuur- 
stof verbindt , zoodra het in aanraking met de lucht komt. 
Zoo men het herleid heeft , bewaart men ’t onder olie , en 
het is dan wit grijs, heel hard en zeer breekbaar. Men 
vindt het in de natuur, voornamelijk onder den vorm van 
verzuursels op verschillende graden van oxidatie, waarvan 
de kleur verschilt , maar die aan het gesmolten glas, waar- 
mede zij verbonden worden , een violet- of purperachtige 
kleur geven , gelijk ook aan de verglaassels. Zoo het in 
behoorlijke evenredigheid met glas is vereenigd, wordt dit 
laatste meer doorschijnend , waarom het ook de zeep der 
glasblazers genoemd is. Men haalt er enkel door de werking 
van de warmtestof de zuurstof uit Het wordt almede ge- 
bruikt , om het chlorium te verkrijgen , door het acidum 
hydrochloricum of muriaticum er mede te ontleden. 
157. 
De metalen, die ons nu nog ter onderzoek overblijven, 
worden in de natuur niet in den enkelvoudigen of oorspron- 
kelijken staat gevonden. Hunne grondstoffen zijn voor het 
minst twee aan twee verbonden. De meesten zijn eenvoudige 
ligchamen met zuurstof vereenigd , maar eenige anderen 
