m 
177 . 
Ofschoon het stikstof- en waterstof- gas , zoo zij onzen 
dampkring zamenstellen (112), vermengd zijn , kunnen zij 
echter, in sommige gevallen , zich onderling vereenigen en van 
eigenschappen en hoedanigheden veranderen. Hiertoe moet de 
hoeveelheid er van in verhouding zijn van e'e'n omvangs- 
deel stikstof tot twee zuurstof, en dit onder gunstige om- 
standigheden. Heeft deze verbinding plaats gehad, zoo is het 
stikstofgas verbrand , verzuurstoft ; het iaat zijne warmtestof 
los, en wordt een bijzonder zuur, en daar men het ’t meest 
uit de salpeter trekt (waarvan in ’t vervolg zal gesproken 
worden), heeft het den naam van salpeterzuur ( acidum nitri- 
cum) verkregen , in plaats van stikstofsuur (acidum azoti- 
cum) , die daaraan beter passen zou. Daar het door overhaling 
wordt verkregen, heeft men ’t ook geest van salpeter genoemd. 
Het lost vele metalen op , en vormt er , zoo het met water 
is aangelengd, zouten mede; de graveurs gebruiken het, 
om de eerste lijnen op het koper te trekken , onder den 
naam van sterk water. Het is een zeer bijtend zuur, ’t ver- 
brandt de bewerktuigde stoffen en vernietigt ze , en kleurt 
ze geel; het heeft eenen onaangenamen geur; zoo men het 
verhit, zijn de dampen roodachtig. Het salpeterzuur wordt 
in de natuur niet afzonderlijk gevonden, want naauwelijks 
is het gevormd , of het vereenigt zich met de aarden en loog- 
zouten. Zoo men het door ontleding van ’t zout, dat het 
dus vormt , door middel van vuur en zwavelzuur , er uit- 
trekt, verkrijgt men eerst een doorschijnend niet zuur gas, 
salpeter-gas of dautoxidum asoti genoemd , dat echter spoe- 
dig de zuurstof van den dampkring opneemt , om den vorm 
van roode, zure dampen aan te nemen, die, met water ver- 
bonden , het salpeterig zuur ( acidum nitrosum) voortbrengen , 
en door eene nog sterkere oxigenatie het acidum nitricum ; 
daarom bedient men zich met goed gevolg van dat gas-nitro- 
suin , om de meerder of minder goede hoedanigheid van eene 
lucht tot de verbranding of ademhaling te meten ; het is 
dus een der . eudiometrische middelen (102). 
178 . 
.Zoo de koolstof met zuurstof verbonden wordt , neemt 
zij den vorm aan van een zuur gas , dat gas acidum carbo- 
nicum wordt genaamd. Men vindt het in den gasvorm in de 
lucht , welke wij inademen ; het is echter zelden in grootere 
hoeveelheid dan van een honderdste er in aanwezig , maar dik- 
werf verbonden met minerale wateren en gegiste vloeistoffen, 
