t 98 
eu in t bijzonder om het staal, waarvan snijdende werktuigen 
worden gemaakt, te slijpen. De granaten zijn zeer harde stee- 
nen , die gewoonlijk in vormen met twaalf zijden ieder, van 
ruitwijze gedaante gekristalliseerd zijn (pl. IV fig. 5), e n 
wier kleur meestal zeer schitterend rood is. Deze steenen , 
die doorgaans klein zijn , kunnen echter zeer schoon gepolijst 
worden ; halsketenen en andere voorwerpen van weelde wor- 
den er van gemaakt. De turmalin ( asschentrekker ) bevat bijna 
even zoo veel aluin- als kiezelaarde; deze steen heeft dit 
bijzonders, dat de lange prismen , welke hij vormt, langs den 
eenen kant doorschijnend zijn , en langs eenen anderen , dat 
is langs dien van de as van het prisme, ondoorschijnend; de 
turmalin wordt, wanneer hij sterk verhit is, elektrisch. 
200 . 
De liiezelaardige steenen zijn vonkgevend , d, i. zij geven 
vonken af zoo zij met staal worden geslagen Hier zullen wij 
alleen die opgeven , welke in de kunsten en tot voorwerpen 
van weelde worden gebruikt. Men noemt ze somtijds kwarts- 
achtige steenen ; met stukken er van kan men staal en glas 
bekratsen; zoo ze zuiver zijn, is de blaaspijp niet genoeg , 
om ze te doen smelten; er zijn zeer veel soorten van kwarts; 
de meest bekende is het zoogenaamde rotskristal. Dit is de 
kiezelzelfstandigheid in haren zuiversten staat. Het is door- 
schijnend en kristalliseert in den vorm van een prisme met 
zes zijden , die in twee zeskantige pyramiden uitloopen ; 
dikwijls zijn alleen die twee pyramiden met de grondvlakte 
aan elkander gehecht ; het is dan een twee-pyramiden-vor- 
mend twaalfvlak' (pl. IV fig 1) op een zeskantig prisme (pl. 
III fig. 2). De kwarts is dikwijls gekleurd en bekomt dan 
verschillende benamingen: zoo hij violet is, noemt men hem 
amethist , rozenkleurig Silesisohe robijn, geel valsche of 
Boheemsche topaas, groenachtig-blaauw Oostersche groene 
agaat , glinsterend of met paarlemoeren weerschijn kattenoog ; 
er zijn zwarte, rookbruine, enz. Het zuivere zand is een soort 
van kwarts in fijner of grover korrels. Door het met loog- 
zouten te laten smelten, gebruikt men ’t tot het maken van 
glas. Zoo de zandkorrels vereenigd zijn, vormen zij onder- 
scheiden soorten van zandsteen van verschillende kleur en 
hardheid, waarvan vele verscheidenheden bekend zijn. Deze 
steen bevat dikwijls veel koolstofzure kalk, waardoor hij dan 
ook in hare wijze van kristallisatie met ruitwijze figuren deelt; 
in dezen staat noemt men hem kwarts-bevattende. De bestra- 
tingen worden er van gemaakt, en men gebruikt hem als 
slijpsteen voor snijdende werktuigen; er worden er gevonden, 
