102 
met steenen, hetzij met metaalachtige zelfstandigheden. Men 
kan ze naar de volgorde der aarden , die er in groote hoeveel- 
heid in aanwezig zijn , rangschikken. Hoewel gemeenlijk de 
naam rotsen hardheid uitdrukt, zijn echter vele der delfstoffen , 
die hieronder geteld worden , zacht , en vormen massa’s , die 
weinig vastheid bezitten , vooral wanneer men ze waarneemt 
op het oogenblik, dat zij uit de aarde gehaald worden. On- 
der de kalkaardige rotssteenen belmoren de mergel en tufsteen 
(206). Tot de aluinaardige rekent men de potaarde (207), 
de okers (200), den leisteen (210) eu de hoornblende (211). 
Onder de kiezelaardige wordt de veldspath-achtige (212) en ein- 
delijk de tripelaarde , de lava , het vulkanische glas , de 
puimsteen (21 3) enz gerangschikt. 
206 . 
Mergel is , zoo als de scheikundige ontleding heeft bewe- 
zen, meestal eene vermenging van leem en koolstofzure kalk; 
hij verschilt dikwijls in kleur en fijnheid van korrel of der 
zamenstellende deeltjes. De kleiaardige mergel dient voorna- 
melijk tot het vervaardigen van platteel- en aardewerk. De 
kalkaardige mergel wordt veel gebruikt door de landbouwers, 
die hem in te vaste gronden verspreiden, om ze beter van 
het water te laten doordringen , en dus den groei van het 
daarop gezaaide te bevorderen. De tufsteenen zijn massen 
van onzuivere en poreuze koolstofzure kalk, die aluinaarde 
en vele andere stoffen bevat ; zij vormen uitgestrekte lagen. 
Wanneer de tufsteenen uit de aarde gehaald worden , zijn 
zij vochtig, zwaar en week ; maar zij verdroegen in de lucht 
en worden ligt en zeer hard , en zoo tot bouwen gebruikt. 
Men vindt tufsteenen , die klaarblijkelijk het gevolg zijn van 
verhardingen door doorzijpeling. 
207 . 
De kleiaarde is eene natuurlijke vermenging van kiezel- 
en aluinaarde in zeer verschillende betrekkelijke verhoudin- 
gen eu kleuren. Zoo men de gedroogde kleimassen bevoch- 
tigt , verspreiden zij eenen eigenaardigen geur ; met water 
vormen zij een deeg , dat langzaam gedroogd en, aan hevig vuur 
bloot gesteld , zeer hard wordt , en de eigenschap verliest , 
welke zij te voren had , namelijk , om in water vloeibaar 
te worden. De kleiaarde , die een weinig droog is , heeft zoo 
veel verwantschap met het water, dat zij, op de tong gelegd, 
er zeer sterk aankleeft ; zoo zij vochtig is eu weinig zand 
bevat , kan men ze met den vinger glad wrijven , en in zeer 
dunne bladen snijden ; men geeft er op de draaibank en 
