119 
voorname wijzen van bestaan ter beschouwing aanbieden , 
die soms afzonderlijk in de planten , doch in de dieren altijd 
vereenigd zijn. Indedaad, het planten- of vegetative leven is 
algemeen eigen aan alle wezens ; het is inwendig , verborgen , 
onwillekeurig, lijdelijk, alleenlijk bepaald tot de ontwikkeling, 
de herstelling, de voortteeling; terwijl het dierlijke leven 
alleen eigen is aan bezielde wezens, welke het in betrekking 
stelt met de andere ligchatnen; en die wijze van bestaan is 
duidelijk, zigtbaar , werkdadig en geheel uitwendig of naar 
buiten De planten derhalve zijn levende , onbewegelijke , on- 
gevoelige , opslorpende , naar buiten uitscheidende , en door 
eene stof bevrucht wordende ; de dieren , daarentegen , zijn 
levende, werkende, zich bewegende, gevoelige, verterende, 
naar binnen uitscheidende , door eene vloeistof bevrucht, 
wordende wezens. 
ZESDE HOOFDSTUK.. 
Over de planten in het algemeen , hare gedaanten , 
weefsels en verrig tiugen. 
243. 
Gewassen of Planten noemt men de levende wezens, die 
geene ^werktuigen voor de zinnen , noch voor de willekeurige 
bewegingen bezitten, zich door eene , uitwendig bewerkstel- 
igc wordende, zuiging of opslorping voeden en ontwikkelen, 
en nimmer eene holligheid ter spijsvertering hebben. De 
wetenschap , die ons de planten leert kennen , noemt men 
Plantenkunde , Plantenleer ( Botanica , Phytologia) ; deze 
zullen wij hier verkort mededeeien , door opvolgenderwijze 
de algemeene vormen, het weefsel en de verrigtingen van 
bare organen in ’t bijzonder, de onderscheiden middelen 
tegenwoordig in gebruik, om ze te herkennen, benevens de 
meestopmerkelijke eigenschappen en bijzonderheden, welke 
e planten kunnen opleveren , te beschouwen. 
244. 
Iedere plant komt van een aan haar gelijk individu voort; 
Z *J. S?" oeit , door van buiten en voornamelijk uit niet bewerk- 
tuigde zelfstandigheden de hoofdstoffen op te nemen , die 
haar zamensteüen ; zij plant haar geslacht of hare soort 
voort door eene wezenlijke voortteeling , ten gevolge waarvan 
