r 
136 
de vette of vaste (284) en de vlugge oliën (286 ) , de harsen 
(287), de gommen (289), de gomharsen (290), de caoutchouc 
(29l), de suiker (292), de manna, de honig (293), bet zet- 
meel (294) , zekere zuren (295) enz. 
284. 
De vette of vaste olie is nagenoeg altijd vervat in de 
vruchten der gewassen , en voornamelijk in de zaden , waar- 
uit hij gemakkelijk door kneuzing en uitpersing verkregen 
wordt. De meeste oliën zijn vloeibaar bij den warmtegraad, 
waaronder wij leven, maar bij de koude worden zij vast; 
zoodanige zijn de olijf- en amandelolie, enz.; men zegt alsdan, 
dat zij stollen ; de kakao-boter is altijd in dezen staat. Aan 
de lucht blootgesteld verdroogen eenige , vooral zoo zij in 
dunne lagen zijn uitgestrekt , men noemt ze dan opdroogende 
vaste oliën; zoodanige zijn de noten-, lijn- en papavei’-olie. 
Bijna alle vette oliën, uitgenomen die van den wonderboom, 
zijn in wijngeest onoplosbaar ; met de vette oliën worden de 
zeepen gemaakt, de meeste olieverwen, de drukinkt, die 
uit noten- of lijnolie bestaat, door het vuur verdikt en 
met zwartsel vermengd ; zij dienen ook tot de toebereiding 
van vele spijzen , tot de verbranding, om te lichten, tot het 
bereiden van wol voor de weverijen , tot het zacht maken 
van leder, enz. 
285. 
In sommige omstandigheden schijnen de vaste oliën uit de 
poren der plant te komen , en aan de lucht blootgesteld in 
zeer kleine droppeltjes te verdikken en in eene stof te ver- 
anderen , die de meeste overeenkomst heeft het met was. Dit 
is vooral waar te nemen bij zekere soorten van planten, 
zoo als den gagel , den wasboom (merica cerifera) ; deze stof 
veroorzaakt ook de zeegroene kleur op de bladen van vele 
planten, die aan de oevers der zee groeijen , zoo als eenige 
soorten van kool, van kruisdistel, enz.; zoodanig is ook nog 
de witte stof, welke men op de pruimen en vele andere 
vruchten bemerkt. Men heeft langen tijd, doch, zoo als wij 
zullen doen zien , ten onregte gemeend , dat de bijën dit in- 
zamelden, en voornamelijk uit het stuifmeel der meeldraden. 
Alle eigenschappen van de was der planten zijn nagenoeg 
dezelfde als die van de vaste oliën; maar deze branden ge- 
makkelijker, zij vervlugtigen door de warmte en vormen met 
loogzouten soorten van zeepen. 
286. 
De vlugge oliën, welke men ook wezenlijke genoemd beeft, 
