283 
613. 
De Wijnstok is het belangrijkste gewas van de kleine fami- 
lie der Sarmentacecn (514). Deze heester, waarvan men thans 
vele verscheidenheden kent, wordt door inleggers vermeerderd, 
en is uit Asie afkomstig. Hare vruchten, welke men druiven 
noemt, worden in den herfst rijp. Men verzamelt ze, om 
er door uitpersing, het vocht uit te krijgen, dat, wan- 
neer men ze tot op een zeker punt heeft laten gisten, 
wijn wordt genoemd, waarin de suiker zich nog door ha- 
ren smaak doet kennen , en waaraan men den naam .van 
mjn-azijn geeft, wanneer die smaak zeer zuur is gewor- 
den (295), Indien men den wijn overhaalt, verkrijgt men 
er een geestrijk vocht uit, hetwelk men brandewijn noemt, 
wanneer het zwak is, en alkohol, wanneer het verscheiden 
malen overgehaald is, en dus ontvlambar er , ligter en sterker 
geworden , ook noemt men het wel wijngeest. Met den al- 
kohol , de suiker en andere smakelijke en welriekende stof- 
ten , worden de meeste onzer likeuren gemaakt. De alko- 
hol lo,st vele zelfstandigheden, zoo als de kamfer, de harsen 
°p ; hij stelt alsdan de alkokolische tincturen daar , welke 
men in de geneeskunde gebruikt, en de vernissen, waarvan 
men zich in de schilderkunst bedient. 
614. 
Men kweekt het meerendeel der planten uit de familie der 
ERANiACEëN (5 15) aan, uithoofde van hare fraaije bloemen, 
zeei tikwijls ook om haar loof. Al deze planten bezit- 
i eetl ? Zee , r .. zonderlinge veerkracht in de bekleedselen van 
'• 1 0n ' jl <e Pclnryoniuni s en Erodmm’s bij voorbeeld, 
^ elk der zaden door een aanhangsel verlengd, dat voor de 
n lur-c , aan t 6n ’ waa rmede het een eenig punt uitmaakt, 
vas ïjtt , maar door de droogwording, maken deze lange 
a naaiden zich los, rollen zich met kracht spiraalvormig om, 
en s ingeren het zaad , waaraan zij vastzitten , in de verte. 
n e Balsamine (Impatiens balsamita L.) opent zich de zaad- 
ies° S 6 zaad i es ^ )eva t , ten tijde der rijpheid in vijf klep - 
kleii ' e ZIC ^ .. zairie, d r ekken en naar binnen omkrullen ; dit 
hewert wordt dikwijls op de minste aanraking 
slechts S | > zoo dat het zoude schijnen als of de plant 
om het 161 00 § en ^‘k afwachte, waarop men ze aanraakt, 
waarschip te brengen 5 om deze bijzonderheid heeft men 
fonnpflnlir \ aan ^ e t geslacht den naam van Impatiens 
vrucht 1 !f 8 e 8even Men merkt iets dergelijks op in de 
1 en cler Kapucijnkers Eene plant uit de nabuurschap 
