318 
678 . 
Wij hebben, toen wij een begrip gaven van bet leven, cn 
bet onderscheid deden zien tusscben planten en dieren (229), 
aangetoond , boe de voedings werktuigen door bet bewegings- 
vermogen hadden moeten gewijzigd zijn ; hunne wijze van 
voortteeliog is evenzeer in overeenkomst met hunne dierlijke 
verrigtingen , die vele middelen hebben toegelaten, welke 
men bij de planten te vergeefs zoekt. Daar, derhalve, het 
dier het bevruchtend wezen kan gaan zoeken of ontvangen , 
en dat de toenadering innig en onmiddelijk zijn kan , worden 
ook de tweeslacbtigen bij de dieren slechts onder de zich 
het minst bewegende gevonden ; de leveodmakine der kiemen 
geschiedt door een vocht, en de werktuigen blijven na de 
bevruchting bestaan , zoowel als de individuen. Bij de planten , 
integendeel , komen de heide geslachten , zoo ze gescheiden 
zijn, niet van zelf, door hunnen eigen wil, tot elkander. 
De bevruchtende stof van het mannetje, het stuifmeel , in vaste 
bolletjes besloten, wordt door de lucht, als door eene soort 
van voerstof , o vergehragt , en het werktuig, dat ter voort- 
planting diende, wordt, na de verrigting, die de soort heeft 
vermenigvuldigd, vernietigd; het verwelkt en verslenst voor 
een gedeelte ; eindelijk laat het los en valt geheel af met 
'tzaad, hetwelk het bevat, zoodra dit tot rijpheid is gekomen. 
679 . 
De vermogens van zich te bewegen en van te voelen oefe- 
nen geenen minderen invloed op elkander uit; of,dedeelen, 
die deze beide verrigtingen toelaten, zijn in zoovele opzigteu 
onderling verbonden, dat de wijzigingen van de eene nood- 
wendig veranderingen van de tweede ten gevolge hebben. Al 
dadelijk heeft het iets stootends voor den geest, deze twee 
dierlijke vermogens van een te scheiden. Deze vooronderstel- 
ling zou niet in overeenstemming zijn met de oneindige 
Voorzienigheid, die alles in de natuur heeft geregeld. Zoo men 
begrijpt, dat eene beweging willekeurig is voortgebragt , moet 
men ook gelooven, dat er van den kant van liet dier eene 
ontwaring , eene bepaling bestaat , te weeg gehragt door een 
aangenaam of smartelijk gevoel; want iedere gewaarwording, 
die het gevoelt of er nadeelig voor is, verwekt aan zijnen kant wer- 
king of beweging, otn zich van het schadelijke te verwijderen , 
of tot het voordeelige te naderen. Het midden , waarin het 
dier genoodzaakt is te leven, heeft, derhalve, daardoor juist, 
dat het wijzigingen in de beweging moet te weeg brengen , de 
grootste verscheidenheid in de zintuigen veroorzaakt. 
