321 
685. 
De werktuigen ter voortteeiing schijnen niet te bestaan 
'I zekere dieren, die hunne soort voortplanten door de 
afscheiding van eenige deelen van hun ligchaam, waarop 
? IC 1 dan de ontbrekende deelen ontwikkelen, zoo als bij de 
ooten en afzetsels der planten ; onder de plantdieren is de po- 
yp zoodanig een; van sommigen, zoo als de ingewandswormen, 
is de wijze van voortplanting nog niet zeker bekend. De 
anderen, en dit zijn verreweg de meesten, hebben manne- 
lijke en vrouwelijke organen, of sexen, die nu eens op een 
zelfde individu vereenigd zijn , zoo als men bij de week- 
dieren opmerkt, waarvan eenige, en wel i<i 't bijzonder de 
gastropoden, hoewel tweeslachtig , eene wederzijdsche bevruch- 
ting behoeven, en de anderen, voor ’t meerendeel zonder mid- 
delen tot plaatsbeweging, zich zelven bevruchten , zoo als de 
acephalen. Zoo verlaten dieren hunne kiemen onder den vorm 
van eijeren , al dan niet bevrucht alvorens gelegd te worden ■ 
dit laatste geschiedt bij de visscben en, onder de kruipende 
dieren , bij de kikvorsch-soorten , het eerste bij de vogels , de 
meeste andere kruipende dieren , de schaaldieren , bijna alle 
insekten, de weekdieren en de wormen. Een klein aantal 
dieren van verschillende klassen worden, ten onregte, levend- 
barende of eijerlevendbarende genoemd, hetgeen wil zeggen 
dat hunne eijeren, inwendig bevrucht, zich aldaar ontwikke- 
len , terwijl de klasse der zoogdieren alle'e'n ons een voorbeeld 
oplevert van wezenlijk levendbarende , wier jongen eerst dan 
van de moeder worden gescheiden , wanneer zij den vorm 
hebben verkregen , welken zij moeten behouden. 
686. 
Wij hebben reeds gezien, dat de dieren, wat betreft de 
bewegings werktuigen, kunnen onderscheiden worden in ge- 
wervelde, zoo als de zoogdieren, de vogelen, de kruipende 
dieren en de visscben , en in ongewervelde. Hu eeus hebben 
«leze eenen geleden tronk, hetzij met leden of poten, die 
pit verschillende deelen bestaan, zoo als de schaaldieren en 
insekten, hetzij zonder zoodanige aanhangsels , zoo als de wor- 
men ; dan weder is hun tronk niet geleed, zoo als bij de 
week- en plantdieren Het aantal leden is zeer verschillend : 
de gewervelde hebben er slechts vier, nagenoeg alle insekten 
zes, de spinachtige acht, de schaaldieren tien of meer, 
de duizendpoten (Myriapoda) soms tot honderd en daarbo- 
ven De vorm en het gebruik van die leden of poten is ver- 
schillend, zij oefenen voor de dieren alle soorten van bewe- 
21 
