JOANNIS S WA 
modi dari Animalcula , quorum corpufculum a- 
cutiflimo etiam cultri apice tenuius cft j haec ipfa 
tamen mufculis , venis , arteriis , caeterifque 
membris gaudere; nonne exanimes propemodum 
prae ftupore reddimur? Quum enim fic oculo- 
rum 8c manuum noftrarum impotentia obftet , 
quo minus vel ad levem partium illorum anato- 
men atque notitiam pervenire queamus ; hinc 
viam penitus interclulam deprehendimus, qua 
interior eorundem fabrica unquam rite innote- 
fcat. Quidquid igitur dc ftruftura horum Ani- 
malculorum refeimus , id omne ibla abfolvitur 
enumeratione partium illarum, quas aliis in Ani- 
mantibus majoribus ante fumus contemplati. Imo 
non Iblum in evolutione minimorum Animalcu- 
lorum coecutimus ; led vel in maximis etiam mi- 
r-abilem illam vifcerura internorum texturam ex- 
pedire minime valemus : ut enim noftri acies cul- 
telli ad diftinguendas teneras minimorum Ani- 
malculorum partes jufto craffior eft ; ita eadem 
haud minus inepta deprehenditur ad ultimos ner- 
vorum, venarum Scc. apices in majoribus eru- 
endos. 
Quum igitur noftrara utriufque Animantium 
fpeciei cognitionem multa arctet ignorantia ; nec 
hadlenus ca nobis experimentorum fuppetat co» 
pia , qua opus cft , ut tam de concinna eo- 
rum forma, quam de mirabili membrorum dif- 
■politione &c. rite judicare queamus : quis non 
videt, quam temeraria fit 8c praeceps illorum o- 
pinio, qui, Animalia majora tantum pro per- 
fedtis habentes, minora hacc quali ad numerum 
Animalium minus pertinentia , cafu fortuito na- 
ta, aut ex putredine orta dixerunt; conftantilfi- 
mum Naturae ordinem hac ratione cafui penitus 
obnoxium reddentes. Accedit , quod , uti mini- 
ma Animantium, Acari v, g. ex ovulo prae te- 
nuitate vix confpicuo nafcuntur ; fic & maxima 
Animantiuna haud infigniores , vel magis mani- 
feftos, ne dicam obfcuriores potius , magifque a 
vifu remotos ortus obtineant. Neque id temere 
a me didtum quis exiftimet; cum fedulo animum 
advertens revera comperiam , primum , quod 
confpicipotcft. Formicae rudimentum cum ipfis 
maximorum Animalium incunabulis quafi de 
p.alma contendere : unde nifi Supremus rerum O- 
pifex certos huic Animalculo conftituiflet limi- 
tes, quos ultra id increfeere nequit; quid, 
quaelb, obftarct , quo minus maximis illud Ani- 
mantibus incrementi mole anteiret ? Limites au- 
tem ifti forlan a majore minoreve cordis robore 
derivandi funt j quum hujus ope membra quaeli- 
bet 
MMERDAMMII 
ken ; dat het felve ons geheelijk doet verjlotnmen. 
Wasr by itande datter foadaanige Beeskens y met 
/pieretty aderen ende vordere leeden xerfietty gevon- 
den 'werdeiiy alvtaar de alderfcherpfte fphje van ont 
mes, felfi de grootheid van haare lichaamen komt te 
overtreffen y fio is in ons gelijk ais geen geejl meer. 
Want bet gefigt ende de hant ons hier onthreekende y 
"Waer doorvee tot de alderminjie ontleeding ende kc» 
nijfe baarer deelen geheel onbequaam iverden; Soo he- 
vinden wy den "xegy om haare innerlijke gejlalte eo it 
te recht te bekenneny geheelijk opgedolvcn. Ende alie 
de ivetenfchap y die wy van het maakfel defer Dierkens 
hebben konnen , bevinden wy niet anders gelegen te | 
fijn ais in een optelling der deelen y dewelke wy te 
vooren in andere Dieren , die grooter waaren , befihout 
hebben. Hoewel wy het verwonderlyk boorduurfel 
baarer ingewanden ontjlrengelen ; want gelyk de 
puni vifn ons mes om de teere deelkens van de kleene 
Dieren te voorfchijn te brengen te grof was; fi wort ■ 
ook het felve , om de uyterfie tippen der Senuen aderen S 
ende fi voorts , inde groote Schepfelen naa te fpeuren , M 
geheel onbequaam gevonden. ~ ■ 
Naademaal dan onfie kennificy fio inde eene ah iif r 
de andeitefoorte der fchepfelen y door onhmde bepaalt f 
isy ende ons tot nog toe genoeg fame ondervindingen, § 
fio om vande nette gejlalte der filvery ais de veraon^, jj 
derlijke order baarer deelen ende foo voorts y wel te j ' 
kunnen oordeelen , ontbreeken : wie en fiet niet het . t 
ligtveerdig oordeel der geeneUy die de grootjle febep» I 
felen volmaakte, ende deje kleene fchepfelen ondieren^ I 
by geval gehoorne y ende uyt verrotttng geteelde, W 
genoemt hebben; ende foo de JlantvaJle order van de ■ 
natuur geheel hebben gevallig gemaakt. Waar by ■ 
komt dat gelijk de alderminjie dieren y ais de Ster- fi 
kens, ofte Mijtkens uyt een ey y dat hykans onjigt- I 
baar is , geboren werden : Dat ook felfs de alder- £ 
grootjle Schepfelen geen meerder ende blykelykeTy || 
fio niet duyjlerder ende on/tgtbaarder , beginfilen j 
hebben. Welke Jaake ernjlig bemerkende, fio bevinae T 
ik inder waarheid het blykelyk hegin van een klee- ii 
ne Mier y felfs met de beginfelen der aldergroot- T 
Jle fchepfelen y ais om de Kroon te Jlrijden: ende in- j 
dlen dit beesken geen perk van niet grooter te kunnen * 
groeien van den Alder Opperjlen Maaker gejlelt | 
wasy ende welk perk mogelijk bejlaaty inde jwak» | 
heid ofte flerkte van het herty ’t geen alie de leeden te- I 
gens de Jwaarte van de perjfende lucht moet uytfet- . 
ten; wat ijfer dat haar om de aldcrgrootfle fcbepfelen 1 
te over tr e f en fiou beletten? Jm wat ijfcry dat filfi 
