26 
r, 
I 'i 
;li 
JOANNIS S WAMMERD AMMII 
Epigenefin fieri dicimus ; fenfim nempe , partem 
poji partem: eficpue ifthaec prae altera , proprie di&a 
generatio. 
Priori modo fit Inferiorum generatio , ubi Vermis 
per Metamorphofin ex Ovo nafcitur; vcl ex ma- 
teria putrcfcentc {humido-ficcefiente , vel ficco-hu- 
mejiente) primordia procreantur , e quibus (tanquam 
ex Eruca ad perfe&am magnitudinem au&a, vel ex 
Aurelia') /fr Metamorphofin Ptfp;V/o vel Mu fica o- 
riturjufta magnitudine , ncc a primo ortu quid- 
quam auftior fit. Petfe&iora autem Animalia /an- 
guinea , per Epigenefin , five panium fuperaddith- 
nem fiunt : ac pofiquam nata ftmt , adolefcunt 
ad dKftr.v perungunt. In illis cafus feu fortuna 
videtur maxime generationem promovere ^ in quibus 
forma oritur ex potentia materiae praeexifientis , 
cauffaque prima generationis efi materia potius^ quam 
ejf ciens externum i unde etiam Animalia haec imper- 
fectiora funt & genus fuum minus fervantia , mi- 
nu/que perpetua , quam /anguinea terrefiria vel a- 
quatilia, quae ab univoco principio (nempe ab 
eadem fpecie) aeternitatem confequuntur : hu- 
jufque rei caujfam primam Naturae in Virtuti vege 
taiivae ajjignamus . ^ 
'55 
Quaedam igitur Animalia fua /ponte nafcuntur , 
fX materia /ponte vel ca/u concoffa; ut Ariftoteies 
Metaph. L. V 1 1 ■ r. 9. videtur ajferere. Quorum /c. 
materia potefi a /e ip/a moveri, eo motu a ca/u, quo fe- 
men movet in generatione altorum animalium. Idevi- 
que ingeneratione animalium contingit , quod in ar- 
te; quaedam enim ab arte fiunt , atque eadem a ca- 
/v, ut/anitas; quaedam nunquam fine arte, ut do. 
mus. 
Apes, Crabrones , Papiliones & quae cunque ex E- 
ruca per Metamorphofin generantur , ca/u orta , 
ideoque genus fuum haud fervantia dicuntur : Leo 
vero, aut Gallus, nunquam ca/u, aut /ponte ; kd 
tanquam a natura, five opifice facultate divinio- 
re 
gint van een Deel gelyk van een oorfpronk ; endedoof 
middel derfelve foo ivorden de vordere lecdemaatett 
verkreegen: Ende deefe Dieren feggen vcy teveorden 
” door toevoeging , of toedoening van deelen ( Epi' 
genefis ) ellenkskens , vierdende namelyk het ceui 
deel naa bet an der ; ende dit is eygentlyk gehoortti 
ofte telinge, ais het eene deel eer is ais ’t andere. 
Op de eerfie ivyfe gefchiet de teeling van de 
bloct ontbeerende Dieren, alvcaar de Wurm doof 
^ l ei corming ( Metamorphofis ) uyt een Ey gehoo-‘ 
lenvtcrt ; ofte uyt een verrottende of vergaande 
fioffe ( een vogtigheid cpdroogende ofte eenige droO“ 
ge/ake vervogtigende) veorden de heginfelenvcorV 
geteelt, uyt vcelke {gelyk uyt een Rupfe tot volko' 
” mengrootte vermeerdert fynde, ofte uyt een GuE 
” de-popken) door vervorming een Cappelleken, 0} 
Clieg , met volkomen grootc gebooren voerd , het 
’ ivelke van fyn eerfie oorfpronk niet het gcringfie 
gi ooter vierd, Maar de volmaakter Dieren , die 
bloet hebben, die vior den gebooren door een toefettingi 
ofbydoening van deelen, (Epigenefis), ende na( 
dat fe gebooren Jyn vtorden fe gr ooter , ende geraa* 
ken tot haar vollen ouderdom, ofte anders tot haar 
befie levens kraght. Inde bloet-ontbeerende Die* 
” ren fchynt het geval geweldig de voortteeling tt 
” bevorderen; in defehe viort de gedaante gebooren 
” uyt kragt van de vooneefende fioffe, ende de eerfie 
oorfaak van de teeling is meer de Jioffe , ais het 
” vierkende uytvcendige ; voaarom eok deefe Dieren 
onvolmaakter Jyn, ende haar gejlagt minder on* 
derhoudende, ende minder duurende ofte befiandig 
” blyvende, ais de bloet-ryke, aard of vcater Dieren ^ 
” devtelke van een cennamig begintfel ( naamentlyk 
” van defilve gemeene gedsante ) haar e eeuvtigheidy 
ofte haare altyt- duurende onderhouding verkrygent 
ende deefer faake eerfie oorfaak fchryven vey tot 
de natuur , ende de groeiende kragt, 
” Eenige Dieren dangroeien van haar felven,uyt 
een fioffe die van felven , ofte door V geval, bereit 
Ariftoteles fehynt te voillcnfeggen. Wel* 
^ kers fioffe namentlyk van haar felve kan be* 
voeegt vier den , door die bevieeging van V gt* 
val , door vielke het faat bevieegt in de teeling 
’ der andere Dieren, Het felve gebeurt in de tee* 
ling der Dieren , dat in de kunfi gebeurt : eenige fyd 
door de kunfi , ende defelfde ook van geval, nlt- 
” de gefemtheids eenige fyn nooit feonder kunfi , aU 
een huys. 
” DeBeyen, deHorfeelen, Capellekens, endeutlll 
die-uyt een Rupfe\door gedaante-vervorming geteelf 
vier den, die viorden by geval geboorne , ende hatf 
” geflugt niet onderhoudende Dieren gefegt : mant' 
een Leeuvi,oJte Haanfiie eft viorden nooit doorgevfi , 
» eftt 
ili 
