24 ® 
JOANNIS S\V A 
ratio Sc in argillae defeftu , &C in aquae tepo- 
re , qui forte iplis inimici lunt , lita cfle vide- 
tur. 
Quantum ad alimentum horurace Vermium 
attinet , difficillime id , nifi adminiculante A- 
ratomia , detegi poteft : haec autem me docuit, 
argilla fola ipfos vefci. Qiiocunque enim tem- 
pore cos aperueris, femper & in Ventriculo & in 
tenuibus aeque ac craffis Inteftinis argillam rc- 
peries. Ut adeo idem in Vermibus his obtineat, 
quod in Tinea, quae eadem materie vefcitur, 
c qua domunculam fuam parat. 
CAPUT IV. 
§luamdM Ephemeri V 'irmicidus datur; 
quawobrtru Efca vocet ut ; cjiiayu 
vivax fit? 
E PhemeriOvo, Verme, pabuloque confide- 
ratis, proximum eft videre, quanto tem- 
poris fpatio Vermis ille nutriatur. Qflamvis 
autem paradoxum videatur determinare velle, 
quoufque Animalis cujufdara, quod in terra 6c 
fub aquis reconditum vivit , nutritio protrahatur: 
attamen ex diverfis Vermium horum magnitu. 
dinibus , quas ante memoravi , problema hoc 
folvi potcll. Quum enim fpecies eorum mini- 
ma , per anni fpatium enutrita , quo tempore 
ipecies maxima ad volatum fefe accingit , tres 
quartas pollicis Hollandici partes longitudine 
exaequet ; fpccies vero media icfqui pollicem 
tunc longa lir : fequitur hinc , quod Vermis 
quilibet triennii fpatio nutriatur, priufquam ob- 
eundae mutationi fuae aptus evaferit; quando- 
quidem, qui hanc tertio anno ordiuntur , maxi- 
mae fpecici Vermes duorum cum dimidio pol- 
licum , fivc digiti propemodum , qui auriculari 
proximus eft , longitudine gaudent. 
Maximi hi Dianae Vermes plene enutriti fuis 
e tubulis in aquam fc conferunt , atque deinde 
in aera j prout infia exponam. Verum titi fuus 
cuilibet hoftis eft j ita Vermes illos eo mox 
tempore , qno mutationem fubitun aquas pe- 
tunt, Pifces perfequuntur : quum vero deinde, 
mutatione funfti,cx aquis in aera femet efferunt^ 
Aves ftatim illis inhiant. Quod quidem a Nautis, 
Pifcatoribus, aliifque Hominibus, Rhenum acco- 
lentibus, animadverfum fecit, ut hacc Animalcula 
deinde, loco Efcac , ad capiendos Pifces fuerint 
adhibita. Atque hinc eft, quod ifti Vermes cir- 
ca Vicum Batavoduri , Culemburgi , aliisque in 
locis, Efoae fi ve Ripariae Efoac nomine infignian- 
tur. 
M M E R D A M M 1 1 
vcn. Hct geen Jy fchynen te doen , Joo iijt gelrek 
vati k/ej , ais om de laimheld van het watey, 
haar nadeelig fchynt te fyn. 
Wat nn het Voetfel dee fer Wwmcn helangt, dat 
felve is fxtaarlyk nyt te vinden^ ten fy stlleen door 
hulpvan de Anatomie of Ontleeding ; dcwelke viy gt' 
leert heejt , dat het alleen Kley is, die Jy eeten. Op 
"Olat voor tyden dat men haar opent , vind uien at- 
tyt Kley , foo in de niaag, ais in de dunne ende de 
dikke dannen. Gelykerwys dm de Mot hy defejde 
ftoffe leeft , daar hy Jjn 'luoning uytmaukt , Joo doit 
ook het^Aas, 
HET IV. HOOFTSTUK. 
Hoe kng de Haft-wurm gevoet wortj 
om wat reeden hy Aas genoemt wortj 
en hoe fterk hy van leeven is. 
G mien hebbende het Ey , de Wurm , ende het 
Voetfel van het Haji, Joo gaa ik over tot 
den tyt, hoe lang hy gevoet wort, Ende hoevsel 
het vreemt fchynt den tyt van het voeden eens Diers, 
dat binnen in de aarde ende het veater verborged 
leejt, te willen bepaalen: Joo ishetechter, dat nyt 
de aangevoejen verjehillige groote dee fer Wtirnien, 
de begeerde tyt fou gereekent kunnen vior den, Want 
aljoo de Kleenfle Soorte , na een jaar voedens , en 
Vianneer ais de Grootjie hegint te vliegen , drie 
vierde parienvan een Hollantfche duym-maat lengte ■ 
heeft. Ende dat de Tveeede Soorte , ais dan een 
dttym ende tvoee der de declen lang is, Soo volgt 
daar nyt , dat yder Wurm drie jaaren gevoet voort, 
eer hy tot fyn veranderings tyt kan hequaam fyn. 
Op vielk derde jaar men de Grootjie Soorte van 
Wnrmen twee duym en een half lengte Jet hebben^ 
Het voelk ten naajien by de lengte van de vingef 
naajl de pink nytmaakt, 
Deefe groote HaJuWurmen gcnoegfaam gevoet 
Jynde, foo begeeven Jy haar nyt haar e Pypkens in 
het vsater i en van daar in de lucht , ais ik viat /tf- 
ger befchryvenfal, Maar gelyk Vr niemant funder 
vyant is , foo viorden fy op die tyt , veanneer fy 
haar om te veranderen te viater begeven , datelft 
van de Viffchen vervolght ; en hoeviel Jy uyt het 
Viater haar door vervelling in de lucht verhejen i 
foo aafen daar terjlont de Vogelen op. Hct vielk van 
fommige Viffebers , of andere lieden , aan de oeve' 
ren der Rhyn vioonende ,aangemerkt Jynde, gelegenH 
hcyt heeft verfchaft , .om deefe Dierkens ais een Aas, 
om daar meede te vijfehen , te gebruyken. Het vielk 
dan de viaare oorfaak is, viaurom dat men dee fi 
fVurmen omtrent Wyk te Dmrjlede , Cnylenburg , 
ende 
