J O A N N i S S W 
haud poteft , ut cjuis , fola fua nixus intclligen- 
tia atque judicandi facultate , in. tanta experimen- 
torum diverfitate, rcdtura veritatis tramitem in 
fiftat atque incorrupto judicio aequam de alio- 
rum obfervationibus fententiam ferat : praeler" 
tiin, quoniam experimenta omnium certiffima, 
nifi noftro judicio, vel potius praejudicio, refpon- 
deant , animo obftinato reprobari cernimus. 
Hinc ad rem ipfam potius provoco : quamvis 8c 
ciufari polfem, quod fatis magno Vermium nu- 
mero deftitutus Anatomen eorum ad fummam 
perfectionem deducere haud valuerim j ut 
hinc vel mihimet ipfi haud ubivis heic fatisEiciam. 
Verum poftmodum didici, quod Opera DEI 
aeque fint incxhaulla £c incomprchenfibilia, ac 
ipfa Ejus Natura: ut adeo Opera iilhaec haud a- 
lium in finem a nobis perluftrari debeant, quam 
ut noltrae in illis ignorantiae admiratione humi- 
liati, ad eorum Conditorem adorandum, atque fin- 
ccro amore profequendum , compellamur^ 
Ut itaque , quantum par eft, clariffime obfer- 
vationes meas ob oculos ponam, methodum fi. 
raul enarrabo , qua anno 1670. ufus fum ad ve- 
ram partium Efcae Anatomen inftituendam : 
haud enim animus mihi efl: vel me ipfum vel a- 
lios ulla ratione decipiendi. Antequam vero ad 
internarum partium deferiptionem progrediar^ 
in memoriae adjumentum breviter enumerabo, 
quaenam partes extrinfccus in Ephemeri Vermi- 
culo animadvertendae fint ; tum qualcfnam in- 
ternae partes in Mafculo, quales in Foemclla, 
mihi occurrant; 
Partes Vermiculi Externae funt Caput, Cra- 
nium, Cornicula, Oculi, Dentes, Os,. Lin- 
gua una cum pilofis fuis Membranulis, quae fi- 
mili modo, ae in Gammaris, fefe habent j Pe- 
plus, Pedes, Ungues, Alae, Venter, & quae 
ad eum pertinent; fuperiores duodecim Bran- 
chiae; inferiores decem Remuli natatui infei-vien* 
tes;Caudacfuiscum Appendicibus, tandemque Fi- 
ftularum Pulmonalium fub Pedtore Apertiones. 
Partes internae Mafculi funt praeter Sangui. 
nem atque Tunicas, Miifcuh, Pinguedo, Ven- 
triculus, Intcftin^, Fifiulae Pulmonales, Cor, 
Medulla Spinalis, & Vafa Spermatica. 
InFoemella cafdem modo recenfitas partes in- 
venio, fblo hoc intercedente difciiminc; quod, 
JOCO Veficularum Spermaticarum five Ladtium, 
Ovarium heic conlpiciatur, tenuibus membra- 
nis, quae plurimis fiftulis aereis pertextae funt, 
circumdatum. 
Quum autem internas Capitis partes, atque 
* ' OcU' 
M M E R D A M M 1 1 
men in te heelden , ende haare Leefers door defel- 
ve te verleiden. Ten an der en , fu is het ock unmogf- 
l)'k, om in de verfcheydentheyd der ondervindingeni 
alleen door fyn hegrip en reeden , het rechte padt der 
waarheyt te hotiden: ende om met een onvervalfik^ 
oordeel over de opmerkingen van anderen een billy^ 
vonnis uyt te fpreeken. Te meer , nademaal w/ 
alderjeckerfle ondervindingen ^ ais fe met ons oor- 
deel , ofveel eervooroordeel,niet overeen enkomen^ 
hartnekkjg veriverpen. Waarom ik my heroep 
op de Jaake Jelfs , hoeveel ik my fou kunnen bekleiei- 
gen , dat ik door gehrek van genoegfaame Wwtnen^ 
de Ontleeding haarer deelen, niet ten aldernaHVofie*^ 
heb kunnen doen. Soo dat ik my Jelve hier en danf 
niet en voldoe. Dan naderhant foo heb ik geleert , 
dat de Werken GODS alfho ondoo rjoekelyk ende on- 
bevattclyk fyn^alsjyn eygenWeeJhunxaarom viy deeje 
vierken voor niet verder behocven te bcfchouvien, dt 
pm , door de verveondering van onfe onieeicntheyt iti 
defelve^ hem den Maaker daar in aan te bidden , en- 
de te betninnen. 
Op dat ik dan , foo veel mogelyk is , myne on- 
dervindingen klaar voorjlelle , Joo fal ik te gelyk de 
manter verhaalen,die ik. in het ja.tr iGjO.gebriiyH 
heb, om tot de waare Ontleeding der deelen vanbet 
Aas te geraak en : vsant ik en viil noch my felven^ 
nog anderen , eenigjins bedriegen. Maar eer ik ni* 
voortgaatot de befchryving der Inviendige deelen, foi 
Jal ik tot hulp der memorie kortelyk, optellen , vaat 
deelen uytterlyk in bet Haft-Wurmken aan te mer- 
ken fyn ; ende dan voelke Invoendige deelen ik in 
het Manneken , ende voelke ik in het iVyfken , be- 
vinde. 
De Uyterlyke Deelen der Wurm fn., het Hooft , 
het Bekkeneel^ de Hoornkcns ^ de Oogen , de Tan- 
den, de Bek^ de Tong met fyn hayrige vlieskcns t 
die ftg op de vtyfe , ais in de Kreeften , vertooneh; 
de Botjl , de Beenen^ de Nagelen , de Buyk wet 
jyn toebehoeren ; de bovcnjle tvoalf Kwxen ; de on- 
derfie tien Vlot-Riemkens $ de Staarten met 
Aanhan^Jelen ; en eyndelyk de Openingen van dt 
Longpypen onder de Borji. 
De Inviendige deelen in het Manneken fijn beb^l- 
ven het Bloct , ende de Vliefen , de Spieren , 
Vet , de Maagh , de Darmen , de Long-pypen , 
Hart , de Rug-graaty ende de Saat-vaaten. 
In het Wyfken , daar ik. oHe defelve deelen be- 
vinde, is alleen dit onderfcheyt ; dat , in plaats van 
de Saat-hlaaskens of Hom, aldaar de K»yt ofDyer- 
flok te Jien is ; die met dunne vTteskens , devielke 
met feer veel lucht-pypkens doorvoeeven fijn , 
vangen viordt. 
Maar alfoo ik de Inwendige deelen van het 
Hooft i 
