BIBLIA NATURAE. 
J95 
praecedentibus femet diftinguit: Thorax enim 
■j. pauilo fulcior ei cft, quam Formicae Operariae j 
^ nonnihil magis helvus, quam Mari. In Cru- 
ee. ribus differentiae propemodum habetur nihil e e > 
f,g. neque & in Lumbis /,nec circa Ventrem^; ni- 
li quod multo hic grandior fit effbrmatus, ut 
a!s die van het Werk-Mierken , en ivat vasldtr al^ 
die va» het Manneken. De Beenen kowen haajl 
over een e c , ge!jk ook de Lendenen f,f« de Buyk g, 
hoeivel die merkelyk groOter is gemaekt geivordcn ^ 
om de Eyeren te plaatfen : dat alles uyt haare af 
beeldingen ligt te kennen is. Ofnti dit or.trentalU 
ineoOvula locari poflbnt : quae omnia ex iconi- foorten van Mieren foo geordiyieert is, dat daar 
veele Werk- Mieren , verfcheyde AJannekens , en ook 
eenige Wyfkens fjn , dat kan ik niet verfeekeren : 
rnaarviel dat dit foo vanmy geobferveert veort om- 
trent de alderg^mecnp fourt , die 7ven in Hollent 
en rontfom Amjierdam , de velden ende lufikoo- 
venvind , daar ik J'e ver/ckeyde tnaal heb nyt de 
aarde, en deviortcls van het gf as, van duan gegraa- 
ven, en in myn kamer gevaet. 
bus facile innotefeunt. Utrum vero in omnibus 
univerfim Formicarum fpccicbus ita conftitu- 
tum fit, ut plurimae in lingulis dentur Opera- 
riae, aliquot Mares, 8c nonnullae Foemellae; id 
equidem alTeverare haud polTum. Certus fal- 
tem allero , per obfervationes mihi conftarc, 
quod id obtineat in maxime vulgari Formica- 
rum fpecic, quae in Hollandia, & circa Amfte- 
lodamura, in campis & viridariis, reperiuntur: 
ibi enim frequenter e tellure, & inter graminum 
radices eas crui,mcumquc in cubiculum tranlla- 
tas alui. 
Ad hoc pracftandum Icqucnti ufus fum arti- 
ficio. Ingentem mihi comparavi patinam figu- 
linam, cavam, quam, quinque circiter digitos 
latos ab extrema ora , adglutinato aggere cereo 
circummunivi; tumque extra hunc aggerem in 
ambitu aquam adfudi, ut impedirem, ne For- 
micae, intra hoc munimentum coercitae, pofi 
fent elabi: circumleptura deinde patinae hujus 
cavum terra replevi, inque hac Formicamm 
rempublicara collocavi. Ita fadhim eft, ut 
Formicae intra dies aliquot Ovula ibi fua exclu- 
ferint, c quibus illi prodierunt Vermiculi, quos, 
perperam Ova vocatos , ante dcfcripfi. Verbis 
profcdlo exprimi haud poteft, quanta indullria 
Sc follicitudine Formicae Operariae holce foe- 
tus curent, £c quanto cos amore enutriant: ftu' 
penda enim eos affedtione fuos inter dentes baju 
lant, atque dc loco in locum transferunt, neque 
vel minimum quidpiam praetermittunt, quod ad 
eorum nutritionem & educationem defideratur 
Quando terra, in qua habitabant, arefeebat, 
obfervavi,quod prolem fuam in locum demiflio- 
Om dit te doen fio gehrnykte ik deefe konfl i 
ik nam een groote aarde holle fibootel , daar tk een 
vial van veafih , onitrent vyf vitigeren breet van de 
rant , op kleefde , en die goot ik van buyten vol 
vsater, om te beletien dat de Mieren binnen de nut- 
ragie my niet ontloopen fottden ; voorts vtilde ik 
deefe fibootel van bhmen met aarde , alwaar ik het gc- 
meenebejl der Mieren in plaatfic; deivelke dan binuen 
eenige daagen daar in haare eyeren voortkweekten , 
ivaar uyt de Wtirmkens quamen , die ik^ befihreeven 
heb, en die men verketrdelyk Eyeren noe?m. Het is 
onmogelyk te befihryven , veat voor forg ende neer- 
(ligheid de Werk-Mieren omtrent deefe jongen be- 
Jleeden, en met hoe groote liefde fy haar opvoede», 
dragende ende verplaatfendt die met een groote te- 
derheid tujjchen haare tanden: S'oo dat ze in het 
aldergeringfte niet naalaaten , veat tot haare voedtng 
ende opbrenging van nooden is . 
Wanneer de aarde, daar fi haar veoning i>f 
den, droog iviert, fiopemerkte ik ,dat fybaatejon 
maar ais 
rem, & profundius fubter terram daim\cx\\^t. \genaieperenlagerindeftlveindroege» 
ik daar veater opgoot,foo dat fy vogtig e» nat xttr 
ac cum nonnihil aquae adfudi , ut terra humida 
& uda evalerit , tum vero vilu erat mirabile, 
quomodo, amoris ftimulo compullae, omnes in- 
tenderint nervos , ut foetus fuos translocarent , 
atque in ficcum deferrent. Quin animadverti , 
quod, poftquara majorem aquae copiam adfu- 
diflem, collatis viribus omnes fuos foetus in c- 
®incntilfimum & altifliraum faftigium bajula- 
verint. Quodfi vero aiidam terram tantum 
humeftabam , tunc prolem fuam eo quoque de- 
ferebant: atque fic dillindlilfimc videre mihi 
con- 
den , ais dan mas het verveonderhk em aan t. Jten , 
vjat neerjligheid fy door haare liefde geperj aauix^n 
den , om alie die jongen te verpi aat^^m , en op .et 
drooge te draagen. Jk heb ook gemerkt , dat ais ik 
het voater feer vermenigwldigde , dat fi dan alie 
haar jongen, daor een gemeenen arheyt , op de ah 
deruytfekenfe ende hoogdeplaats torjlen. En ais tk 
drooire aarde maar even vogtig maakte, fio bragten 
fy haare jongen ook daar na toe , devtelke tk da i 
fier hefcbeydentlyk haar heb fien beweegen 
Eq cc % 
en de 
vog- 
