BIBLIA NATURAE. 
Septembris initio praeterlapfis , hinc noftibus 
jamjam frigefcentibus, circa infignem ejusmo- 
di Vermiculorum numerum ipfe fum exper- 
tus. Irna vel eoufque experimentum hocce 
mihi fucceflic; ut in aliquibus cellulis, quas re- 
fignaveram, ipfos jam oculos Nymphae muta, 
ri viderim , atque ex limpidiore candido in 
elegantem , fed pallidulum j colorem purpu- 
reum tranfire: quae quidem prima efl: muta- 
tio notabilis « quam Nympha fubit. Id ipfum 
etiam in Bombylio , quem Goedartlus fub no- 
mine Apis defcripfit , obfervavi. 
Probe autem animadvertendum heic eft , 
quod tam mirificus detur m Apum Alearibus ‘J- 'mntery foo dat ook den Honing in 
calor, ipla enam bruma faevieme ; tt," te Hollm 1 te verMen, ofte e.k te 
temporis nec couaefcat, nec deufcrcat,ne<iuc&, „,Jg,erc« temt , tenfydatde 
iu granula , id cll , m cryilallo, cogatur , mf. « J _ j ____ __ ^ ^ ^ 
ubi pauciores juito Apes forte adiucnnt. /va- 
de, quod Apes, ficubi foecundae funtj me- 
dia etiam hyeme Progeniem fuam meile 
^99 
mer, filfi eenige daagen diep in September , endc 
wanneer de nagten kout fyn , ondervonden hebbe‘> 
Gaande ditfoo verre, dat tk in eenige, dieik ontfe- 
gelt hadtyfelfs de Oogenin hetPopken al hebbefien 
veranderen, ende nyt een helder mt in een fchoon, 
maar bJeekagtig purper vergroeyen, dat de eerjle 
aanmerkelyke verandering omtrent het Popken n. 
Dit heb ik ook in den Honmel gcfien, dat eygentlyk 
de Bye is, van Goedaert befchreeven. 
Jlhier is nu wel aan te merken , hoe rxonder^ 
lyk ‘warm het in de Korven der Byen is , ende 
nutriant , foveant , & calfaciant , imo & 
mutuum inter fe calorem eadem opera con- 
fervent. Id vero haud fcio aliis ullis Infedtis 
proprium elTe : namque vel ipli Crabrones , 
Vefpae, & Boinbylii perinde, ac Mufcae,non- 
nullique Papiliones , hyberno frigore penitus 
rigent, & omni hoc tempore nec fe movent, 
nec locum mutant, neque vel alimenti quid- 
piam alTumunt, vel aliquid faecum excernunt. 
Simile quid etiam in nonnullis Cochleis vinea- 
rum aliisque Cochlearum fpeciebus obtinet, 
quae, cum fub id tempus, diuturni ope jeju- 
nii, ab excrementis repurgentur , in probi nu- 
trimenti cibum cedunt. 
Vermiculus Apis , memoratum in modum 
fuoOvo exclufus , teneraque pellicula exutus, 
deinceps, prout dixi , nutriri debet. Verum 
quandoquidem is nunquam , uti alii aliorum In- 
fedlorum Vermes , qui reptant aut aliorfum 
transferuntur, locum illum, quo in fua cellula 
femel repofitus eft, mutat; hinc nutrice opus 
elt huie Vermiculo : cujus quidem laboriofae 
curationis provinciam in fe fufcipiunt Apes 
operariae , quae foetum huncce tunc nutrican- 
tur, fovent, atque educunt eousque j donec is 
e minimo, punfti inflar, Vermiculo in ma- 
jorem , tandemque in Nympham , & fic por- 
ro in Apem accrefcendo mutetur ; quo termino 
Byen te vaejiug fyn. Doet hier hy , dat de Byen 
op ’t midden in den Winter , ais fy vHigtbaarfn, 
ook hadre Jongen daar door voeden , broeden , en e 
warm maaken , gelyk fe haar ook malkander aat 
- dat 
door verwarmen. Het 'welk ik ni et en ‘wcet^ 
eenige byfundere InfcBen ooit docn , felfs nkt de 
Horfels, mfpen,ende de Horfels of Hoorntorren, 
de JVefpen ende Hommelen of Bummelen , derxcl- 
ke alie even gelyk de Vliegen ofte fommige Kapeh 
lekens , geheel van de kcu des Winters bevangen 
‘worden, ende dien ganfehen tyt over haar ais dan 
niet roeren ofte be-weegen, gelyk fo niet en ee~ 
ten , of eenige vuyligheden loofen. Dat ook foimm- 
ge fVyngaartJlakken en andere foorten derfelve ge- 
meen is , devvelke alfoofe op die tyt door 
vajlen van vuiligheden dan gefuyvett fyn , >.tOor 
een goet voetfel verftrekken. 
Het Wurmken van de Bye , op de gefei e isyje 
uytfyn Ey voortgekomen fynde , ende een teer 
Hliesken afgeleit hebbende , foo moet het ais ge- 
fegtis, gevoet ‘worden,inaar alfoo het nooit van de 
plaatsveykt, daar het in fyn cellekenin geplaatjits, 
gelyk de andere dFurmen der Infetlen dte kmpen 
of verdragen vsorden , doen , Soo heeft dit 
ken een Voetjler van nooden , en het rve 
ende moeyelyke forg , de dit 
neemen , voedende , koefterende en op^ 
Jong, tot het van een Papken, 
en foo in een Bye kornt te ver^ot^. 
ken, in een groote i en ten J ,^gp voelken 
en foo in een Bye kornt te v _ 
ro in Apem accrefcendo mutetur; quo termmo tyt het noit grooter v:ort. ^ 
obtento deinceps haud amplius magnitudine forgen haar e PFurmen, me 
augetur. Apesfane haud minore labore, at- cn forg , dagelyksde foimen doen: 
que follicitudine , quotidie viftum comparant 
fuis hifce Vermibus, ac Aves fuis Pullis. Idque 
m fiat maximopere necefllim efl: quandoqui- 
dem 
. rr ^.Ihpns haare Jongen doen : 
Byewurnien niet 
eer haare Huyskens verlaaten,/^ 
!i ii i 
nioor 
I 
