B I B L I A ^ 
hae pauca tantum Ovula pariant , firaiilque 
una cum Mafculis evolent, Infefta alia aucu- 
pandi ergo , quibus , more PafTerum , fuam 
alant prolem; neque enim heic plures, quam 
duae fpecies , Mas videlicet & Foeiuella, in 
uno domicilio dantur. An vero inter haec 
Animalcula Mas quoque, fobolem nutriendi 
gratia, evolet, adecque haud, uti Apum Ma- 
fculus, a labore immunis fit; id equidem ha- 
ftenus tam exafte non obfervavi : quanquam 
interim minime dubitem , quin Mafculus iti- 
dem nutriendo fbetui operam conferat; ut enim 
Crabrones longe minore funt , quam Apes , 
numero; ita tamen quandoque vel 1500 Foetus 
habent nutriendos. Arguo haec ex Veljparum 
quodam nido five Vefpeib, quod adlervo , in 
quo vel plures etiam funt domunculae , Pro- 
lium vero, Ovulorum , Nympharum & Vbr- 
mmm infinitus quafi numerus reperiebatur. 
Mas hic Crabronum pariter, uti Apum Mafcu- 
lus , Aculeo caret. Ita ex paucis hifce exem- 
plis elucefcit , quanta in Infefiis obfervan- 
da dentur miracula , & quam ardentes nobis 
itimulos ad amplificandam DEI gloriam admo- 
veat eorum fcrutinium. Nam Ille facit res 
magnas , adeoque impervelfigabiles j & mirabi* 
lia, adeoque innumera; ^ob. p. 
Quod autem Vermes five juvenculos Apum 
Foetus enutriendi provincia foiis revera Apibus 
operariis vulgaribus fit demandata , & quoc 
harum omnia fiudia eo duntaxat collineent , 
eximia ifthaec clare docet obfervatio , quam 
peritiffimus quidam Apum Cultor , etiamnum 
in vita fuperlles, mecum communicavit. Sci- 
licet retulit is mihi , pofie certa quadam en- 
cheirefi infignem Foemellarum, quas Reges 
vulgo vocant , numerum procreari , atque hinc, 
unius anni fpatio, triplo quadruplove plura exa- 
mina profici , quam alias frigidiori noftro fub 
climate fieri adfolet. Ita autem res peragitur. 
Menfe Aprili , ficubi Alveari inverfo obferva- 
veris, nonnulla Ovula , Vermes , aut Proge- 
niem in Foemellarum domunculis dari, Foe- 
mellam feniorem una cum Apibus aliquot exi- 
me , inque Alveare aliud leorfim repone : fic 
hae de novo femet in hoc ftabilient , cellulas 
aedificabunt, femen figent, atque prolem ex- 
citabunt. Aliquo deinde poli tempore primum 
Alveare rurfus perluftra ; & fi recens exclufam 
Foemellam quandam , de feminibus ante in 
Alveari reliftis natam, ibi deprehenderis, hanc 
itidem, fupra didio modo, inde exime , atque 
cum Apibus aliis foaatam peculiari immitte 
AI- 
1 A T U R A E. 439 
nier der MuJJchen , met opgevangen Infecten te 
voeden , wcint daur fyn niet ais twee foorten van 
in een esioniiig. Kvenwel of het Manneken dacir 
al meede tot toedmg der Jongen uytvliegt, endt 
alfoo van den arheit niet verfchoont is , a!s het 
Manneken der Byen, dat en heb ik nogfoo eygent- 
lyk niet oniervonden : hoewel ik egter niet en 
Piviyfel, oflM Manneken voet de Jongen meede, 
ende dat door reeden , van dat de Horfeis op feer 
verre na , Joo veel in getal niet en Jyn ais de Byen, 
hoewel fe egter wel ifoo Jongen fomtyts te voe- 
den hebben. Dat ik oordeel uyt een nejl, 
dat ik van defelve bewaar , waaj in meer ge- 
tal nog van Huyskens fyn , en waar in ais een on~ 
eyndig tal jongen waaren , ais ook Eyeren , Popktns 
en Wurmen. Dit Manneken ondh' de Horffels , 
h'eeft ais het Manneken der Byen meede gcen An- 
geh Siei Joo uyt deefe weynige Jlaalkens blykt , 
wat wonderen omtrent de Infe^en te obfervee- 
ren fyn, en wat een groot nut ons die onderfoe- 
king tot GODS eer meede brengt. Die groote din- 
gen doet , die men niet doorzoekcn kan , en wonde- 
ren , die men niet tellen kan. Job p. 
Dat nu alleen de opvoeding der JVurmen , of de 
Jongen Maden van de Byen, eygentlykbet officie der 
gemeene Werkbyen is, ende datfe alleen met diefugt 
fwanger fyn, dat blykt uyt deefe feer heerlyke on- 
dervindingh j my van een feer verjiandig Byenhou- 
der , nu nog in ’t leeven fynde, medegedeelt. Te 
weeten , dat men door inventie een groot getal Wyf- 
kens , Koningen genieenelyk genoenit, kan voort- 
kweeken; ende alfoo drie ende vlerrnaal foo veel 
rwermen op een jaar aanfocken, als wd ordinaris 
in deefe onfe koude Climaet gefchiett Mengaatte 
werk aldus , namentlyk in April,als men ziet door 
het omkeeren van de Korf, dat ’er eenige Eyeren, 
Wurmen of Broet in de huyskens der iVyfkens is , 
foo neemt men het oude Wyfks^ eenige Byen 
daar uyt, die men dan een liorf apait gee t , 
de daar in dan verder haar colonie op nieuw laat 
bevejligen , huyskens bouwen , faatfetten , ende jon- 
gen aanfokken. Eenigen tyt hier na , als men den 
eerfien Korf befiende , aldaar een jong uytgebroeit 
Wyfken, van de faaden inde Korf gelaaten fiet 
voortgekomen te fyn, fio moet men dat daer meedt 
op de gefiyde wyfe uytneemen, ende met Byen ver- 
