JOANNlS SW AMMERDAMMII 
Mmr mogt fnand vraagen, 
nu eygentlyk de naturelyke gedetermineerde) y 
dckmjiige enuypxendige irritatie der 
in de Spkr? jilfoo men dmr niet „/,ra(dd 
m 
Verum interrogaverit forte quispiam , ecquid 
igitur naturalis, determinata, aut etiarn arte ac 
extrinfecus concitata illa Nervorum irritatio in- 
tus in Mufculo proprie efficiat Siqmdem fta- 
tuere haud liceat , Nervo ftimulato , fenfibileni 
quandam materiem in Mufculum devehi , aut 
localiter inferri ; fed potius contra affirmandum 
fit quod Mufculus tum, quam continet materiem, 
exVe propellat, ac minus fpatium occupet 
Fateor, difficilena fane & arduam effe hanc 
quaeftionera, nec forte pnns Wvi pofle.qiM 
Jera Mefaili ipHus conftrnaio examutnm 
fuerit detcfta: quae quidem me hucusque la- 
tet vi-t nlfi catena* demum longiffim. tem- 
poris laboribus eruenda. Quapropter jam i„ 
hac rc determinanda ingrediar viam, qua ad ufo, 
oculi notitiam ell perventum: modus enun, ,u„ 
vifus peragitur , absque vera oculi copWone 
deteStus ell. Hinc , &'*! ™d> 'foadam fi- 
milltudine rem hanc illuftrare Jiccret.exiftima 
rem, eam haud aliter fefe habere, ac fi quis fi. 
liquas Herbae Impatientis Dodonei aut Bal- 
famitae alterius Fabii Columnae^ leniffime ad- 
treclaret; quae quidem, dum per duas tiesve 
nervofas & herbaceas fibrillas dilatantur vel 
extenduntur , momentanea illhac irritatione 
vim acquirunt fubtiliffime ac celerrime femet 
contrahendi. Et fane fi fibrillae i ae , quae ^ 
femine etiam nondum penitus maturato , tam 
fubito fefe contrahunt, haud m unum crispa- 
rentur atque excuterentur, ct j w ar corii 
coafti , rurfus dilatari ; 
datdaar een fenfible materie, ais de 
mrt, tot de Spier over pajjeert , ofdaarp 
, — • j 
novaque irritatione ad 
Iteratam contra£Honem excitari poflent; fingu- 
laruTimum omnino in iis Mnfuu i exemplm^ ob 
oculos poni mihi videretur ; praecipua 
hujus aftio pariter in contra ione , dilatatio- 
nem fequente, fica fit: nt hinc contraftio, ne* 
quaquam autem dilatatio, verum Mufculorum 
officium dici mereatur j qnnndoquidem ii, mor- 
tuo etiam Animali , adhuc 
conantur. Imo obfervavi 'r cu imi , quem a- 
liquot per annos in Balfamo con ervaveram , 
cum dein eodem in Balfamo a me coqueretur, 
vel tum quoque femet contraxifle. 
Verum ut ut fe habeant memoratae fimilitu- 
dines: firmiffimo faltem talo iftud nmtur expe- 
rimentum, quod Mufculus ihco contrahatur, 
cum Nervus ejus commovetur. Quum vero in- 
fuper demonfiraverim, Mufculum in contrafti- 
one fua, minus, quam m fuadilamtione, occu- 
pare fpatium; evidenciflime etiain inde fequitur, 
quod nulla in eum influat materies dilpandens, 
■fed ultra, quam comprehendi potell, fubtili< r 
efle 
'r j fpr contra'^'^ 
m bevxegt mrt; jnaar dat de opier 
een materie uyt Jig Jhot, en een minder 
fwaare 
van de waaragtige jlruStuiir der Spkr 
nYttT fifjhphpnt rppv ^)P.vve te J 
met hei 
Sekerlyk datis een harde enj-^^^^-- -j. - 
mogelyk niet te JolvereH, ais uyt de ganjco 
my nog onbekent is, en feer verre 
Daarom fal ik hier handelen , gelyk tnen 
gebruyk van het Oog gedaan beeft ,mlkers 
hoe het gejigt gefchiet, men fonder het Oog ' 
tekermen, heeft aangeweefen. Daarom fe^ 
geoorloft ms door een roum gelykenis de J 
verklaren , ik fou feggen, dat het in deje S 
beid ging , gelyk metymant, die feer fagi 
kokers van het Kruidje Roer my niet van Do 
of de andere Balf amita van Fabius Column^ 
aan te raaken , het mlk door tme a drie o ^ 
kruidagtige Fefeikcns gedilateert ofgeextendeeF^^^ 
■tff‘ 
de , dandoor die momentelyke irritatie de 
krygt, om figfeerfchielyken gefmntte con ^ 
ren. En in der daat , indien defe Fejek 
haar foo fclwlyk contraheeren , felf r 
nict in een krorikelden en d 
faat ryp 
tf , 
gen, maar datfe, gelyk het in een 
der , haar weer lieten dilateeren , en op 
door irritatie te famen trskken; men fm 
trent een feer raar voorbeelt van een Spkt 
wiens voorname adtie in een contraBk J 
die op de dilatatie volgt : mar door dat ^ def 
d;ie, en niet de dilatatie, hiet eygentlykc de 
Spieren is : devoelke haar geduurig , fiF jk 
^ ff/ierfon fa r‘nntv/jh(i^T^^^ ^ 
heb ondervonden, dat een Spier,die ik 
in een Balfem bevoaart had, Jig nog of' 
mnneer ik hem naderbant in de felve ^ <1 
kookte. 
Maar defe gelykemffen daar latenae » 
dit experiment onmerfprekelyk vajii da^t' 
nim van een Spier geroertmrt, dat 
lyk de Spier geroert mrt. En alfoo * ’ ^ ^jgiatS 
mj'en , dat de Spier in fyn contractio qq}i 
beflaat , ais in fyn dilatatie , foo “oolg^ 
mcrfpreekelyk uyt , dat daar Aan goen 
blaafende materie invloeyt ; en dat het ee ^^gfi 
telykfubtieldp' materie moet fy^'^» bd * 
