9* Tweejaarige REYZE naar het 
Magt. Naar eenen naauwkeurige opzameling heeft men ondervonden 
dat ’er op dit Eyland Java gevonden worden by de veertig voor 
name Steden, onder welke de Keyzerlyke hooftftadt Mataran • 
Bantam en voornamelyk Batavia de voornaamae zyn: nevens 
wel vier en een half duyzend Dorpen , in welke wel eenige 
muloenen zielen konnen gevonden worden. ° 
frugt* De lucht van Java is zoo magtig, f,i s en gezond als ergens in 
baarheid Indiën , en de OoÜe en Weae winden waayen aldaar het 3 gant- 
Iche jaar door, met den gemeenen land en zeewind Ook "is 
deze getempertheyd der lucht oorzaak van eene groote vrugtbaar- 
heid, en voorttelioge aller dingen; zoo dat ’er weynige rvken 
gevonden worden , die niet gewillig voor den rykdoni "van dit 
geweft zullen wyken , want nergens wor ’er meer vee en ge- 
vogelte van allerley flag en aard , zee- en rivier-vifch , en ’t -reene 
Dodt verder tot onderhoud der menfchen heeft gelchaoen^ a i« 
in en ontrent dit Eyland gevonden. 5 
En waa- Het levert veele fchoone Waaren en Koopmanfchannen nvt 
ren van waar onder de voornaamite zyn, rytl , cardamn,,, * , 
zout. indigo , katroen , ka, „Li 
voornament! yk Peper, die den voornaamften handel van Bantam 
maakt , en aldaar ook welig groeit. Deze vrugt watt aan teer- 
en kronkelige rankies, die vol knoppen zyn, en by boomen of 
ftaaken geplant worden , tegen dewelke zy opklimmen en waar- 
om ze zich, als de turkze boontjes In ons land, heen flingeren- 
Wetpr. Aan de fteelen van deze fwakke rankjes, groeit de Peper by 
bosjes of riftjes in zulk eenen overvloed , en zoo digt op een * 
dat men naauwlyks magtig is de bladeren te onderlcheyden’ 
Deze bladeren, die uyt de knopjes der ranken voortfchieten! 
zyn donker groen, en die des Kaneelbooms niet ongelyk, wyl 
’er ribben in de lengte doorloopen, en zy byna een hand breed 
van vooren fpitsagtig zyn , en aan de linkerzyde bezet met 
groene rimpels ; zy laaten geknaauwt zynde eenen brand en 
groote hitte op de tong. Na deze bladeren komen de fteeli> 
jes met pluysjes te voorfchyn , waar aan de bezien groeyen by 
na op zulk een wyze als de aalbezien ; maar de troffen zyn veef 
langer. Wanneer de vrugt begint te rypen , krygt zy eene 
fivartagtige verwe, en wort in November ingezamelt , groen- 
af* 
