Onbekende ZUYDLAND. 13*1 
b eo i an t zyn , kan men in Batavia optellen ; waer onder de Ty- 
gersgragt, door haere eenpaerige fchoone en heerlyke gebouwen 
de alleraenzienlykfte is , verfiert met vier fteene oveiwelfde en 
een houte brug. De andere binnengragten zyn in ’t geheel met 
twee-en-vyttig meeft fteene bruggen voorzien. 
’t Getal der huyzen, zoo Hollandfche als Chinee.che, binnen v Gem 
de Stadts muuren , wort op ontrent 0500 ftuks begroot, waetder ^' 
onder zeer veele in grootheyd en cierlykheyd uytmunten; flt ^ [yque 
meefte hebben lugte agterplaetzen en fraeye tuynen, die met Q ebo% _ 
veelerley i’oort van Boomen en bloemen beplant zyn. De gf we „, 
meene Stadts gebouwen zyn mede fraey, waer onder ’t nieuw 
Stadthuys, dat in ’t jaer 1707. is aengelegt,uytblinkr. Omtrent 
,i u nieuwe poort ftaet een Gafthuys van zeer grooten omtrek; 
-en vintbier ook een Armen Oud Mannenhuys, Weeshuys » 
neven een Spinhuys. Ook hebben 'er de Chineezen een Oud 
Mannen en Ziekenhuys; door de heele Stade vind men overal 
^oote ruyme Markten, daer in alle foorten van Waeren han- 
del gedreven word. De Godtsdienft wort in twee Nederduyt- 
fche , waar van ’er een in ’t K afteel is , twee Portugeefche en 
eere Maleytfche Kerk vvaergenomen , waer van de Kruyskerk 
voor veele fraeje Nederlanfze Kerken niet hoeft te wyken. 
Na dat wy dus een fchets van de ftad Batavia binnen haere fn g 4 „ 
ii en gegeven hebben, zullenwe, eer wy het kafteel intreden , (, uylenm 
befc houwen wat zich buyten dezelven vertoont. Hier is d ejitdn 
° nd rondomme met buyzen bezet, die na eene nauwkeurige 
onneming een getal van ruym 2300 uytmaeken en meefte door 
n vvre Chineezen bewoont worden. De wegen zyn zeer breed , 
net beplant, en aen de zyden met uytmuntende thuytien voor Tbu )n ,n 
zien die in groot getal buyten Batavia leggen , en in uytge- 
ftrektheyd, fraayheyd der huyzen , zeldzaemheyd der boomen 
en vrug f en, eer pragtige buytenplaatzen dan thuynen mogen 
senoetnc worden. Ontrent te thuynen vint men ook eenige 
lleekeryen, en hier en daer een kruydmolen, die door een 
wagt bewaekt worden. c , , 
Niet verre buyten de Stadt leggen vyf Stetktens, waar door^^, 
de toegangen dervvaerts befcbermt, en de thuynen en bouwsom 
landen, rondom dezelve leggende, beveyligt worden.^ De itt ma 
R 2 
