( 1$3 ) 
uur langer eb dan vloed , en omgekeerd ; liet grootste 
verval van water vond niet plaats bij nieuwe en volle 
maan, maar bij kwartier maan, waar hetzelve tot n voe- 
ten en io duimen gerezen is. 
De strooming , welke wij langs de kust hadden waar- 
genomen daar, waar dezelve niet door uitstrooming 
van rivieren of banken, eilanden of bogten in het Land, 
van zijne rigting was afgewend , was een stroom , paralel 
met de heerschenden wind, en dus om de West of N. 
West, loopende van f mijl vaart. 
In de Dourga-rivier , waar de stroom zich naar dc 
strekking van de oevers der rivieren rigtte , vond men 
de zwaarste strooming nog eenmaal zoo sterk, als op zee 
en wel i| mijl. 
In de Tritons-baai is geen storm van eenig aanbelang 
door ons waargenomen. Op dit gedeelte van N. Guinea , 
waar bet Etablissement opgerigt is , wordt die tijd van 
het jaar, in welken de Oostewinden heerschen , voor de 
kwade of regen mousson gehouden , daarentegen die 
tijd , in welken de Westewinden waaijen, voor de goe- 
de of drooge mousson; dit aannemende, zijn dus de 
jaargetijden omgekeerd met die van Java , daarentegen 
gelijk loopende met die van Amboina en andere Eilanden 
in de Molukkos. Volgens getuigenis van den Inlander, 
is het de Oost- mousson , waarin de meeste regens val- 
len , en ook de menschen bet meest door ziekten aan- 
getast worden. In de West-mousson zal liet weer bij 
Lobo en in de nabijheid van de Tritons-baai goed en 
droog zijn , en ook de zee op verre na niet zoo woest en 
wild als in de Oost-mousson. Het kan dus gerust worden 
aangenomen , dat het, tijdens de Oostewinden waaijen . 
op dit gedeelte van N. Guinea slecht weder , en gedu- 
rende de West-mousson , of de tijd dat de Westewin- 
den waaijen , goed weder is. 
