i<S97- 
Overvloed 
v »n ryft , < 
waarom. 
Wyngaarden 
en , derzel- 
ver vrugt- 
baarheyt. 
Van de bie- 
ren , en 
De knip. 
Thee-Huy- 
zeu. 
ï3^ Nieuwe Reystogt 
men met regt seggen/Dat fjet Daar een ecutoigDurenDe fomet maabt. 
Dat ’er Deel of toepnfg regen balt in Die jeg maanDen/ Daar 
na boojfpclDen jp De beugtbaarfjept Deg jaarg : taant toannecc het 
toepnig regent/ 300 Brengt het land een groote meenfgte ongedierte 
boojt/ 'ttaclhfjet Fruyt, het gras, De moeskruyden, en in ’t bn* 
jonDer De Ryft, ganfeh toegbreet en afhnaagD. 
, . ©P öit EyJand, (’t toclft ontrem ttoedjonOert mijlen lang ig/cn 
btjftfg btceDj rè De Ryft 300 gemeen / Dat een menfeh natilnj: boo» 
een oortje Daagg op eeten han/ niettegcnjiaanDe Daar al een groote 
tneentgre berbcupFit too?D/ taant De gjntaoonberg moeten firc booj 
hun Dagclyr Bcooü gebrupben. Op tjet ganfclje Eyland taal! geen 
anDer foo?t ban koorn } en ’t geen men Daar heeft/ Bomt ban Ben- 
gaie, altoaac het nfetmeer nfê eeti ooctjc ’t ponD boft. ®e Bata- 
via toorD ooit beel gebragt unt fjet ïanDfdjap ban Den Grooten Mo- 
gol: en taeptenb?ooD too?D ’er niet DuerDec berhoft Dan in Holland; 
Dog De inboorlingen geben ’ec niet beel om. 
’ Op het ganfclje ©planD Java bfnö men geen cene toyngaarD ; 
maar in en omtrent Batavia queebt men beel toijnftobhenopDftori» 
5e ban (öalcrpcit ; en Dct3elbec Drupben ;tjn seet goeb om te eeten / 
alfchooii3e noopt ter Dcgc rijp toojDen. ©at ftag ban toijnftobben 
Dragen 3ebenmaal in ttoee jaren. Soo Dra men De Drupben afge- 
Jtnipt heeft/ fntjDt men hem toeer/ en bferDetjalf maanD Daarna 
heeft men toeer Drupben 300 rijp 313e toojöen bonnen, «öen tohn» 
gaard geeft het eerfte jaat Dat hP ge3ct té brugtj en loopt (nelhb 
ooit alle andere boomen) in een jaar meer upt/ Dan in Europa in Den 
tijD ban agt jaaren. ©nDertufTchen maftcnse’er geen taiin. ©ie 
men Daar Drinbt bomt gcmeenlijh upt Perfien of upt Spanjen . en 
boft bp na een ©ijbgdaalDer het pintje 
©e Bronswyker Mom ifj’ec 00b 3err Duur : maar men brout o* 
beral tamdijh goet bier ban een ftiipbcc ’t pintje. 
©e Soldaten Drinhfn Daar boo? De 3clf0c prtjg een Dranb Die men 
Knip noemt/ beftaonbc upt een foo?t ban bogt Dat men upt frupt 
perft en met 3cebcr 3eefchupm mengt. iBanneec Dien Dranb nieum 
té/ Doet ijp brp meer quaaD alg De Arac ban Mauritius. 
’t ©eene men mceft te Batavia Drinbt/ en toe! hctgoeDftcboopbes 
hoornen ban/ té De Thee: ja De Chinezen houDen’et 3elféföerbcrg 
ban. ©oor ttoee ftupber^ / $oIlanD$ griD / bcengenje bier 
fchoteltjep met allcrijanbe confituren, pDce fchoteltjc ten minften 
ban een JfjalfponD; nog een anDer fdjotcltje met toftte 3 upber» 
banDp / en Dan nog 300 beel Thee alg! bier menfehen 3ouöen bom 
ncn of toillen Djinben: en Dat nog tod ban De befte onder Degemeene 
foojt / ban tien ftupbetg het ponD: taant De KeyzersTheeftofteeng 
300 bed. gin Die 5Clföe ©upycn ban men 00b Koiïy Djinbcn/ maar 
Dan moet men eben atéiu Engeland en Holland, een ftimticr boot 
’t bopje gebm. * ® c 
