XVI 
INLEIDING. 
plaats hebben, welke de werkzame beginsels afscheiden. 
Daar echter het maaksel der inwendige organen, die de 
stoffen bewerken en afscheiden, niet naauwkeurig genoeg 
bekend is, om derzelver wijzigingen en verschillen te 
kunnen aanwijzen, zoo kan men dezelve tot dit doel 
niet onderling vergelijken, hetgeen anders de veiligste 
weg zijn zoude. Men is derhalve genoodzaakt de uit- 
wendige gedaante der planten tot grondslag der vergelij- 
king te nemen, op grond, dat bij organische ligchamen 
den uitw'endigen vorm door den inwendigen bouw bepaald 
wordt. Tot maatstaf voor deze verwantschap in uit- 
wendige gedaante, bezigt men de natuurlijke geslachten 
en ordes der plantenstelsels. Daar echter deze natuur- 
lijke rangschikking nog in vele opzigten onvolledig is, 
zal het geene verwondering baren, dat de daaruit afge- 
leidde gevolgtrekkingen in vele opzigten aan tegenwerpin- 
gen onderhevig zijn. 
In het algemeen moet men, om de krachten der plan- 
ten volgens botanische beginsels op te sporen, 
1. hunne overeenstemming in structuur opsporen. 
2. den aard der prikkels, welke op de plantenorga- 
nen in eenigerlei opzigt werken kunnen, bepalen, dewijl 
daardoor de eigenschappen der stoffen gewijzigd worden. 
Ten slotte noemt de S. voorbeelden uit de natuurlijke 
familiën, zoo als die toen bekend waren. 
Het is inderdaad zeer te verwonderen, dat een onder- 
werp van zoo veel belang en waarover sommigen reeds 
vele ophelderingen en heldere wenken gegeven hadden, 
niet algemeen ingang vond bij de beoefenaars der ge- 
nees- en natuurkunde. De onvolledige chemische ken- 
nis der planten schijnt hiertoe wel medegewerkt te heb- 
ben, doch schijnt vooral het gebrek aan botanische 
kennis bij de artsen daarvan de voornaamste oorzaak ge- 
weest te zijn. 
Men zal zich echter niet verwonderen, dat een Plan- 
