120 
DE GODSDIENST 
Het is eene zeer gewone, maar zekerlijk 
eene zeer groote dwaling, de godsdienst eenig- 
zins aantemerken als een noodzakelijk kwaad ; 
als iets, dat men zich moet laten welgeval- 
len, niet als iets, dat genoegen verschaft; 
als iets, dat met vrees en schroom moet wor- 
den aangezien, eer dan met verlangen; als 
eene soort van straf en boete, bestemd om 
eenen vertoornden God te verzoenen; maar 
niet als eene daad van onze keuze, om te 
behagen aan eenen God, die liefde is; met ' 
één woord , de godsdienst te beschouwen als 
eene verhindering voor de genoegens van ons 
maatschappelijk leven, welke wdj derhalve 
zoo lang maar immer mogelijk, moeten ont- 
vlieden, en waar men alleen dan zijne toe- 1 
vlugt toe behoort te nemen, wanneer wij die I 
genoegens niet langer smaken kunnen; ja, ' 
waartoe men juist dan zijne toevlugt nemen 
moet, blootelijk als tot eene verzoening voor 
de zonden van het tegenwoordige leven, en 
als tot een middel van bevrijding van de 
straffen des toekomenden ! Ellendige en on- 
waardige mistasting ! Hoe strijdig, niet slechts 
met Gods Woord, hetwelk ons de godsdienst 
in hare ware bedoeling kennen doet, maar 
ook met de ondervinding van allen, welke 
