IX 
‘Prodromi Naturalis HiHoria Scotije, 
Quando 
tranquil- 
lum eA ca:- 
lum. 
Glacies exoluts interdum Ventos generant; neque enim in folam Aquam diflblvun- 
tur. Sspius accidit, ut Vapores in Ventos difflentur, antequam in Nubes coalefcant-, 
tumque eos Ventos tremulus foliorum, imo et arborum motus, Stellarum fcintilla- 
tio, Halo feu Qorona Lunam cingens imminentes praefagiunt. Interdum quoque eve- 
nit , ut flatulente Exhalationes in Nubes concrefeant. Hinc Nautae , cum Nubes con- 
glomeratas circa Horizontem, eafque latiores et minus opacas, fcd paulo fplendidio- 
res contuentur, angurantur fore ut Ventus ex ea parte, et plerumque vehemens , bre- 
vi oriatur; five ha:c Nubes fubjeflum Aera magis premat, live ex ea conflet materia, 
quae in Ventum facile diflblvitur. 
Cum fervet dies , plerumque tranquillum efl ccelum , quod nimium extenuati Halitus 
Ventum non creent: mediocris enim condenfatio ad Ventum requiritur. Hinc Auflrales 
Venti faepius dc noefle quam de die fpirant ; quod frigore nofturno Halitus in fervidis 
Regionibus, unde prodeant, nimis extenuati, moderato noftis frigore denfentur: at- 
que, eam ob rationem. Vere & Autumno Venti funt crebriores. Cum nimium den- 
fantur V apores , in Pluviam abeunt ; cum nimis extenuantur , flagnat Aer. In celfiffl- 
Vemoram Montibus noftris Venti fiunt. 
differemix. Apparet itaque Ventos conflari ex fubtilibus ac tenuibus quibufdam Vaporibus, 
qui e terra et aquis exhalantur , qui proinde fine dubio tales erunt , qualia fola et a- 
qux , ex quibus oriuntur ; qualia item loca et regiones et unde efflabunt , et quo per- 
flabunt. ^uot igitur funt locorum differentiie, tot et Ventorum: propter fitum enim 
Regionum & locorum, per qux Venti ad fingulas Regiones accedunt, diverfi interfe 
fiunt, frigidiores , calidiores , humidiores, ficciores, morbofiores, falubriores. Quo- 
niam igitur Mundus in quaruor dividitur partes, & ab his partibus Venti exurgunt, 
eapropter quatuor erunt Ventorum fpecies; fcilicet Ventus Orientalis, Occidenta- 
lis, Auftralis & Borealis : & quicunque inter hos medii exiftunt, pro appropinqua- 
tionis ad Cardinem gradu , naturam lapiunt unius aut amborum, 
Venti ge- quoque Venti alii generales, alii certis locis affixi. Generalis efl Ventus, qui 
neraies & magno Telluris Traftu per totum fere annum in Marifpirat: quales in Torrida,, 
plerumque ab Oriente fpirant, qui V enti a Sole funt, qui eam viatn infiftit;vegetior enim 
’■ ' efl de die quam no(flu. In noftris autem Regionibus nulli pene funt conflantes aut 
Anniverfarii Venti, Circa t:_/PquimElitm utrumque crebriores funt Venti, quod Ha- 
litus nec nimium extenuentur , ut in ^Eftate; nec plus fatis denfentur, ut in Hyemc; 
fed mediocriter denfentur & frigeant. Tunc quoque Sol mediam Zona Torrida viam 
infiflens utrinque Vapores magno impetu verfus ^oks protrudat. 
Locus , quem percurrunt Venti , videtur efle fpatium inter Nubes & Ter- 
ram intermedium. Regiones fingula: , pro fitu & figura , Lacuumque , Flu- 
viorum & Maris iEfluariorum copia aut paucitate , magis vel minus Ventis agi- 
SfflrirfRe cum Scotia noflra in medio Mari fita fit, nifi qua Angliam Simnpc, 
gnumVen* undique fluftibus circundata ; multos quoque habeat Lacus , multos Fluvios, & Ri- 
vos ; &, undique intercurrentibus Maris .(^.fluariis, fit veluti in Lacinias difeifla, 
potcA.'* Regnum Ventorum dHd in quo, per totum annum , imperium fuum exerceant. 
Non quod Turbines & Ventorum Tempeflates in ea frequentes fiiu (vix enim in 
Hiftoria traditum eft, infigne aliquod damnum Regioni accidifle a Ventis, nifi qu6d 
intempeflivi quandoque maturas fruges decutiant ) fed quod eam Aeris tranquillita- 
tem, quae in aliis Regionibus per multos dies durat, nos vix per unam horam ha- 
beamus ; quin vel lenis aura Aerem quafi ventilet , vel violentior flatus ftrepitum ex- 
citet horrilonum. 
Venti in Quod autem Spiritus Animales & Vitales agunt in corpore humano, hoc in Ma- 
ctocofmo facit Ventorum fpirituofa natura. Et quemadmodum , fpiritibus labefafta- 
^od spu tis & languentibus , varios Morbos patitur homo ; ita&, Alentibus Ventis, putrelcit 
ritus Ani- ^gj. ^ corrumpitur. 
vftaicfin £t quoniam , quae Exhalationes Anglis in Pluvias vertuntur, nobis fzpius in Ven- 
MicrocoC. tos lelolvuntur, quod nudior & afperior noflra Regio fit, ex qua ficciores & purio- 
AfcrisSc®' fiunt Exhalationes, quas frequentiffimae Aurae magis quidem exaltant et depurant: 
fwpmitas. ea ratio mihi videtur, quod raro faeviat apud nos Peftis prae vicinis Regionibus; et 
quod Sudor Anglicus nunquam ad noftratcs pervaferit , purioris et falubrioris Aeris 
non leve argumentum. 
CAPUT 
