.34 
Trodromi Naturalis NiHoria Scoriae , 
Pifa & Fa- 
ba;. 
Sccalc. 
Pifa & Fabae quo ;ue optime proveniunt, quibus Operarii maxime vefcuntur, quod 
robuftioris nutrimenti fint. Nafcitur hic quoque Secale, quo plures quoque utuntur. 
In locis quoque cultis optime proveniunt plantae culinariae & omnis generis fruftus, 
delicati fatis faporis. 
In agris autem fponte proveniunt innumerae Plantae, quarum complures Medici ufus funt ; 
fed de his poftea. 
CAPUT XV. 
T)e 
INCOLIS: 
Lylc primo de Moribiu in genere , quod CorporisTemperamentafequantur 
illa autem Regionis naturam & proprietatem. 
Sro-' TiJ A providae eft h fagacis Naturae peritia, ut quod opus deftinat producere, illud 
peiibus X^.ea ex materia eoque artificio elaboret, qu$ illud muneri praeftituto aptum & ob- 
renipcrans reddant. Rwiitantur licet obluftenturque Legibus humanis quidam homi- 
nes, primis tamen & divinis Naturae Legibus (libere, an neceflario, magis, dubites) 
Unde fit parent, imo favent omnes & praemonllrantcm fequuntur T)eum. Nec aliam ob caufam 
tama inge- gft tantam ingeniorum varietatem (namficut facies diverfa , ita divetfum in fin- 
rictas.”'^*' gulis ingenium) quam quod fapienriilima, potentiffima prima ut ultima Caula, quam 
in fe poffidet perfedionem infinitam , eam in Operibus luis , varia difpenfatione , fm- 
gulis quidem propria, univerfis vero immenfadc ineffabili, tributa, adumbrare &de- 
inonftrare voluerit. 
In primo jsJqj. matris in Semine tota Plantae ratio , quam in primo hominum leminio fecuturae 
vits, five ten> five prava fit, fundamenta pofita funt. Sic enim temperavit vitte Arti- 
niTurrvT- fex feriem fui operis, ut praecedentium Caularum Catena praefentes quofque Nexus fi- 
ta; funda- gonjungac, gj ^ quam illi a prioribus derivant temperiem, illam inevitabili fato fu- 
fita. ** turi operis regulam agnofeant & caufam. 
Qua=ad Hominis formationem coucurrunt Semen & Menftruus fanguis. Nec ea- 
fo°rmmio- dem illainomnibus , fedinfingulis proprio charadere fignata , decidua ab omnibus par- 
nem con- (ibus funt , Vecum ili conceptaculis fuis novum Fermentum acquirunt; & miro artifi- 
curmnt. gjy pg^ficiuntur in novam Formam. 
Moresse conditione Fcetum immutant & qux Telam illam texunt. 
Studia" quse Vitae filum brevius aut longius, craffius aut tenums habeat. Virtutum pulchris 
clarum, aut Vitiorum foedis eoioribus obfcurum.- JHinc Mores & Studia femper fe- 
quuncur Corporis Temperamentum. Peflunt quidem extrinfeca coercere Naturae impetum, 
fi contraria nnt; incitare maais, fi faveant: fcd mutare non valent. Quippe iUa, pro 
diTpoficione fubjeCti , operantur, & pofitas Leges ftabiliunt magis quam op- 
pugnant; & femper 
Natura fequitur femina quifque fua. 
Et (ut habet Seneca) Ouacunqne attribuit conditio nafcendi ^ corporis temperatura, e1c^9. 
ckm multum f e diuqiie mtmus compofuerit, harebunt. Nihil horum vitari poteji , non ”■ 
mans qukm accerji. 
Et quemadmodum ab Humorum permiftione peculiari, varia fluunt hominum Tem- 
peramenta, qusE Ingenia & Mores proprios effbrmant, ita tale hominum Tempera- 
mentum, qualis Soli natura dc proprietas , ut pluribus cum rationibus tum exemplis 
prob.it Hippocoates. Temporum itaque varietates potiffimse funt, Naturam ipfam 
permutant; deinde etiam Kegio, in qua quis nutritur / poftremum autem Aquas: in-re,Aqais& 
venias enim fere femper & Formas Hominum & Mores Regionis naturx compares. 
. , Cam autem Scotia nollra eas conditiones habeat, ut in ea magnas fint & fre- Textu' 57. 
quentiffimiE temporum mutationes , ipfaquc Regio agreftis & maxime inaequalis fit, 
tura Montes plurimos dcdcnlos, itemque Campos et Prata habeat: hinc mentes percellun- 
tur fx'C, corpora quoque fortem t-ranfmutationem incurrunt, a quibus verifimile eft 
■ * iram 
Corparis 
Teiupera- 
meiirutn 
ifequuntur. 
