^Fartis Frim£ Liber i^ecundus. 
73 
Sentca. 
Plants. 
Animalia. 
Mineralia: 
PlantJE enim non tantum fylveftres in Indigenarum cenfum veniunt, fed & horten- 
fes, pr^fertim quae facile & laete hic proveniunt in hortis, & quae in agris /atae na- 
fcuntur. 
Animalia quoque tam fera quam domeftica , live eafemperhieextiterint, five aliun- 
de deveda , commode hic vivunt & foetus de fe producunt. Et hic quidem Patriae no- 
ftrae gratulandum ell, quod, cum omnia fere ad ufus falutares utilia producat, nuila 
venenata , nec fxva & truculenta alat , Bufone & Colubro exceptis , quorum venenum 
non ita noxium lue ut in aliis Regionibus eft. 
Idem quoque in Mineralibus oblervandum eft : cum enim ferrum , cuprum , plum- 
bum, argentum dt aurum in variis locis reperiantur; alumen quoque, vitnolum 8c fal 
commune cx aqua marina , & multa: etiam terrte & lapides , qua: falubris ufus fint , 
nullibi tamen , quod fciam , videre eft arfenicum , aliave qux perniciofa funt. 
Poftquam itaque tot PlanttE, tot Animalia & tot Mineralia Medici ufiis in Patria 
noftra repenuntur. Medicinam certe noltram Indigenam ad multos ex morbis noftris 
curandos fufficientem admilerit is , qui meminerit plurimos morbos tam ab antiquis quam 
modernis Medicis ferro , & igne & dizta ( ut fupra traditum ) curari. 
Exotica certe quifquis accurate ponderaverit, is ea plerumque ex eo genere reperiet, 
cui (ut ait Philolophus Latinus) non ex natura fua, fed ex opinione noftra magni- 
tudo eft. Sane debita eft humorum noftri corporis temperies, feu qua: fa- tatem tue- 
nitatem facit, ficut eorundem prster naturam difpoiitio morbum. Eos autem ad tem- 
periem & citius & tutius & jucundius multo reducunt, quae familiaria & amica noftra icr. 
naturse fint, ut qux folo & coelo cum eo conveniunt , qualia Indigena funt : ea enim com- 
modius a natura noftra fubigi & confici poliunt. Illa vero exotica , licet pretio^ vel ptaefereni 
raritate commendabilia fint, fxpe nullas, vel exiguas vire.s habent, eafque a natura no- <la. 
ftra alienas ; imo fxpc fieftitia , fepe carie tk ficu corrupta funt. 
Optandum ergo eflet (cum multa cx iftis exoticis parum, aut nihil juvent, imo 
multum fi non noceant^ ut clarifiimi quique in Medicina facienda viri Indigena Medi- 
camenta magis in ufum reciperent, qux (k nullo aut facili pretio haberi poilint, cum 
exotica non parum damni patrimoniis inferant. Certe fperandum eftet multos tunc 
morbos curabiles fore, qui nunc, quod minus proportionatis Medicamentis oppugnen- 
tur , non cedunt remediis , & tanquam deplorati & incurabiles prognoftico relin- 
quuntur. Pa b 
Et fi minus apud eos poftint noftra vota, humanitas certe & Chriftiana pietas pau- 
peribus & egenis nos fuccurrerc jubet, quibus non adfunt fumptus pro peregrinis illis confukte 
emendis , ut vel in illorum gratiam recipienda fit Medicina Indigena , ex qua multum 
emolumenti percepturi funt illi, cum familiaria illorum naturis remedia paliim fere gra- 
tis reperiantur. . , 3c 
Nec timere debent Pharmacopxi , ne , fi admittantur lemel Indigena , de eorum lu- Ph.nrniaco- 
cro fit adum: longe enim aliter fe res habet. Pauci nunc funt, qui fumptus in vale- 
tudinem neceflarios impendere poliunt; tunc autem omnes poterint, nec amplius V minuetur 
tulas. Circumforaneos et Empiricos quofquc confulent, fed Medicos veros et dodos 
adibunt; qui pro iis Medicamenta (ut moris eft) apud Pharmacopxosprxlcribent, qui 
proinde, licet minore pretio pharmaca fua vendant, ex minore fane impenlo majores 
reditus habituri fint. . ., Medicina 
Medici autem illud boni inde confecuturi fint , quod de Medicamentorum operationibus 
futuri fint certiores , cum pauca eaque recentia prxfcribant, quorum vires illis exploratx 
fint : nec metus eft a fuccedaneis , qux peregrinis Ixpe male a Pharmacopxis lubftituuntui . futura eft. 
Atque hx me rationes movebant , ut Medicinam Indigenam exponerem, ut reprx- 
fentata Indigenorum Medicamentorum copia, tum eorum etiam convenientia in mor- 
bis cujulvis Regionis curandis, peritiores ad ea in praxi adhibenda excitarem. Hoc fi 
minus poflun , aliquem faltem ufum mihi ct xgris , qui me vocant , inde derivarem. 
T 2, 
caput 
