Trodrcmi Naturalis Historia Scotise, 
( 
CAPUT II. 
Cujufque Kegioms «»»»?*«* adftruitur. 
I N eo mihi videtur Philofophia cumfacra noftra Difciplina confpirare, quod ad vi- 
tam beate agendam ubique prxcipiat , ut forte noftra contenti fimus. Et eadem 
Theologia ccrte Sapicntum mentes omni xvo verfavit cura ; iiquidem omnis flultitia laborat fafti- 
confpiratio jjo ^ atSapicns apudfe neceflaria qU2rit& invenit, nec alienis bonis inhiat. Fortu- 
nam ille nec venientem fentit, nec recedemem .• terras omnes tanquam fuas videt, 
fuas tanquam omnium ; unumquefe a natura donatum credit omnibus, omnes uni fibi. 
Deus fin- Et quidcm Natura , fi ca fapienter utamur , omnibus favet : & quanquam haud pari thoi.vi&i- 
guiis Re- modio mortalibus fua munera admetiatur, fingulis tamen fufficientia contribuit. ' 
fimus certe idemque liberahflimus V arens Tieus Opt. Max. unicuique nollrum, ut ; 
largitus eft. proprium ingenium, ita & conditionem nafccndi acCotnmodatifiimam dimenfus cft. Quam- 
vis enim fingulaj Regiones diverfi Acris Solique temperie gaudeant, & vario cSdefiium 
corporum influxui fubjiciantur, variifque proinde divcrfifque Natura donis prxdittefint: 
Sol tamen undique fupra, ftatafquc annorum vices omnibus mundi plagis dfefignat, nec 
patitur, ut, pnerer Incolarum genium, vel frigus nimis infeftum habeam hs vel asilum; 
fed ad cujufque Regionis conditionem caloris ftigorifve vim ita temperat, utadluften- 
tanda omnia gignenda, mirabili ^Dei providentia, hanc terrarum lolique varietatem 
excogitatani fufpiciamus. 
Hominum Rcgionum quoque temperiem ingenia hominum fc attemperant, & in omnigen- Bani. 
ingenia te, pcrfucccdcntium leculorum lapfusmores animofquc murantium , haeret qusedam vis 
quam cujufvis terrae Incolis , inquatiafci contigit vel educari , fua fata divi- 
natura pav- ferunt. Et metito quidcm : quod, licet aliae terrae prae alus pluribus naturae bonis abun- 
ticipant. tamen rerraium angulo tam Noverca fuit Parens Natura rerum, ut profu- 
tura indigentiae foris cogatur emendicare. Quafcunque Barbarorum fedes glacieque per- 
petuo rigentes Cogitatione adeamus , ubique experiemur Incolas, fine exterorum com- 
tdr omnT- 'ocrcio , fuo morc fplendide vivere , patrii foli & coeli beneficio grandem aetatem attin- 
busingeni- gere, fibique in pompofa rerum penuria & climatis lolitudine adsd placere, ut forte 
in cultiorem terrarum orbem delati , propter mutatum vitae inllitutum , Patriie defide- 
rio , quafi furiis agitati , inquietentur & lente contabelcant. 
Ib fatis apud nos conflat de Kona Infularum r_/^buddrmn unius Incolis , qui- Re- 
cola. bus Dominus Infulae certum familiarum numerum finit, qui eam colant, cifquemajo- 
rum & minorum pecorum adignat, quantum fatis videtur, unde & ipfi commode vi- 
vant, & vcftrgalia folvant. Qiiod ultra viftum provenit , fingulis annis ad agri 
fui Dominum mittunt. Et quando multitudo capitum abundat, fupernumerarios quo- 
que Domino annumerant. In hoc certe beati, quod illis nihil unquam dcefi, omnia ad 
fatieta em redundant. Juxta luxus & ayaririx ignari, innocentiam fane & animi tran- 
quillitatem , quam alii magnis laboribus ex inftitutis & praeceptis fapientiae petunt , hi 
ex ignoratione vitiorum comparatam habent. Xanta autem hujus Infuls Patrix lux 
dulcedine capiuntur , etiam ad hsec ufquc tempora , ut fupernumerarios illos , qui ad 
Dominum amandantur, tanquam omnium infelicifiimos lachrymis profequantur , quod 
a dulci fua Patria exules futuri fint. 
Teftis quoque ejiifdcm eft Novus Orbis a nofiris mercibus tantum, quantum a no- 
firis vitiis remotus. Illic integrx gentes telluris fux dotibus contentx vivunt, fibique 
dofuis & Viftum & Medicinam provident. Et in noftro Orbe politifiimi , \ndi, 
^ptrfa. Turea, omnes dicam Afiatici & Africani iisqux offert tellus lua utentes, exo- ' 
Natm-s- C‘^rent. Summa enim naturx benignitate, non folum ad vitam neceflaria ubi- 
nSeof.'” proflant, fed (ut optime Seneca) Ufquc in delicias amamur. Tot arbufla non 
gnitas. M uno modo frugifera, totherbx falutares, tot varietates ciborum per totum annum di- 
' »geflx, ut inerti quoque fortuita terrx alimenta prxherent. Jam animalia om- 
» nis generis , alia in ficco folidoque , alia in humido innafeentia , alia per fub- 
si lime deiniflS ; ut omnis rerum naturx pars tributum aliquod nobis conferret. 
f, liumiiKi li2c amoeniffimis flexibus campos cingentia, illa prxbitura commerciis viam, 
,, vallo Sc navigabili curfu vadentia; ex quibus quxdam flatis diebus mirabile incremen- 
” tum trahunt, ut anhela & ferventi fubjefla coslo loca, fubita vis xflivi torrentis ir- 
» ricTct Quid medicatorum tenentium venx ? Quid in ipfis littoribus aquarum calen- 
* „ tium 
