Tortis Trima Liber Secundus. 
99 
Simpli’ 
ljb.4. 
Sed quoniam latebunt diu ifta novorum Morborum Remedia, nifi diligenti fetutinis 
eruantur , hoc capite videndum eft , qua Methodo Sinipliciuni facultates optime de- 
prehendantur. 
Et cum novi ifti Morbi unam aut plures ex funftionibus humani corporis lardant, ex 
fun(5lionum Isfarum notitia ad morbi notitiam pervenire poterimus. Sed non ita facile in 
confpeftum veniunt Simplicium facultates, qus proinde raagnadiligentiainVefUgandae 
funt. 
Cum aurem Contrariorum contraria funt Remedia, & Morbi plerique Hippo- 
crates) a potentiis, h.e. ab humoribus quibufdam a Sanguinis mafla feparatis, & in 
iy-ftla, 8i robur exaltatis profluant : eorum certe Morborum aptiffima Remedia illa erunt modo con. 
Medicamenta, qure contrariis hifce potentiis facultatibus maxime gaudent. Confide- 
randic ergo veniunt Simplicium facultates, & quidem non perfe & natura fua abiolute 
confiderata: ; fcd quatenus in nobis operantur hos aut illos effedfus t h e. non quaten^ 
in genere calidas, frigidae, humids, ficcae funt, fed quatenus corpora noftra cjufmodi 
qualitatibus mutare poflunt. j a • i;- i- 
Simplicium vires atque facultates in tres ordines diflribuuntuf. Primus ordoeupri- 
mx Qualitatis, quae caeteris in mifto antecellit: quomodo Planta dicitur calida, frigi- euharam 
da , humida , ficca. Secundus Materiae eft , & ea ratione dicitur eam habere tenuem , tres otdi, 
craffam , mediocrem. Tertius Ordo feu tertia Facultas ex prioribus deducenda, licet 
gradus miftionis & qualitas non ita innotefeat. Haec in Purgantibus , Alexipharmacis 
& iis quae Specifica dicuntur fpeCfatur , et non nifi experientia deprehendi poteft. Omnes 
has Qualitates detegunt Senfus, ut rcdfe Lucretius , 
Invenies pnmis a fenjibus ejfe creatam. fibus dae- 
Notitiam veri , neque fenjiis pojfe refelli , gumur. 
^ui nfi fint veri , ratio quoque falja Jit omnis. 
Et quidem Hippocrates, Theophraftus , Diofeorides , Galenus petiere omnes figna fa- 
cultarum e Saporibus: cum enim illi prodeant ex Plantarum materia primis Qiialita- 
tibus infirudta, indicare pofTurit, Calidumne quippiam an Frigidum fit, tenuis an craf- 
fx materis. Novem autem Saporum differentix Guftui fe offerunt » Acer , Acidus , 
Pinguis Salfus, Aufterus, Dulcis, Amarus, Acerbus, Infipidus. Qui omnes quod ’ 
per contaaumLingux fiant, & Tadu certiifima Temperamenta judicari de- 
T ‘^'monftraverit: de his primo ager dum eft, & ex quibus conflant, quid fint, &quomo- 
do qualitates manifeftas indicent, explicandum eft, ut demum de Odoribus, de Co- 
loribus & Figuris agamus, quantumque Expeiientix in Simplicium Faculmtibus inve- 
ftigandis tribuendum fit, exponamus. Ex hifce aurem novem tres primi e tenui mate- 
ria prodeunt, fecundi e medioen, poftremi e craila atque terrena. Fianc autem do- 
^Irinam optime tradit ^regius ille Medicinx Rcftauraror, Fernehus , cujus proinde 
veftigiis infiftcmus , noftram obiter opinionem inferentes. 
ifttkMed Sapor acris eft, qui linguam & os acrimonia ferit atque compungit, fimulcjue ca- 
Hb.4.c.j‘iefacit & interdum quafi exurit. Is maxime confpicuus eft in Pipere, Pyrethro et Eu- saporacris, 
phorbio- In co tenui & fubtili materix junftum eft Sal lixiviofum, et pro dominio 
hujus acrior eft,’adeoque incidit et attenuat, acidum corrigit ; fed et in fummo gradu 
veficas excitat , et corrodit Acre. ,,/•/• 1 • 
Acidus fapor guftum quoque penetrat et tenuitate ferit, fed citra ullum femum caloris. 
Talis maxime in Aceto deprehenditur et in fucco Mali Citrii. In hoc acidus fpiritus prXva- 
Ict , qui tum attenuat et incidit , tum etiam violatiles nimium humores figit et compnniit, 
ct lixiviofum Sal in Acri temperat ; alias excedens lancinat et pertundit , et fieex et terteftri 
fubftantix juneftus coagulat, et ita obftruit Acidum. 
Pinguis fapor ncc calore nec acrimoniii guftum folliatat , Icd linguam orifque p^tms len- 
tore quodam oblinit. Is in Oleo maxime percipitur , in Butyro et Adipe , in Aithxa, Plyllio 
2 . 
Acidus Sa, 
por. 
tore quoaam ooiinic. is m yjico maxuiic , 
et Tragacantha. In eo aerex partes magis prxvalent , adeoque tum Acidum , tum Sal lixi- 
viofum obtundit et corrigit. Propria autem facultate relaxat, emollit ct humedf at Pingue. 
Salfus Sapor linguam acriter ficcando corradit. Hic imprimis elucet in Sale atque Nitro, 
er moderatius in Crithmo herba. In eo Sal aqueis et terreis patribus adjundis temperatur 
et mitigatur. Penetrat quidem et incidit mediocriter, et abftergendo expurgat, Acidum 
corrigit, Ichorcsficcitatefuaabforbet, et a putredine corpora confervat. Si tamen prx- 
vaieac Sal, corrumpit Sanguinem , et minus nutritioni proprium ct ad motum ineptum 
reddit. Qux Salfiqualit^^csfunt. ^ Aufterus 
4 -* 
Salfus Sa- 
poi'. 
