32 De Aquatilibus. 
De alijs fpeciebus agemus inferius priuatim:hic partim in genere, partim ad cxruleos, vt noftri cogno- 
minant, pertinentia quaedam adferemus. In Acroniolaudadflimi nominantur sAdtlfcl ktn, ideft Al- 
bula: nobiles, de quibus feorfim infra: alij Hlavuftkktn id eft Albula: caerulea;, vel eadem ncftris caru- 
leis, Blavt in g di&is, vel nonnihil differentes vt quidam putant , Sc nos explicabimus infra in Nobili - 
bus.Caruleos noftros, hoc eft Tigurini lacus,'Zi-Mc«--r/vocant,qmcircaTugium&Lucernampifcan- 
turenoftros quide maiores fieri audio. Et in Acronio^W indigetant pifcem huius generis,quem alio 
nomine Cjangjijch, cuius tres differentias mox referemus. Caruiei noftri quo tempore pereat umfetu- 
ram ceu pafcua fuafequuti e fuperiori lacus parte defeendunt, circa initium Maij, Fucidfifch dicuntur, 
hoc eftpafcalespifces : Rnndeil^rr vero nominant pifcatores quidam illos qui oblongi & graciles funt, 
(dieraarur?, vnde Sc nomen forte agracilitate farieum: ) quales fere apparent, cum Linda fluuius, qui in Ic> 
lacum noftrum influit, exundans, lacum fuperiorem perturbant. nos eofdem (impliciter caeruleos ap • 
pellamus : Sc i buzis qui craffiores funt diflinguimus. In Bernenfium Heluetiorum ditione cseruleos 
\ocantj41lbticiki (Sc‘BUv»ltn^ nomen attribuunt Vendofi s, deu Luujeltn^ caeruleo dorfi colore : quos 
capitibus amputatis ad fumum exiccant.) In Bauaria/?«.vci?e . In Carinthia veleoldem, vel limiles Sc 
maiores, Rnnunik!^. 
Nomina pro Albularum cuiufcunque generis pifciculi parui adhuc i noftris nuncupantur Aftf lixg: a Dunenfi- 
ttate qnomo‘ bus in agro Bernenfium 'Bnochjifcb: alibi (apudHeluetiosiuperiores Sc ILhxtos ) Siiihen. 
0 • In lacu Lucernenfi pifccs quos 'B ->lhen vocant, ideft caerulei vel albula: caeruleae, pariunt circa diem 
diucE Catharinae , qui eft feptimo Ca! . Decembris.is partus Iunio meo fe demum fequentis anni ad ma- 
gnitudinemdigitiexcrefcn,circadiemdiuiIoannis,quiefto(ftauoCal.Iulij:&tum Naihtfifch vocan- 10 . 
tur,hoc eft nocturni pifccs,quod no£tu fere capiantur, deindepoftannum Edtljpt^mg, poftea Edelfijch , 
AcinAt smbaibffi/aachjne bnihen^oUrcmo em Balhen. 
Conftantiae ad Acronium lacum alia habent nomina: Primo anno,.SWi?», id eft animae, (quanquam 
Sc Vendofias paruasfic nominant:) Li n dau i ae Afyde!f:fch, Secundo Siiibtn quos Albulas noftras priua- 
tim didtas e (Te putant aliqui,<i/A/«« tm Zurycbke, fed fa!(o. Tertio UnaltrixTUlhcn vel Ga^^fifchtvel Vv*n- 
fub, (vt Gregorius Mangoldus nofter, cuius libellus de pilcibus Acronij lacus Germanice extat, feri- 
ptumreliquic) in veteribus quibufdam inftrurnentis & feriptis publicis Latine fed indocte confcri- 
ptis,Vadipi(ces. Quarto Reutben, Lindauia?. Quinto Haibjijch, ibidem. Poftremo^»;^ Ftlchoa vel 
£iavtih»(r- t 
Cangfi r ch Rurfus nomen Ganpfifch commune eftad tres fpecies. Quidam enim dicuntur Conftantiae Sandgang- 1° 
trium gcncrU. fijih Sc ijde adulti Albulae nobiles, Eietfecben. Alij Gmexgan fif h.ex quibus Albula; feruleae f\unt,BUvu- 
felcben. Alij i' 'yfsca /rfifib, ideftAlbulaecandida:,qua:nomennonimnnitant. longiflimus ex eis dodran- 
tem parum excedit. Ex his tribus generibus (vt icribit Mangoldus) vnum Conftantiae in fuperiori la- 
cus parte capitur, ( Vadipiices nobiles puto) quod tempore quadragefimalis ieiunij parit, Sc caterua- 
tim degit, maxime in loco quem Clufam nominant inter Brigantium&Liudauiam. Alterum (quos al- 
bos cognominant,) ibidem reperitur,& parit Decembri incnfe per dies fere quadraginta. Magna eo- 
rum examina circa Conftantiam in Fofla(vt vocant,/,’?^ Grttob ) vifuntur:vbi etiam anno Domini m. 
d. xxxi m. tractu vno quadraginta fex millia huius generis pifeium capta funt, Haec ille. 
B Albularum genera in lacubus tantum reperiuntur, non quibufuis, fed magnis, Sc non procul alpi- 
busautaltioribus montibus, hoc eft illis quos induentes ex montibus orti fluuij implent, vtplerifque 4 ® 
omnibus Helueua; magnis, Tigurino, Riuario,Cryphio, Aegerio, T ugino, Lucernano, C uuenfi,In- 
terlacenfi, Lemano, Acronio vel Podamico, VenetOjcScalijSjiSc Athefinis quibufdam : item inBauaria 
Sc Carinthia Sc apud Sabaudos feu Allobroges. 
Olim cum diligentius pifcem caeruleu m noftrum conflderarem, bis verbis defcripfl: Caeruleus me- 
diocri magnitudine pifcis,tantus interdum vtbims fere drachmis argenti vnus veneat, prxfertim ex 
illis qui 1 Un\en dicuntur,branchias habet quatuor.pro dentibus labra vtrinque modice exafperantur, 
quod tadu (inferto digito) magis quam vifu apparet, locus etiam linguae, limaeinftarafperiufculus 
eft. In labro fuperiori vtrinque eminent pun&aquxdam folida,fiueanguli:in albulis no item. Caudee 
extremitas colorem ex atro caeruleum prae fe fert, praefertim circa medium & fci(furam,in pinnis quo- 
que eundem colorem deprchendas:item in capite,& ab eoforte nomen inuenit. Pinnula exigua in ex- 5® 
tremo dorfo verius caudam fpe<ftatur,craffiufcula,mollis,carnofa. Pinnx ad branchias binae funt,to- 
tidem in medio ventre,vnaa podice. Venter vndiquaque niueus eft, dorfum totum fu buindi colore, fi 
fupern infpjcias,apparet.fed nefeio quomodo hi colores pro diuerfo ad lucem pofitu variant. Dentes 
non habet, led linguam afperam. Odoreinomtagrauis&pifcofusvtplerifque, fed fatis gratus. Fel 
fubrudum. Ventres in hoc pifce, Sc trutta lacuftri, quam h fundo denominant noftri, gemini funt, aut 
vnus quidem cum fundo capaciore & emi nenteeinde vero inteftinum amplum eadem fere qux venter 
capacitate, ad ventrem reflexum. Venter in csruleo, primo capacior eft,indeanguftior:tum fundus fe- 
quitur, quarto inteftinum amplum, quinto inteftini pars cum multis paruis & breuibus appendicibus 
toto circuitu primum, deinde ab vnaparteinteftini:antiim,fortequarta.Sexto reliquum inteftinum. 
C Ouapifciuin maxime deuorant, Sc memini multa me in ventribus eorum reperire: itaque pifeium 6° 
prouentum valde imminuunt, ipfis etiam lucijs perniciofiores. Circa Pafcha Sc initium Maij apud nos 
e fuperiore lacus parte,dum percarum feturam (hoc eft oua,&pifciculos ex eis nuperrime natos, aci- 
cularum magnitudine) infequuntur,defcendunt. hanc enim fugendo deuorant. Sc to tempore magis 
pinguefeunt, vnde etiam Vue>dfifh tum nominantur.Quod fi feturam earum nullam inuenerit, rurfus 
afcendit&profundapetit. CumLindafluuius,&lacusfuperior (quemRiuarium nominant) exun- 
dant, & lacum noftrum perturbant, caerulei illi longiores & graciles quos Randcd^tr vocant, defeen- 
dunt. nam turbidam aquam non ferunt. Ex Albulis nobiles Sc qua; Buzi vulgo apud nos dicuntur,pro- 
fundius degLint:cxrulei vero &graciliores, altius, fere circa medium profunditatis: & in lacu ipio lon- 
gius deicendunt, vlq ue ad aquae fluentis ferine initium.itaq; pariunt circapalos in lacu qui vrbemno- 
ftram claudunt paulo fupra effluentis Limagi principium. 7 q 
Albularum 
