lo<5 
De Aquatilibus. 
fttt n, Cluiftophorus Encelius. In magnis &rannofis aftacxs lapillumaHqtWndorepeririin proximo tv>* 
pra forcipes articulo audire memini.Mares in ea parte, qua corpus ad caudam cotinuatur,(ubtus, qua- 
tuor longas habent virgulas prominentes, quibus fceminar carent.Cauda etiam maris , rotundior eft,& 
planior &fpilfiot:fceminc autem magis tenuis, & vacua &: lata, quaficomprefta.Albertus.Et alibi, Ma- 
res afceminis non di flerunt : nillqubd fcemina: membra fnaiora lunt : & coopcrtorioru fiue tunicarum 
(tabellarum )in cauda, diftantia eft maior in fcemina.Ariftoteles in aftacis ( loquitur ille quidem dema- 
rinis,fed commune ho c eft omni cruftatorum generi ) non branchias , Vt Gaza Sc Rondeletius transfe- 
rut,fed /Sjflfy^eftSSdixit.hoceftpartes brachijsfimilcsifeCteVuotton^velutibqlchias.Haeoscircudat 19 
(inquit Ariftot.de hift.anim.4.z,)non fine hirfutia frequentes >&ralfidn£ monentur. T<x / 3 g?yy t icetS>iTx 
tc fiu# J[*aix « xi^cctoatk (/li&jpnAei y.ivu \ .Ego cirros potius qua branchias aut> 3 f qyyjoetSr, has par- 
tes albidas dixerim. quid.n.branchijsfimile habent? non litum, non fubftantiam aut figuram autvfum. 
Motum dices fimilem elle , atqui verum non eft qubd alfidue moueantur. Aftacum enim fluuiatilent 
cum vitreo vafe maxime perfpicuo aqua pleno inclufiilem, cirros illos obferuaui moueri quidem & 
celerrime, non tamen alfidue , nec femper : fed in commotione aliqua ipfius aftaci aut affettu , tum rur- 
lus quielcere prorfus. Bellonius mollia laterum additamenta, branchias in eis appellat : Tot ( inquit) 
branchias in lateribus habent, quot pedes. Verum nos illa quanquam lpecie branchijs non dilfimilia, 
necimraneccxtraaquammouefivhquarn vidimus. quarealium earum eftevfum puto , forte neaqua 
introrfum penetret, vel vt ad motum progrelfionis natationifue eis adiuuentur : non ad cordis Sc calo- *• 
ris hatiui refrigerationem : qui branchiarum in pilcibus fanguine Sc corde prarditis vius eft , vt in ter- 
reftribus pulmonis. Exanguia vero omnia vt in terra pulmone , fic in humore eodem & brachijs carent. 
Ad harcquar branchias habent aquatilium, & aqua fubeunre refrigerantur , extra aquam diu viuere 
non polfiintjcancri vero plurimis diebus polfiint.ego fine cibo in fola aqua ad dies tredecim viuum fer- 
uaui nuper, mcnfe Odobri: aqua lingulo vel altero quoq; die mutata, in angulo zetxnofttxcalefadi. 
Sed neque vt aquam ore acceptam reddant , dum cibum in humore capiunt , branchijs opus eftaftacis. 
vttinqueenimad latera oris per foramina qusdam, aquam remittunt: vtinextradisabaquaapparet,li 
contempleris lupinos. Ethot Bellonius quoque obferuauit. Ariftcteles verbinlibroderefpuationc, 
circa finem capitis vndecimi(vtnos diftinximusjnec branchiarum nec foraminum,fatisclaie, quibus 
recidatur aqua, in hoc genere meminit , cum feribit: r* y.iv awJ' xxhxA^fxyx^tiy o"*n xxpy.lro< d 
■o&i ;;’ ™ c/}&<ria l- ruv Slnnivypdjii.'' .nauli) ante aute dixerat, qubd non refrigerandi »ratia 
fec 
( Gaza videtur legifte, J\) 33 nA#,a/d«Mmc ) mmw' ptKftv ryn plejcy ri **?*,', »: , c! 
o' '-Quae Gaza fic tjaftuIit:Mare omniaeius generis ore 
excipiunt, fed cancri parte oris exigua adduda refpuunt : locuftat fuasad branchias tranfmittunt, quas 
ipfirplures quam caetera habent. Quali vero hauftam ore aquam aliunde carabi , aliunde cancri emit - 
tant. cum in citato loco ex libro de refpiratione , vtrofque eadem parte emittere clarum fit : quare hic 
etiam pro « x otpyJve , ,non aliter quam illic,legerim , e IV, xc^iW^l cly.d^ ft . Hoc eram con- 
flat eandem partem Ariftotelidiuerlis nominibus, nicdbTK/B^-y^/ofiXe. mod bm^airia. nominiari Hirc 
inpnelentia mihi fuperhacrein mentem venere:qubd fi quid etiamnum defideratur, inquirant alii. 49 
C Aftacosfl. aiunt quidam animal elle amphibium , herbisvelci &noduadpafcuaexire,pra;fertim 
Iunio menfe.Canccrfl.vt dicunt periti pilcatores, etiam in gurguftia(nalfas ) intrat adlucinm ,& rodit 
eum. Cancri etiam lapidofi qui fub lapidibus degunt , carnes comedunt , adeb vt ( quod experimento 
nouimus } carnibus in Danubio alligatis nauibus &in aquam fulpenfis adharreat magna cancrorum 
multitudojAlbertus.Aftacifi.etiam ranas appetunt. Cacer lade potatus fine aqua multis viuit diebus 
Idem. Ego aftacum domi in aqua fine vllo cibo dies xiij. viuum feruaui , vt retuli in B. Cancri lat ent h y- 
eme menfibus quinque. Veris autem tempore procedentes exuunt teftas , ficut anguis pellem, dicunt 
tamen quidam qubdhycme apparent , Sc fedlatur Utora.-qllate autem recedunt gregati in ad aquas opta- 
tas, hyeme etiam laeduntur frigore. Autumno Severe pinguefiunt, 8 c maxime in plenilunio, Albertus. 
Cancrorum humiditas crefcitcrelcente Luna, Idem. Teftas fuas perfingulosmcnfes exuunt :& cum 
ijs fpoliataefuntjapillosin capite multo maiores gerunt. In coitu mas primum afeendit fupra dorfum 
fcemins . ea vero mox le fupinam vertit r atque ita mas coi t cum ea , confricando fe ad eam line egrelfiu 
ouorum, Albertus. Ouapariunt per anum, per quemetiamexcrememareddunt.neuterverb lexus 
membrorum haber,quod in coitu intret corpus alterius,led per applicationem portarum ( meatuum) 
coeunt, Idem.Chriftophorus Encelius Saiueldenfis cancros ore coire prodidit. Quibufdamouaexclu- 
fa iundla manent corpori, donec nafcuntur fertus, vt in cancris,Cardanus.Ego minimos cancellos cau- 
dae matris adhuc hsrcntes videre memini, Car damis, nos quoque idem obferuauimus. Ouafcrmime 
primoin corpore funt valde compiellaideindepaulacim exeunt, Sc virgulis fub cauda curtis adhxrent, 
donec complentur,Albertus. Cancri genus terreftre quoddam in terra latitac, maxime in Occidentali 
India, Cardanus.In cancris aliquando reperiuntur intricata ve 11« albannoftri nejltl, id eftligulas nomi- 
nant.non probantur illi in cibo,vt ncqnepifces itaaftedti. Ca 
D Pica inter caetera cancros etiam venatur. Sc fertur picam quandam a cancro quem funerarhorem 
detuleratjCollo comprelfo periilTe. 
B Cancri capiuntur virgulis diuifisinfummitate,quibusinteftina aliqua, aut ranarum corpora infer- 
ta fint,(<.«/ baculu , gwrA* lecmoramnifontAtta trarsfigur.ttr , ) ordine difpohiis , irxtagurgites aut loca quae 
habitare folenr, denis duodenifue : inde reticulo circumitpifcator , virgas fingillatim eleuans, fubie- 
Ctoque reticulo cum cancer non adeo celeriter poflitfe explicare, decidit in reticulum. Itapifcator 
magna cum voluptate centum aut ducentos refert demum bene rcbuftos ,&viuaces ac magnos, nam 
parui ad efcam lublimem non tam iacile accedunt : & vbiacccfieiint, antequam capiantur, excidunt, 
Cardanus. Cancros plurimos capies fi 1 anes decoriai as ( melius atitem eft cutim pendentem relir rue- 
re) infixeris baculis filiis, Sc fic diipofueris baculos perriuuni diftantes imerfedoirtim vinarii (pacio* 
aut 
