De Balaena Lib. IIII. 
nf 
Aquovaldediflentiunt Oppianns,AeIianus,Plutarchus,quilong£diuerfum^mufculo nonfolumba^^^/|^ 
jxnarum, fed etiam reliquoruniprxgrandiumcetaceorum du<aorem defcribunc. Primum Oppianus t 7 kTjum 7 u 
hbro beluis maris immanibusduceopus elle docet,tumquianimia corporis mole &p5- cem, aliis ?<*• 
nfPMT» t- 'i r/d /“ m nnpnhir hn m nm a omnAc A **» ** /<Ani‘kiip «a - _ . C. _ : 1 ' iV .. * I,*** 1 
ao 
dere opprelTx tarde mouentur, tum quia omnes demptis canibus pariim acute cernentes facile pollent tboribut lon- 
impingere: idcirco viat comes illis adellparuus quidemafpe&u, fed longo corpore, cauda tenui, qai 2 ediMeT f 0S ‘ 
anteit viamq; monllrat,vnde iiytmpf, id e It, ducem noininant.beluis marinis adeo gratus & amicus e 11, 
vt quois velit fequantur.rn eoq; vitx falutisq; fpes omnes litas habeant. Aelianus de eodem duce hxc 
prodidit. Omne fere cetaceum genus duce ad libi moderandum cget,illiusq; oculis ducibus ad videdu ub,lc ' et t' 4m 
vtitur. Is autem dux eft,quemadmodum harum rerum periti teftantur, longus pifeis, colore albo,capite 
prxlongo,angufta cauda.Htincne ducem vnicuiq; cetaceo natura dederit.Vn amicitia quadam is addu- 
cetum vitro ancegrediatur,haudfcioplane,fedidtamenfa£tum natur* vi potihs arbitrarer, nam 
hic feparatim nunquam ab illo natat: fed ante huius caput antecedens,iplius dux exilfit , ac veluti cla- 
uus.etenim eunda illi &prouidet,&pr<^fentit,caudxq; extremo prxmonftratllngula-.hac parte cetum 
contingit & monet, lic horribiliaformidolofaq; inhibet, lic cibaria conciliat, inlidiasq; apifeatoribus 
politas ligno quodam oftedit : atq; quem locum propter magnitudinem ipfumadire non oporteat, prij- 
ilgnificat: nequando latenti alicu i allifuspetrx aut affixus, hinditus intereat. Quodmirumvideride- 
bet,minimam beftiam 'maximo animali vit? caulam afferre. Videtur autem cum belua huiuimodi ad ni- 
miam pinguitudinem peruenit,ampli us nec videre nec audire polje. carnium enim moles Sc videndi 8 c 
audiendi viam intercludit, & horulenfuum meatus obftruit.Nunquam.a.cetus fine hoc duce apparet. 
Quod II is pifciculus quo ad necelfaria vtitur,peri t,illi quoq; pereQdum eft.His lubferibit Claudianus. 
Sic ruit tn rupes amtjfopifit fidali "Belua, Julcandtu ejtu pt tutis edocet vndas, 
ImmtnfimiQue peius partto moderamine cauda T tmperat, & tanto eomungtt fcedera monffre. 
Hxc A elianum ex Oppiano mutuatum efle, facile perfpiciet is qui Oppiani verfus.cum i ilis contule- 
rit. Quare obferuandurn cftOppianiim ducem bahenarum depinxilfe paruum, loligo corpore,tenui 
cauda . Aelianum v ero longum pilcem,colore albo, angulla cauda, qux faciunt vt fufpiccr Oppiani lo- 
cum mendofunylle, oxieudlsiv, ooAt^ovn hfj v'. Si enim paruus ell pifeis, quo. padto longo corporeelle 
dicecurr cx AelianoigiturlegendumctediderimAijoit5e/^f7',velquidlimile , vt Oppianus& fecum& 
cum Aeliano conlentiat.(bw/^WVtf«»‘ Jfondeletius apud Oppiarum pro iaaiU ibrtv y lependum AdbrgclSft v.arqttt nihil 
prohibet parte m a!tqutd y id til non crnffum, fimnl longum effe. Quan quam Plutarchus hunc ductorem paruu 
j • P*lcem elle afhrmet. Locus ell in libello, Vtrum prudentiora llnt terrena animalia aquati libus:Is quem 
gubernatorem (iW-^uo^at ) vocant, magnitudine formaq, gobii pifciculus, loris quidem auiumcuin lior- ^^* tlir *ht*»‘ 
ruere, propter alperitatem fquamx ii milisp e rhibetur.Et grandiorum cetorum cuipiam femper ha*ret: 
prxitq; curium dirigens,ne vel m breuiacoenumiie impingat, vel in anguftias incidat vnde exitus non 
detur. Hunc balxna lubens fequitur veluti temonem nauis. Ac exterorum quidem quicquid intra ba- 
rathai um belux venit, animal (eu lcapha,leu laxum , pellum it ftatim peritq;, in alui profunda merlum. 
Hunc autem agnitum, ore velut ancoram recipit intra fauces eius dormiturum, Sc quielcente quiefeit: 
progredi ente rurlus,vt antea eum (equitur, haud vfquam diu nocltuue deilituens. hoc nili facit, errare 
impingereque certum ell. Peiiere inultxdum velut gubernatore carens nauigium, delatx ad terram 
unt, quod ipfi quoq; circa Anticyram vidimus : acprius etiam haud ita proculkBunis cetoeiedoi Sc 
4 # prttie Aence, pellem inuahlle narrant Hx luntdebalxnarum dudlorediuerlac veterum lententis. Ego 
(spe balxnarum piicatores interrogaui , niun pileis aliquis balxnas antecederet , qui fabulofum hoc 
elle mihi afhrmarunt. w 
Belua hxc viuos catulos parit, id quod ex dilTe&ionecertilfiimimeft.habent mares &telles &puden ^ 
Mate 
re ' fus & emenda 
L UlOX tui Plinii lo- 
animalpariunt.delphinus Sc vipera. Quafi vero nulla ex ljs cumpuinon 
quxpilo carent, pariant animal preter delphinum & viperam : ac proinde uu? jxot®- , de quo nunc agi- felapil» ca- 
mus,animal non gignat etiamll pilo non velHatur. AttutlIones,orc?,phyfeteres,pilo carentes animal 
j C pariuntexfeminenonexouo. Sunt quidemplures aliipilcesvtcartilaginei,galei,fiue vilis pilis ex ouo 
animal procreantes, etiam ipfo Plinioautore eodem modo quo vipera Nameadelphinimodoanimal pariant. 
non gignit, fed ex ouo prius conceptum, delphinus vero ex femine llue ouo. Quare vterque Plinii lo- Zib.i. de HiJI. 
cusvt i n codicibus excufis legitur, falfuseft, vel memendatus , quemex Ariftotele vt& multaaltade- c *f- u 
fumpilt : Procreant animal homo, equus, vitulus marinus, & reliqua qux pilis integuntur : atque in 
genere aquatili qux cete appellamus, vtdelnhini,&qux cartilaginea vocantunquorum aliis fillula da- 
ta ell, branchie dei unt, vt delphinis & balxnis. Vides hic balxnam ab eorum que pilis integuntur gene- ^ 
re feiim£hm,& eadem fentcntiacum delphinis & cartilagineis comprehenfam, qux line controuerlla 
pilis carent, vt fortaffe apud Plinium lic legendum fit : Animal pariunt priftes, balena, & qux pilis inte- 
guntur, vt vitulus. Prxtered illud non line caufa quis miretur quod belua illa pulmonibus Ipirans fi- 
ftulacareat,( Qui cetum Britannicum d:fcripfi: y non akum ab hoc '{{ondeUtu ceto, quantum video, tribuit et foramina ,’fh^beit 
* duo magna in capite : per c) tu, inquit, vutarur bcllu >m plurimam aquam veluti perfiffulat etcElafle, ) q u am habeat balc- ^Myfttcetus. 
vera,phy}eter,° rc a. qux fiftula chm non folum ad reijciendam aquam , fed ad refpirandumdatafit, 
huius vicemufculus rimas feu foramina habet, qubdrolhollt non oblongo,fedobtuliore quilm ceter<j 
e lux, quemadmodum telludines vituli marini. 
^aromuicuh nullo ell in pretio, lingua fola commendatur. jr 
. ie j- ln S u 'tudinis maxima copia ex partibus cuti fubietlis,& ex vetre coIligitur,qux liquefadla non c5- E 
j c u ;>«h partium tenuitatem,eam ad lucernarum vfus feruant , OlTIbus apud Ichthyophagos popu- 
la ^ t r < " l le P iuntur : nec non horti in Aquitanico Utore,vbi frequenter capiuntur, maxime ad oppida il Capturi. 
ln g«a vernacula Biarris & Capreto&S.Ieande Lqsmominac. Capiutii r illic circi bruma:n6li* Lib s 
nea l ' iami s validifllmis vt fullus deferibit Oppiaus,& ex eo Aeliaus,fcribes balenas duce fuo orbatas, 
varneainolc oculis immindte, oculos teebriscircufundi, ideo ad Icopulos&litorafacileimpingere. 
K 4 Tam 
