h<5 
Dc Aquatilibus. 
Lib.i.Gtogr. 
T um robuftos pifcatores primum beluo magnitudinem coiedhiris afTequi. fi enim vertex extra aquam 
emineat,non obfcurafignificatio eft beluam ingentem e fle : contrU fi dorfum extra fummam aquam ap- 
pareat: deinde robuftiflimum liamum ad catenam ferream alligatum proijcere. Belua vt efcam videt, li- 
ne mora effreni auiditate eam rapit,fimulqi ferro guttur transfigitur : cuius dolore incitata» catdam ex- 
edere & conficere conatur,qnod iplum poftquam diu multumq; conata eft,acerrimis doloribus affe &a 
in pelagi profundum demergitur : cui funem omnem relaxant, tum qubd nullis viribus retrahi poflit, 
tum ne pifcatores vni cam nauigio deijciatried vtribus vento plenis funibus appenfis in imum defide- 
reprohibitam,& fluitantem alij haltis,alij tridentibus,aliifecuribusca:dunt,&:plagis multis euiClam 
in litus pertrahunt. Sed in locis illis qua: paulo ante nominaui, eodem modocapiunturbalsen?,quomo 
do circa Scyllsuttadtu capi folitosolimxipIiias,quiA:galeotffi vocantur»narrat Strabo : Manentib.in i® 
ftatione multis biremibus fcaphtilis, binorum in ungulis, alter remigat, alter in prora flat haftamtends. 
fignificantc autem fpecii!atoregaleotamfupereminere(nain belua: tertia pars e man prominet ) & $- 
pinquantefcapha,ille cmanu coniedto telo vulnus infligit : deinde relicto ferro haftile extrahit : ferru 
enim hami figura factum eft,&lcuitcr haftili aptatum deinduitria. ex eoappenfus eflfuniculus longus, 
quem vulneratae belue laxant,dum difcruciata,& effugiens mortua fuerit, tum vel in litus trahut,vcl in 
lcaphamrecipiunt,nili omnino grandis fuerit pileis. Nauta: & pifcatores eorum qu<j ante dixi oppido- 
rum, in capiendis balanis admodum folertes & expedi ti,(.vtipfimet mihi narrarunt, vt etiam diligenter 
rem omnem mihi per literas explicauit Cape 11 anus vir dodtifiimus & humaniffimns clariffimi Nauar- 
ra: regis Henrici medicus,)fimili in balaenarum pifcatu ratione vtuntur : nifi quod pluribus cymbis o- 
pus fit, & celerius adlis,atq; vel ad fugiendum, vel ad infequedum habilioribus. Illi igitur e turrib. fpe- i 9 
culatijfiquas balamas viderint tympanorum fonitu omnes conuocant,quo fignodato omnes tanquam 
advrbis excidium accurrunt, telis & omnibus q necellariafuntinftrudliflimi . In fingulis igitur cym- 
bis deni collocantur robu fti remiges, alij multa tela, longa, cufpide hamata, quorum figuram fub beluas 
figura exprcfliinusjin beluam conijeiunt, quibusinfixis & altius inferentibus funes longifiimos telis 
annexos relaxant, vfq; dum vitam cumfanguine fuderit, tunc vna cum funibus balenam in litus retra- 
huntadiuti maris vndis, prodam partiuntur, cuius parsvnicuiq; ceditpro telorum conjf diorum copia, 
quoproprijs notis & infajlptisinternofcunttir. Mares difficilius capiuntur: fceminofaciliiis,maxime 
ii fatus fequantur : cum enim in his protegendis immorantur, fugiendi occafio perit . Eadem ratione 
orco,phyfeteres omnesq; fimiles belue capiuntur, quam hic femel expolitam alijs locis no repetemus: 
fuperuacaneum enimidforet. 
B Mihi non viderer hominis veritatis fludiofl officium fecifle,nifipriufqiiamcaputhocconcluda,im- 5® 
Mufculum ns pudens mendaciu eius detegerem, qui de aquatilibus libros duos edidit,is initioprioris,cum de balena 
(fle f arum Ba loquitur,nefcio qua fronte audet dicere Ariftotelem partem balqno mufculum appellaffie,quem etiam 
UntArtJiotc- Oppianus (inquit) veluti quendam alterum pifcem balemj ducem efle cfecinit,&c. Quid hoc aliud eft 
Klum queio,qukm grauimmo autori miuriam racere ? Mulculum,inquit,partem balene appellauit Arifto- 
teles,qui ne per foinnium quidem id vnquam cogitauit.nam mufculi nomine non vtitur , fcd Gaza in* 
terpres ex Plinio, vt antea docuimus,quem fi vel legiflet,in tam fmdu errorem haud inci- 
dillet. Eius enim verbafunt : Mufculus etiam pifeis pilos in ore intus habet vice dentium. Ariftoteles 
Ub.i.de Hifl. ju.uf/iojr'» nominat, cuius locum prius protuIimus.Cumverbhocfololoco mufculi flue pt/fnttrr* mentio 
anim.caf.au fiat, quis inde colligat partem balarn^lcilicctaflulasillas mufculum vocari? neq; Plinius tribusinlo- 
cis,quos initio huius capitis citauimus, mufculum partem balon? facit,fed beluam marinam.Ex his .a. 
Latinis verfibus Lippii quos citat , fatis liquet eum nunquSn Oppianum Iegiffc : qui tantum abeft, vt 
bal§n$ partem mufculum faciat,vt mufculum ne nominet quidem,fed pifcem alium elfe dicat, qui ba- 
lomsicerpr^monftrat,quemparuum,fiue album (vt ex Aeliano emenaauimus,)eire ait, logo corpore, 
cauda tenui, nominatum »yt)T?^«',quo orbata bafrna mox perit. Latinus interpres Plinium &Gazam fc- 
cutus mufculum conuertit.in cuius conuerfione legenda mirum quim ftupiaus fuerit, qui non viderit 
illic deferibi pifcem diuerfum a balonis, femotum ab illis procedere,quod protenturis illis conuenire 
nullo modo poteft-His addendum Plutarchi teftimonium qui pifcem forma & magnitudine gobij , ba- 
lonarum ducem, tjyt^ijWvocac. Horum omnium locos antea citauimus cOnfultb, tum vt quod propo- 
fitum nobis erat demonffraremus.tum vt deinceps errores iftos refelleremus. Quare nihil attinet iteru * 
locos proferre,nec in tam manifeftis erroribus coarguendis immorari. 
DE BALAENA VERA. RONDIUTlVS. 
EX* 
