Cacriqui pro- 
prie, & eorum 
fpecies. 
L1b.9-c4p.31. 
Diferenttu 
C$» partes ■ 
Cauda. 
Metue & in- 
grejjue eorum. 
Apuam ore 
excipiunt & 
reddunt. 
§Puodfeinui- 
tem vorent. 
A 
142 De Aquatilibus. 
ximorum:qux vt magnum acerbitatis uirus habent in mordendo,ita tametfi ex cauerna prodeuntes v£- 
que ad proximam paludem ferpunt, tamen natando traijcereconantes, vtin oppofitam ripam exeant* 
Cancrorum,qui eas extenfis forcipibus comprehenfas interficiunt , metu deterrentur: itaque coquie- 
fcunt,atq; ^tranfmittendofe fuftinent, cancrorum cuftodias formidantes, & poenarum metumexnor- 
refeentes : ac nifi mirabili naturi dono paludis ripas Cancri incoleret, < 5 c tuta illic omnia praedarent* 
dudumpeftiferisferpentium morfibusincoliperifient. 
Asserim A(forte Afterion,vtPlutarchushabet)locus eft in Tenedo cumparuofluuio,inquoeti* 
cancri funt iw' dVn tt a eio v ^ srjAsxei ipatpiffl Suidas in T tvtbii&.Tl enedij lccurim(a- 
liquado confecraiunt Delphis ) a cancris qui nafcuntur apud ipfos ti x«Avp$wi' a «e**», foli enim hi 
cancri in chelonio(teftafua)fpeciem fecuris referunt,Plutarchus in libro.De eo qubd Pythia non am- j 0 
piius carmine refpondeat.Tenedia quidem fecuris inter prouerbia ab Erafmo Rot. memoratur. 
DE CANCRIS IN GENERE RONDELETIVS. 
C Rv s T A intectorum quartum genus eft cancer, cuius fpecies funt permulti , etiam fi hic non tam 
late pateat, quam apud Plinium qui eilocuftas atque aitacos fubijciat. Nos ver& cancri nomine ea 
tantum comple<ftimur,quicum caudam corpori apprelfam habeant,rotundo funt corpore,cum locu- 
ftx,aftaci,fquiIlx,logumhabeant.Cancrorum genus, inquit Ariftoteles, multiplex eft, nec facile enu- 
merandum, maximum quas mias apppellant.Secundum paguri,& quos Heracleoticos vocant. Tertia 
fluuiatiles, exteri minii tiores,& nullis pene nominibus annotati. Et genus cancrorum litorale Phoeni- 
ce fert tanti veloci tatis, vt eos confequi facile non fit, vnde Jjjw, hoc eft equites appellant.Genus item 
aliud eft quod magnitudine cancrum non excedit,facie aftacisfimile. Nos plura genera numerabimus, 1* 
qui fub cancris contineri nemo non fatebitur. 
Eamultiplici varietate a fediftinguuntur.Vt magnitudine differunt,mii,paguri ab albis &pinno- 
phylacibusrhi enim parui funt, illi magni,inter hos alij funt medii. Heracleotici fufeo funt colore, pa- 
guri & mu rubefcente,vndulati flauo quum e mari extrahutur : latipes,& qui in oftreis nafeitur albe- 
fcenterqui in pinna,flauefi:ente:vrfus colore corticis mali punici. Diftant & pedum longitudine: alio- ■ 
rum enim pedes breues funt, aliorum mediocriter longi, aliorum longiflimi. Oculorum quoq; fitu dif- 
ferunt, horum oculi fere fe contingunt:illorum, magno interuallo a le difiunguntur. Sunt nonnulla in 
quibus omnes conueniunt. omnibus cnimpars dura&teftacea foris pro cute eft, mollis Se carnea in - 
tus: fupina corporis planiora & magis tabellatafunt,quibus & oua deponunt, quum pariunt. Omnibus 
pedes funt deni cum chelis, cornua 1 tenuia parua& pauca. Cauda omnibus complicata & introrfus re- 0 
du<fta,quo fit vt rotundo fint corpore,& omnes cauda carere cenfuerit Ariftoteles. Corporis totius al- i 
ueum atq; caput indiferetum omnes habent,Hic ille. 
Etrurluspofthiftoriam Cancri parui: Quam noscaudam(inquit)appellauimus,quiex tabellisma- 
nifefteconftat,Ariftotelesc3nxctAuuM«.7i%^,wAi>,uocat,quia corpus pofteriore parte integit, nec in pin- 
nas definit, necextendituradnatationem.Cancricnim magis ingrediuntur quam natant,etiamfi aqua- 
tiles fint. 
Cum vero citerianimantes & quadrupedes,& multipedes per diametrum.velinanterioramouea- 
tur,cancri per tranluerfum Sc in latus progredi videntur. Sed quoniam oculis femperprior fiue ante- 
rior pars ad iter defignatur,quia in priore animantis parte fiti funt oculi, cancri in anteriora reuera^p-^g, 
grediuntur,ad eam fijmper partem, ad quam oculi, tendentes:nobis verh in latus ferri videntur,quiao- 
culi membra imitantur,qui in latus, fi ingreftus noftri vel aliorum animalium rationem habeas , pro- 
grediuntur.Rede igitur Plinius.-Cancri in pauore etiam retrorfum pari velocitate redeunt : is autem 
motus ei qui fit antrorfum ex diametro opponitur. 
Cruftataomniaaquam marinam ore excipiunt, inquit Ariftoteles : fed cancri exceptam oris parte 
exigua reij ciunt.qua de caufa circa cancrorum os Ipuma apparet , ex aqua & aere vna cum aqua haufto 
attradhi & reiechi agitatis:locufti per branchias ( tmpropr.t dtctt branch.at ) quas maiores habent tranf- 
mittunt. 
Cancri in ciboru penuria k fuo genere no abftinent:q> fi quis procul amandare velit , eos ita difpon aC 
oportet, vt alteri in alterum impetum faciendi poteftas nulla fit. Sunt igitur cancri ex paphagoru gene- 
re,fiue marini fint fiue fluuiatiles.fiue inter hos medij , qui fcilicet in ftagno marino nafcutur Sc degut. 
/* 
COROL LARIVM DE CANCRIS IN GENERE :VBI QV-£ AD 
Jpqiem nullam canat peculiarem referuntur ab aut hor ibus (aut hett referri pojjent,com- 
munia tamen funt , ) commemorantur. 
Decaneris in genere plura dicemus, vbi ea qui cruftatis communia funt omnibus exponentur, hic 
ea qui ad cancros peculiariter,pncipue : quanq &locuftario generi congruentia multa adferentur. 
Cancri fpeciem peculiarem conftituunt, paguri aliam. Gnci tamen recentiores aliquando confundut. 
Cancri, quipaguri dicuntur:Symeon Sethi,& Scholiaftes Ariftophanis. Palladius cacros marinos me- 
morat, quos Gnci paguros nominent,exDemocrito.&in Geoponicis,Democriti hic verba citantur: 6 * 
K ifAurryTurict uuyrpuerutufAincy i?3KA*<r?*#<-,libro !O.Libro 5 . autem , %a^Mvwun»f*iw 9 « 
SarthanvelSarathan Auicenm,TCTiC> Arabice ( Serapionis codex vulgatus 116 redte habet Sartam per 
m.111 fine) cancrum iignificat.Cancros vulgo mutatis (Scinuerfis literis graneos vocant , tam fluuiales 
& e lacuna, quam marinos , Platina Italus. Cruftati generis animalia non habent nomen quo fumtnunV 
genus poffitdici.LatinefortalfecancerdicipoteritjNiphus. QuiaGricis malacoftracaappellantur* 
Theodorus in vniuerfumcruftata Latino nomine nuncupauit : qui cum apud Grxcos communino- 
mine carere ex Ariftotele primo de hiftoria Plinius animaduertillet , cruftaintedta omnia fub cancri 
nomine cenfuitappellanda,ceucancergenusellet & fpecies, Mallarius. Aloifius Mudellaepiftola no- 
na, nihil aliud multis verbis docet, quam cancri nomen generale efte: videri autemaliquandoadfluuia- 
tilescontrahi:cammaros vero elfe marinos , & quod ex fluuialibustantum- antidotus diacarcinon pa- 
randa fit. De cancro nigro & aureo Auicenn2,quemfua lingua canillem appellat, vide mox inB.No* 
Cancros 
