220 
De Aquatilibus. 
XSafffri: "'verbfl 
re. 
A 
Ch/tpyiM fro 
cb.iisi! qui- 
dzrn j erepit 
•turpi*. 
F 
propinquum ob laxitatem in os procidat,id quod declarat Galenus li 3. de farult. rtaturalih. 
quo etiam inloco Ariftotelis fententiarrt 'profert imo verba ipfaadfcribere videtur longe quidem dif- 
fufius quam innoftris exemplaribus legantur. Sunt haec Galeni verba: Ergo ex iam diftis patct.interna 
gula: & ventriculi tunicam, cui recta: luntfibr?,quae ab ore in fe attrahat, elleipfti tutam, eoq; in deglu- 
tiendo cantum agere' externam verb,cuiti anfueri a; (unt fibr^,quc> conftringat ea qua: continet, ac pro 
trudat, calem e ile factam, eandem tamen non minus in vomendo, quam degluciendo operam fuam na- 
uantem Clariffimt: fubfcribit iis, qux dicimus & quod in channis,&rquod in iis qui Graece jzwiiSovTij ap- 
pellantur, accidit, vt quorum ventriculus interim in ore inueniatur, veluti Ariltoteles in libris de ani- 
malium hiftonaprodidit, reddita etiam cauila,pr?gulofitate id inquiens illis contingere. Ita enim feri- 
bit: In vehementiore appetentia, 1 ventriculus omnibus animalibus furfumprocurric,adeo vt nonnulli 
cum primum incipere manifelle eum affeduin fentiunt, foras repere fibiventrem dicant:alii vero cibos 
quos adhuc mandunt , necdum fatis eos contecerunr,eripi plane inuitis. Ergo in iis animalibus qua: na 
tura fur.t gulola, quibusque oris laxitas eft multa,ac ventris (itus propinquus, (veluti in lynodonte, ac 
channa cern itu r, ) uih il mirum eft,ciim in admodum vehementi efune, minorum pifeium aliquem pro 
fequuntur,ac iam ineo prope iunt vt comprehendant,fiauiditateperurgente venter eorum in os fursu 
rapitur. Fi eri autem id aliter prorfus nequit nifi venter cibos pergulam veluti per manum ad le tra- 
hat. Sicuti& nos pr$ ftudio aliquando nos totos vniteum manu extendimus,quo promptius corpus 
petimus apprehendamus : ita & ventriculus cum gula, veluti cum manu vna extenditur. Proinde inqui 
bus animalibus hec tria fimul incidunt vehemens n uti imeti auiditas,gulaparua, & oris laxitas ampla, 
in his paulum extenfionis momentum totum ventriculum furfumin osagic.His verbis Galenus &Ari- 
ftoteles aperte oftefldunt caufam rei, quam qu?rebamus,cur fcilicet channis & aliis pifeib. ventriculus 
in os excidat. 
Hoc loco me etiam inuitum cogit veritas vtle&ores admoneam, virum alioqui do&i firmum, & mihi 
amiciiTimum,qui his Galeni libris annotationes aliquas in margine afperfit, lapfuin eife cum channas, 
id eftyhiatillas, concharum genus efleannotauit,(imilitudme nominis, vtopinor,deceptus. Sunt enin» 
chamarconchuia* quibus channe nomine tantum fimiles,re valde diffimiles funt: quippe qua: fquamo- 
fs fine, ex pelagiis vel litoralibus pifcibus,vt initio huius capitis diximus. 
Channateneraeft carne, vt fcnbit Diphilus, durior tamen perca.Paratur vt reliqui faxatiles. 
1 « 
i<y 
DEEADEM, BE LLONIVS. 
Sextus. 
Ch annum G re cis dictum volunt,quod is pifeis moriens,perpetuo hiet ac ritlum sdat. Maflllienfcs 9 
apud quos plurimus eft, Serranos vel Serratanos vocant, Genuenfes Bolaflos , incola: Portus Venetis* 
Barqueta$,Grzcorum valgus,Channo. 
B T anta eft huius pifeis cum Orpho, Hepato <Sc Perca marina ( cum qua publice diuendi folet ) fimili- 
tudo, vt pileem pene eundem efie credas : fed Perese marin? Channis funt maiores, lineisq; latis tranf" 
uerlis ex rufo nigricantibus tergora diftindlahabent.Channi autem promifeue tranfuerfas 8 c redtasli" 
neas ferunt. 
E Oppianus, Phagnts Channi (educitur efca. Pifcem illum irretitum non capi- 
unt : fed calamo fallunt ex hamo,& maxime fi carcinis pro efca vtantur : eos enim appetunt auidifihnc* 
Channa calculos in capitegerit,vt Perca,Scorpio, Cephalus & Vmbrina. 
C Omnes porro Channos oua ferre ac fceminas dici polle Ariltoteles tertio de generatione animalium 
ait.partim enim receptacula habent feminis genitalis,partim vuluas. 
COROLLA R I V M. 
Channa vel Channe pifeis, vel Channus,Gracce duobus modis redte feribitur , %eu!v}} fceminin. vel 
j/cmvoc male uli no genere, Oppiano bis. non probo qui per ypfilon feribunt , (etfi Ariftotelis codices fic 
alicubi habent, deprauad nimirum, vt innumeris aliis 111 locis?) vtneq; cos qui per alphain fine, aut pe r 
h.fimplex in medio. A verbo ywe-n fit ,& ^txvbohSc pifeis, liquida Aeolice duplicata , vt fciunt 
etymologi,Euftathius.Hoc&Gazaanimaducrtit,quiHiatulam ab hiando conuertit. Sed idem pro 
chama concha quoque hiatulam vertit,vt latius fit Grqcis vd vocabulis, ne res diuer fae confundantur. 
Ceterum an moriens tantum hiet,vt Belloniusvoluit:aut etiam viuens pleru nque.quod fufpicorfquod 
vorax admodum pifeis ht,& mandibulas fere ira conftitutas habeat vt Rondeletius annotauit, obfer- 
uentquib.nondeeritoccalio.Channe a noftris rulticis dicitur orcana,Niphus. Iri Lemno infula hoJ‘ e * 
cano , Bellonius.Grsci etiam hac <jtate &V eneti vocant chanen, Gillius. Germanice circumloquemur» 
£111 p.jchnteicb dtm Aieerhtrfick, £tn Meerbtrfich art . 
g Perc3,channe & phycis, fimiles funt,Spcufippus.Channe fpinasin dorfo robuftas & acuta habet. c ' 
ius labrum inferius & rubet & eminet.exiguis elidentibus &acutis,itemque aculeatis branchiis, Gil- 
lius.Erythrini & chann$(omncs,vt addit Rondeletius) vuluas habere traduntur,Plinius. Chann? ota- 
nes oua habent , Ariftot & Piinius. 
q Channe pelagus eft pifris,Gillius.Ouidius etiam inter pelagios numerat. Oppiano chami,x<* < ' ,| ' <,t » < ^ c " £6 
gunt circa laxa mufcofa.Pifces funt libidinofi , Aelianus. 
H.a. n TrtAiec: n k invy yw ttitw, N umenius apud Athen^um : fed verfus videtur corruptus. Che 11 ' 
nion etiam genus pifeis ditium fui Ile apud Varinum legimus. 
DE CHANADELLA.VEL CHANNADELLA 
pvt: tu. a jimihtudtne £ioann&\ 
M AlTilienfesaliumpifcemChannscpr^diifta-fimilem.channamvocitant : Scftagni , quod lingn* 
noftra^fcimjp .e dicitur, -accola:, pifciculum alium cetnadsllt : quod fien propter fimilitudinei« 
j-eor,& hos nifces cum channis conf undi, Rondeletius. 
D £ 
