De Cyprin.clauato Lib. IV, 315“ 
Similem cyprino monftrofo, (fed barbulis infignem, quas in fuo Rondeletius non expreflit ) quem 
Rondeletius exhibuit, Gilbertus Cognatus Nozerenus vir do&iffimus ad me mifit: in Nozerethano 
ftagno repertum, anno Salutis m. d. l 1 xi i. Februario menfc. In cognati viuano nouem cantum die- 
bus vixir. 
Sed longe pulcherrimus fuit, nec fpecie , fed coi oribus rarus & admirandus cyprinus ille, qui anno 
Domini m. d. xlvi. Omburgi in ditione Comitis Palatini Marchionis loachimi Brandenburgenfis 
captus, & Auguftammiftus eft ad Carolum v. Carfarem in comitijs illic agentem , qui eum forori Ma- 
riedonauit. Codhis etiam colores retinuit. Pi&urameius mihi communicauitloannes Thannmylle* 
lo rus iunior, chirurgus \ugultanusperitiilimus in qua longitudo apparet trium dodrantuni: latitudo 
digitorum nouem, qua: elba medio dorfo ad ventrem medium. Pinnae dorfi initium partim aureo, par- 
tim rubro colore eft, deinceps vcrb pulcherrime coerulea, reliquis pinnis omnibus color aureolus , vt 
capiti etiam magnaex parte, ac ventri: fedpaffitn etiam rubedo interuenit,qu;e barbulas quoque qua- 
ternas tingit. Dorfum ex viridi coeruleum:latera fuperihs viridia, inferi iis aurea &c. In lummafuauif- 
fimis floridiflimiique coloribus vndiquaque adeo eleganter pidtus atque diftinftus eft, vt vel cum ru- 
bri maris elegantillimisquibufdam maxim eque vari js pifcibus certare pollet. 
C aptv s eft aliquando apud nos Cyprinus hermaphroditus, in quo vtriufque fexus notae ( hoc eft 
& geniture &ouorumvafa ) comparuerunc. In pifcinis vero contrarium quandoq; repericur, nem- 
pe neutrius lexus cyprini, nec mares, nec fceminae. £t hi forte funt , quos fponte nafci Rondeletius au* 
a 0 thoreft. 
I n Albi flumine pifciculi quidam carpis exiguis fimiles capiuntur, latiufculi, amari, ingrati: pifcib. 
albis adnumerant, & Oberkntuchenv ulgb appellant: aliquiper conuicium rufticorum vel iarCtoru car- 
pas, 'Bnureuk^pffert, Scknetderkjrpjfcr?. 
DE CYPRINO CLAVATO SIVE PIGO, 
Rondeletivs. 
30 
MediolanenfibusPigus vocatur pifcis, Graecis veteribus vt arbitror incognitus, quamobrem no- A 
mine Graeco atque etiam Latino vacat: etiamli Plinius huius mentionem fecerit, vt mox dice- 
mus, nullo tamen proprio nomine impofito. Vulgi ergo appellati onefequentes Pigum nominare pof- 
fumus: vel, quiaex Cyprinorum eftgenere, d clauis , qaiemedijs fquamis exiftunt: Cyprinum claua- 
4 ° tum ve } aculeatum redte vocabimus, vt hoc maxime diferimine a caeteris diftinguatur. Hunc optime 
expreftumPilis mihi dedit Guinus iVIedicus. 
EftigiturPigusex Cyprinorum genere, quiinLario & Verbano lacu tanthm repetitur, vt aderunt B 
Mediolanenfes: Cyprino itafimilis, vt demptis aculeis Cyprinum efle affirmes, Eft enim eodem cor- 
poris habitu. Pinnas totidem eodem in loco litas, os, oculos, palatum eodem modocarnofum , interna 
omniaiimilia habet. A branchijslineacuruadit&aeft, pundis notata, colore eft glauco, ventre rube- 
fcente. Squamis magnis tegitur, e quarum medio oriuntur aculei acuti veluti cryftallini» Vita, morib. 
fapore, luceo, Cyprino luperiori fimilis, nili quod paulo melior eft» 
Pigum die cuius meminit Plinius lib. 9. cap. 18. du^ certiffima: nota: demonftnnc. Plinij verbapri- 
mumlubij ciemus, deinde notas declara bimus. Duo lacus, inquit, Italis in radicibus Alpium, Larius 
& Verbanus appellantur, in quibus pifces omnibus annis Vergiliarum ortu exiftunt, fquamis confpi- 
cui, crebris atque praeacutis, clauorum caligarium elfigie, nec amplius quam arca eu tn mentem vifun- 
tur. Not? funt hae, prior quod in Lario & Verbano tantum lacureperiuntur hi pilees , ceftibus omnib. 
horum lacuum accolis, reliqui {que Itali<j populis. Altera fu mitureX clauis e medijs fquamis enatis, vc 
pictura oftendit, quos clauis caligaribus comparat Plinius. Sunt autem caligf calceamenti militaris 
f ;enus ad mediam vfque tibiam, vtin antiquis marmoribus, &numifmatis perfpicitur, vnde ciaui ca- 
igares, qui caligis affigebantur vel ad conftringendum vel ad ornandum, quales Ttlrcacetiam hodie 
calceis fuis affigunt. 
COROLLARI VM. 
^ Egofimitem huius pifeis pi&uram Comi ad Larium expreflam olim accepi : fed calide pinna maiore 
quam Rondeletius pingat: & ventrealbo, nonrubefcente, propter fexus diferimen ioue. Pigum ap- 
pellacumconi)cio, quod clauis fine aculeis fuis pungat, quali picum, nam & ani pico roftro pungenti 
xnde nomen elle fadtum arbitror. Tolofani roftrum olim vocabant beccum, vnde beccall^ , id eft galli- 
nagini, apud Gallos nomen. Et noftri verba ^eckcri & pro tundere vel pungere , vt aites roftro fo- 
ient, ( dicunt Grcci, )vfurpant. Circa Verbanump» a vulgo nuncupatur: alijs pigo vel picquo. 
^lbertus hos pifces Vcrgiliades vocat: quoniam, vt fcripflt Plinius, Vergiliarum ortu apparent. Hi pi- 
lees (inquit idem) pulcnras habent fqUamas, acutas vt ciaui, in capite autem funt parui: & poftea ( poft 
caput) caligarum modo dilatantur: atque hoc ridicule, vtex Rondeletij feriptis apparet, ne plura ad* 
am. Quj Larium lacum ac. olunt, Aprili 8 c Maio menfibus pifcem hunc florere dicunt, neinpecunt 
« auos emittit duros, prominentes pyramidis aut ciaui caligaris inftar,ita vt dimidium lati digiti e cor- 
pore extent» (vtiFrancifcus Niger ad me fcripflt : ) eofque turbinatos, nullo ordine. Audio & cyprimt 
De * velcy- 
