De Echeneide. Lib. IV. 
347 . 
io 
IO 
gitorum, flaues morari. Praeterea hanc die vim eius afteruati in fale, vt aurum quod deciderit in altilli- 
mos puteos, admotus extrahat. Huius tam mirandi effedus c^cam, planeque occiiltam eife caufam,vi- 
deturfignificare Plinius. Adamtutoi» 
Adamus Lonicerus in libro de aquatilibus huius nullam omnino caufam naturalem reddi poite ex- d 
iftimat. Non immerito, inquit, tantas in tantillo pilciculo vires aliquis miretur, magneti quidem lua nH ii a emnino 
eft in ferrum facultas,adamantem coram toxico ferunt madere,turchefiam appetente periculo aut icin- eauf* natur » 
di, aut omnino rimam aut maculam aliquam concipere, fedlonge alia natura venit admiratio in noftra lUinuentatur. 
echeneide, lapidibus liquidi & metallicis naturalis pro materiei varia conflacione , cacleftiumque coi- 
porum in ea elaboratione quadantenus caufla aflignari poteft, partim etiam natura fecretis eft relin- * m mmtur * 
quenda. Bafilifcum ferpentcinadeb venenatum ellelcnbunt, vtvifu etiam in hominem virus trans - 
fundat. Torp'edo pifcis non tangenti pifcatori per hamum & virgam torporem, ( vnde nomen etiam ac- 
cepit, ficut & Graecis **?■'-> i dicitur, ) immittit, ac totum deinde corpus occupat, in quibus veneno ea # 
vis tribuitur, fed quid de hoc pilciculo afferemus in medium? quam eius viribus & potentiae alcribe- 
mus rationem? Hic ficut Sc reliqui pifces in aquis agit. Non alibi nifi in aquis vires fuas exercet, nulla 
adcft magnitudinis ineo violentia, minutulus ipfenaui fe ad iungi t, nulla vis cotraipsu fatis eft,nullus 
impetus loco raouere naue poteft, nifi pifciculus hic naui adhfrere inuentus dlet.Adlcribi illud poteft, 
cur non aliae fimiliter naues fixas manent? cur haec tantum , cui piiciculus hic ieadiunxit? cur inuento 
hoc & amoto plenis mox velis nauis procedit, nec impedimentum amplius fentit? Fatendum eftratio- 
oem hic naturalem adferri nullam polle. Et quis non videt ineodem fatale quoddam indicium & prae- 
fagium quali futuri mali praefcium, periculum imminens cupiens auertejre? Tenuit legatos Periandri — 
de caftrandis pueris nobilibus, tanquim indignum iudicante natura homini id quod conleruationii- 
pfius donatum edet auferri: & idcirco nauem inhibuit, & k curfu reuocauit,fed (ecurum& improuidu 
genus hominum velut rem nihili floccipendit. Tenuit nsuemCaijCaefaris, non multo poftRomxin- 
terfedi.CondolensmiferoCarfarisexitio.ipfa natura cupit ab ipfo malum auertere, atque a curfu in- 
faufto & infelici reuocare. Hactenus Lonicerus, cuius verbaideo adlcripfi, tum quod eaqu^deaqua- caufam, quS 
tilibus fcripfit, rarius leguntur, tum quod huic loco fint accommodata: Recenfemus enim quae de re- rpje putat, bu- 
mora literis prodita lunt admiratione quidem digniflima, fed quae magna ex parte ceflauerit.ii tam mi- 
rabilis euentus caufia reddita fit. Nam , vt r.edt& dixit Ariftoteles, Oeu/uee^tmi ovuSeuthruv e *‘ 
Qrwvaiyvoumii? 'eijmr. Idem in libro, quem inficripfit, quaerit cur clauus cum paruus fit,&in 
extremanaui tantas habeat vires vtab exiguo temone, & ao hominis vnius viribus alioqui modice ni- 
tentis magn^ nauium moles moneantur. Cui quaeftioni praeter aliarefpondet facillimum elle monenti 
ab extremo, njouere aliud: quia prima pars fertur celerrime, ac quemadmodum in his qux feruntur, in 
fine celfiat impetus, ita in continui quod monetur fine, maxime imbecillis motus eft. qui veri) maximi 
imbecillis eft, facile dimouetur: vel, vt dilucidius loquar, in puppi (extrema fdlicet nauis parte) redi 
collocatur clauus, quoniam moles omnis continuaab eo extremo, cui admotum fit aliquid, quod mo- 
ueat,facili totarnouetur.Etcnim licuti in ijs qu? vibrantur, initio vehemens eft motio,qua : in fine lan- 
guefeit: ficcontiux molis prius extremum, cui id quod mouet coniundtum eft , celerrime icitur : alte- 
rius vero extremi imbecillis admodum eft motio Sc renixus. Imbecille autem omne facile in quamlibet 
partemleui momento impellitur.Ex quibus efficitur fi in hanc vel illam partem clauus tnoueatur,pro- 
ram quoque vel dextrorfum vel finiftrorfum ferri in redfcum ver6 remorum impulfu. Idemalijs ratio- 
* nibus demonftrat Ariftoteles , quas volens omitto. Quare fi reda & celerrime currat nauis, 
Sc echeneis ore clauo vel puppi affixo caudam vel fe totam modo in dextrum modo in finiftrurq 
moueat,necelfe eft etiam in prora motionem hanc percipi, & ad echeneidis motum ambiguum, ambi- 
gue quoque moueri, ac proinde impetum eius inhiberi, cum ab Ariftotele dcmonrtratiun fit , Sc expe- 
rientia comprobatum, ad exiguam vnius extremi motionem, extremum alterum, atq; ade^i totam mo- 
lem continuam nutare. Lampetra igitur, verbi gratia, vel quguis alia remora, non iniplanaue neque 
iplius lateribus, fed puppi vel gubernaculo adhaerente, Sc caudam vel reliquum corpus motitante flu.— 
duat nauis, nec progreditur, nec vltrafertur, non aliter quina fi tranquillo mari inprofpe.ro Sc celeri 
motu non impedito,atque m rapidis amnibus in terram alte defixis palis in vtraque ripa funes alligan- 
tur ad dirigendum iter, ne aquarum vi fluduantenaueprogrelfius inhibeatur, neque redi fluuiustra- * 
ijcipoffit. 
Alias remorx vires tribuit Ariftoteles : hac enim vriquofdam fcripfit ad iudicia& philtra: quoda- * i 0t . 
pertius Plinius: Amatorijs quoque veneficijs infamis eft Sciudiciorum ac licium mora: qua: ver 6 paru. 
confentaneaclfe mihi videntur, nec id affirmat Ariftoteles, fed ex alioru potius Cernentia , quam ex lua 
profert. Qui id crediderunt, videtur caecam illam, quam putabant, remorandi naues facultatem ad mu- 
lieres firma amicitia deuinciendas tranftulilfe: quae cum natura leues fint &inconftantes, nulla effica- 
: firmaamicitiadeuinciendas tranftulille: quae < 
^ eiore remora quam auro conciliari vel in amicitia retineri poliunt. Nonad conciliandos vel irretien 
dos amatores, fed ad eorum liberalitatem eliciendam Sc exhauriendos loculos icorta Romana hypo 
A 
Contra Wkf. 
Cardanu, qui 
echeneidem , 
echinum, & 
gloffum herbam domi curiose alunt, .quam ab effecFu bonifaciam appellant. 
Sedne in remoraexplicanda diutius lectores remorer,iam finem facio,hoc vno annotato quod Hie- 
ronymus Cardanus libro io. de fubtilitatibus parum re&c de remora fenfille videatur hoc in loco 
Su «t &c pifces (inquit) viribus clari,vttorpedo,quamIanuenfes vocant tremorizam. Frequemillimus torpedinem 
& ex echinorum genere, quifpinis abundat, quorum captura pifcatorum manus hebefcurtt&ob- tSfndertt^ 
ftupefcunt innata quadam vi, qux tamen foium viuentibus ineft.Sed eft alius echinus non c genere fpi- 
»of a: torpedinis, fed ex concharum genere, quem remoram Latini vocant. Didus echinus v?n> t *' iy.nr 
0,1 > qubd naues fiftat fundo iliaru haerens. VndeC. Caligula: Caefaris triremem moratus eft, malo 
omine, limaci maguarperfimilis eft rariifq;, vt qui poft ea tempora non vifus fit: vode remori ali» 
tIw vquuv 
illius 
