378 De Aquatilibus. 
Nobile xiuncfltiolaxunofagarum, Martialis libro 13. de oftrea. Gari vel potius oxelarogari ex en- 
craficholis parandi rationem meliorem quam veteres tradiderint, ex Rondeletio fupra inter apuas 
^^^^'■‘.praftripiiinus. Prouincia: vulgus & qui litora Liguftica colunt, machetam vulgo vocant li- 
quamenex pifciculo eiufdem nominis,vt a Bellonio cognoui. Garum quomodo fiat alicubi in Germa- 
nia pifcicuhs fupra lapides fale confperiis» Bernardus Deifenniusinlibrodecompofitione medicame- 
torum alicubi defcribit» His miftumius eftoleo,quod prima Venafri Preffit cella, garo defueris pifeis 
lberi , Vino, &c. Horatius 2. Serm. 
Apicius Caftius libro i.cap.y.Deliquamine emendando, fi odorem malum fecerit. Cap. 31. Oeuo- 
garum in tubera. Cap. 34. Oxygarum digeftibile. Libro 2. cop. 2. ificiahydrogarata. 
G Siilit omne ex fallis pifcibus,itemq; animalium carnibus garum, nomas, hoc eft quatcunquepafcen- 10 
do ferpunt, iieofoueantur, (K<xTC 23 KciT?ctfJii/f)v ,i. illitum, fed Marcellus legit v.ccT*vTKovyfyjov excodicib. 
manui criptis: deconuenit, inquit,quoniam liquidum eft. ) Medetur idem Morfibus canu ( Marctllut 
addit rabi'urt- m^Kiwc '• kx . tk ? id-ize. . ) Inijcitur praterea clyftere in dylenteria, vt qua: exulcerata funt ftftat 
fir emendet :Sc in dolorecoxendicis,vtqu$ exulcerata non funt, proritet, ( Marcellus addit, ad exui— 
cerationem.i.f*TO'^fA/.wr« , )Diolcorideslibro2. Vbi MatthiolusrFuitolim ( inquit) garum, 
complurium ciborum condimentum, adeo vt nullus fere liquor,qui ad gula: luxum magis prasftaret,ab 
antiquis fuerit excogitatus, Veruntamendehoc non intellexit Diofcorides : iedgeneratimdeomni 
pifeium & cai nium muria, qua ha:c diutius alleruari folent. Garum plurimum calefacit&exiccat:qua- 
obrem anonntillis medicis ad putrida vlcera adhibetur. Clyftere etiam inijcitur ad dyfentericos& co- 
xendicum dolores, Galenus &Aeti iis. Muria falfouim pifeium more gari putridis vlceribus congruit, ie 
dyfenteticisque ac coxendicum doloribus fniedta medetur, fui enim acrimonia humores coxendicem 
vexantes tiahit, ac per inteftina educit . putrida vero vlcerain dyfenteriis abluit& exiccat.pra:cipu£ 
tamen filurorum mamularumque muria quidam medici ad hui u (modi morbos vtuntur , quam nos in- 
terdum a-d putrida oris vlcera accommodatu nuis, Iidem . Sal larum, vero oliuarum muria ad dyfenteri- 
cos mgitcr vumur inijcientcs expurgandorum vlcerumgratia,honefpatioanteaquamclyfterprocru- 
fta inducenda infundatur, Aetius. Garo ambuftarecentialanantur , fi quis infundat, ac non nominet 
garum. Contracanum quoq, moriusprodeft, maximeque crocodili , & vlceribus qua- ferpunt , aut 
Tordidis. Oris quoque & aurium vlcerib.aut doloribus mirif ce prodeft. Muria quoq ,fiueillafalfugo 
fpiifat, merdet, extenuat, liceat. Dyfentericis vtilis eft, etiamfi nome jnteftinacorripit. Ifchiadieis, 
ctebacis veteribus infunditur. Fotu quoq; apud mediterraneos aqua: marina; vice penfat,Plinius. Gari 
pifeis capite vfto, fuftitu extrahi fecundas morantes aiunt. Idem. De medicina ad aures ex garo, lege 3® 
iuperius vbi Coinarij verba retulimus, circa principium. Garus pifeis eft cuius fel recens , & inuete- 
ratum vino, auribus vtilifllmum eft vt quidam (Textor Rauifius, li bene memini) ex Plinio recitat. 
Sunt qui prxeipue contra omnia aurium vitia laudent gari excellentis foci orum cyathum in calice 110- 
uolenta prunadecoqueretdemde fpuma pennis deterfa poftquam defierit fpumare, tepidum infunde- 
re: fi tumeant aures, coriandri fucco prius mitigandas ijdem proripiunt, Vuottonus. Et vua: medetur 
garum cochlearibus fubditum. Idem. Cornu cerui in acido garo incoquitur, & indedentes dolentes 
vtilker colluuntur, Galenus ex Archigene.libro 5. de compof.fec. locos. Alex deferuefa&a vnguium 
Alex. fcabriciam extenuat, Plinius. Sed de Aiece,&remedijs ex ea, pluribus feriptum nobis ettin a, elemen- 
to. Hoc amplius hic notabimus, haleculam diminutiuum femper pro pifciculo accipi, neclegi nifi bis 
H alecata. apud Columellam , vt illic citauimus. Alex vero in fa m . gen. fineafpiratione , etii in Grfci codicis 4® 
Geoponicorum fine legitur: & halec gen. neutroapud Horatium acPlautum ( alibi tamen apud 
Horatium non ai piratur,Sifcr,alec, fecula Coa.Mihi quoquo modo feribatur hoc nomen femper afpi- 
randum videtur) femper liquorem tan tum, fine aemulum gari,iiue vitium eius lignificare apparet, nam 
fi cubi grammatici pro piiccaccipiunt,vt apud Plautum auc Martialem , pro liquore etiam commode, 
aut commodius, interpretari licebit. Garum catharticum,melancholicum humarem educens, deferi- 
bitur in libro de dynamidijs , inter nothos Galeni. 
F Garum facitad dcle&ationem , Galenus de vi&usratione in morbis acut. Commentario 1. Caricas 
fi cum alio quopiam eorum qu<£ facultatem habent acre,aut omnino incidendi ac extenuadi,ailiimatur, 
iuuabunt non lolum illos quibus iecur ( aut lien ) obftrwftum aut fcirrho afferiu eft, fed etii fanos. Si- 
quide iecoris meatus apertos elfe,non ogrotis modo, fed fanis etiam eft tutiffimum. Ad eum igitur modu 
vulgo ficubus cum iale tenuante, aceto & garo praeparatis vefcuntur, quod ipfas vtilesefle experientia S 0 
didicerintjldem lib. 2. de aliment. fac. cap. 8. Et rurfus cap. n. Ex cibis omnium primifumendi funt, 
oui celeriter peruadunt, corrumpuntur autem fi in ventriculo morentur diutius. Nec omnino ignora- 
re homines mihi vidaur, qui ordo in ijs qu£err.andunt,fibi fitieruandus : quandoquidem ipfos videas 
in plurimis cibarijs eu ieruare. Praiumunt enim radiculas, oliuas , & f<rnumgraecumexgaro:pofth?c, 
maluas. betam, & alia id genus olera cum oleo & garo. Et capite 20. Cum Protas rhetor quida ventrem 
fihipoftefumpomoruacpirotuaurterorum deijcinarrarec,rogaui vcmecum vel vnudiem viueret, vt 
fcircquo tempore & quam multis vefcerecuraftringentibus. Ac primum hominem ftatim fum horta- 
tus, vt more fuo viueret, neue vlla in re confuetam libi virius rationem immutaret, ipfe autem cupoft 
balneum paucula aqua pra:bibita,fcenumgrocum,radiculam,&id genus alia (qu? ante alios cibos om- 
nes fert fumereconfueuerunt )iimiliter &ipfefumpfiflet , vinumq; dulce quantitate mediocri adbi* 
biftetjComedit deinceps maluascum oleo & garo, &: pauco vini :& poft illa piicis quidpiam , fuills& 
auis: deinde, cum fecundo bibilfet, pauco tempore iutermifl'o,fumpfit pira auftera. Poftea deambulatu 
progredi, non multii deambulauim.us,cum venter illi maiorem in modum eftfolutus. Qua; cum eifem 
confpicatusjpadus fum cu amico, vtpoftridie,qu£ ad fuam virius ratione pertinerent milii comitte- 
ret.Qui cum mihi prompte dletalfenfus,prima omniu, poft bal neu, pira exhibui : deinde alia deinceps 
vt confueuerat.quibus peradis.non modo non vehementer, fed ne mediocriter quide aluu deiecit.Mi - 
rabatur fane(vtpar eft)reieuentu,caulamq;eiusamefcifcitabattu.Cui ego : Na cum garum ( inqu a ) 
