De Gladio. Lib, IV. 
3 % 
Rondeletius & Bellonius tradiderunt, non eft obfcurum: nam & internae partes e?dem ei funt: & cau- 
da limiliter Luna: crefcentis fpecie: & acftateceftrovt thunnus diuexatur. 
XIPHIAE ROSTRI DESCRIPTIO ACCVRATA, AD SCELE- 
ton, Io. C«*o mulco Anglo authore , in epistola ad nos. 
Xiphie pifcis fummam roftri partem, que gladio limitis eft, ad naturale roftrum depinximus induftria 
Ioannis Becci nobilis apud nos pictoris. Ima enim roftri pars, oculus, & reliquu m corpus vecuftate ab- 
fumpta funt. Pars illa roftri luperior, tota ollea eft Sc dura. Sicca etiam noftraeit. Superficie fua iumma 
extimaleuiter alpera eft: incima& prona, lreuior. Componitur ex duobus oflibus , quar abvlcimo 
luo fine mucronato ad caput vique ita coniumfta funt, vt vnum quid elle toto procellu videantuu Voi 
xo ad caput peruentum eft, paulatim fe diuidunt & diducunt, ita vt luperior pais ad cranium conficiendu 
latius allii rgate alterum, palati os facit, rectoque dutftu a lato in acuturo tendit, pari cum fuperiori lon- 
gitudine. Medium ridtumde hiatum inter vtrunque os bona fua parte occuparunt cciebrum atque o- 
culi, quxiamvetuftace deleta funt. Reliquum adhuc occupat in modum cunei materia quaedam ruf- 
fa, cariofa, pinguedine quadam vndtuofa, etiam in tanta vetuftate, medio modo fe habens inter durum 
Sc molle, friabilis, ita vt digitis facile deteratur, materiei illi cariofx ? qux in falicum putredine yiiitur» 
Uon abfimilis, intertextis quibufdam membranulis continenti? catilla. A que & ea parce qua le findere 
occipiunt, offi fuperiori incumbit media fua partealterum os tenue & mucronatum , eo modo quo va- 
ginis gladiorum incumbit altera ad cultrum excipiendum vaginula. Ab eo mucrone ad exttemum ro- 
ftrum,in medio latitudinis fux fpatio, fulculus quida eft,vti in multis enfibus ferreis videre eft. vtnnq; 
20 eius fulci,leuiter in fummo decurrit ad vltimum fere mucronem alter fulculus, fed non itaalte imprel- 
fus auc excauatus vt e ft medius ille. In intima feu prona fua parce fucuram quandam haber,in media la- 
titudine per omnem longitudinem fe attollentem. Conlpicua tamen hsc non ita funt, nili in ficco ro- 
ftro, propter meslw & cutem, quibus obducuntur adhuc recentia, vtin hoc noftro quancumuis licco 
quibufdam in locis, maxime vbi fediuidit, apertum eft. Gladius ipfe fine pelliculis, colore cftobtcurd 
pallido* Vnd e camen diuiiio illa incipit, femper eft nigrior vn£fcuohtatc materia?, qux in ipf o i idtu inter 
os vtrumque continetur* Longum eft os illud noftrum (quod parui xiphia: roftrum videtur efle ) i fine 
ad fummum capitis, pedes tres & femilfem.Sed ad hiatum ( quotenus gladij armati hominis reiert figu- 
ram) pedes duos, palmos tres. Pendit libras tres, vncias duas, ficcatum iam & annofum, 
Xiphias Opp. inter pelagios pilees numerat, vt Ouid. quoque. Vide etiam fu peritis in b. circa prin- C 
30 cipium. Raro litus adeunt, Vuottonus. Capiuntur in mari & Danubio, quod & filia & dulci aquade- 
leiftentur, Aelianus. Ac durus xiphias iiftu non mirior enfis, Ouidius. ' , 
Quanta vi & pifces infeftet, & roftrum in naues adigat, leges inferius , hoc in E. illud in d. Gladij Sc 
thunni agitantur afilo canis exortu, hic canto dolore infeftac,vt non minus interduro.quam delphinus 
exiliant.vnde fit, vt vel in nauigiafxpenumero incidant, Ariftot. Animal eft paruum, scorpionis efh- 
gie, aranei magnitudine, &c. vtdiclumeft fuprain Afilo in A. elemento. Suo canis 01 tum afilum circa 
pinnas habent: alio autem certo quodam tempore, etiam in capite, Euftathius in Odyilex X. Idem ma- 
lum Oppianus fecundo Halieuticorum eleganter deferibit. 
Ex Aeliano fuperius retuli, (in b. ) qubd inefurie roftri luiincurfu, non pifces modo inteificiat, ac D 
voret: fed magna etiam cete propellat &v)cifcatur. Cetus quide auc balxna( der WaUfifch) a gladio tan- 
40 quam hofte capitali libi timere, accolae Oceani Germani referunt. De galeotis aut galeo cx potius pu- 
gna cum paftinaca, lege quae fupra iu a. annotauimus. Xiphias balxnam confpicatus vfque adeo metu 
confternatur, vt cladium luum in terram, aut (axum, aut obuium alium quemcunque vadi (fundi) lo- 
cum impingat, & ita capite infixo fe contineat. Balxna vprb truncum aut aliud quidpiam elfe putans, 
neglirrens pr?tcrnatat. Solae autem menides eum conficiunt eo qubd pellem tenuillima habeat.nam cu 
viderint eum, adproperant fieexedunr, Oppiani paraphraftes capite 47. Retulit loannes Marius Ga- 
taneus Nouarienfis multarum notitia infignis , qui Locrenfi in litore xiphiarum piicationi interfuit, 
eos tanta etfe ingenii docilitate, vt Graecanicum iermonem quo iilemagn? Gi?cix ttaetus vtitm , ab 
Italico diftinguere videantur : idque admirandis argumentis deprehendi . quum Grxcas voces mini- 
me reformident, ad Italicarum veto fonum repente diffugiant, quod complures brutij ceftacifunt, 
5 °Ioui Us . . E 
Iftri confluente per hyemem glacie attrite, pifcatores alicubi ea perfrada veluti puteum excauant: 
vbi vt in ftri&a ferobe cum permulti alij pilees facile capiuntur, tum xiphias qui necdum confirmata 
state, nec confirmato roftro exiftit, ( *«> * n r Snhtim v* rssfJ^mJ[^ xu» ) 
Aelianus 14. 16. Polybius (vt recitat Strabo libro x.) VlyfTis errores circa Siciliam contigitle eoUi- 
git. nam 8 c venatio galeotarum pifeium (quos a Scylla Homerus deuorari fabulatur , canes eos nomi- 
nans, vna cu delphinis & aliis cetis) circa Scyllaeum Sicili? tradum ( *6i •» Vui***», Scylla frertmems- 
nit Archtfln.tas apud Aehenaum inLatoptfce ) fit huiufmodi. Manentibus in ftatione frequentibus re- 
morum duorum fcaphis, fpeculatoraiiquis communis conftitutus eft. Duos Ungula icaphx tenent: 
quorum alter remigat,altei haftatus in prora ftat. Cum primum verbfpeculator lupereminentiam ga- 
60 leotat figno indicat, (belux quidem fupra mare pars tertia eminens fertur, )lcapha propius appeUrrur- 
Deinde iado manu telo, (5 y««K,)vulnus incutit.Tu euulfafine cnfpide de corpore hafta, 
qood telum fancefthamamm(^^w%^?^«^^-n' ,)&cuihaftilelaxnisinferatui idoneum. Ab 
<adem cufpide alligacus eft funiculus longus, quem pifei fauciato relaxat, donec agitatus lufi ugiensq; 
lalletur. Tu nc in terram fubducunt,aut intra fcapham accipiunt, nifi prorfus iramenfum corpus exi- 
ftat. Qubd fi etiam in mare telum exciderit, haud (ane perit, eftnanque c quercu paricei & abietecom- 
paftum,adeb vtquerna^rauitatedemerfum,deindeinfublime relatum facile ponit apprehendi. Con- 
tingit autem interdum & remigem in fcapha (^««^, ideftperfcapham)propcer magnicudi- 
«em galeotarum gladii vulnerari, & quod vis belux veluti apri ( ««yf-JnO ut, & hmiks fere venatio. 
Talibus ex rebus quadam coniedura colligi polfe, inquit Polybius , Vljr ffis errorem circa Siciliam fe- 
cundum Homerum fuifle, quoniam huiulmodi venationem Scyllae adtribuit* qux Scyllxo tractu 
