Cmhriai- 
Contrita- 
Centrum pro 
duritie. 
Miliari 
Serena vafo 
su Sicilia . 
Syre» A. 
Coluber A. 
„5 
De Aquatilibus. 
i o 
zO 
contulit, quicqturk hic cfipottutit, ) longitudine cubitorum binum, in exilitatem faftigiata, viride, pixicf' 
tim fubaluum, vt milio (cum recens eius feges eft, ) [_purenthejin de fteo addtt Hermotum J videatur perfimi 
le, robuftum, Hermo 
chriam nominandum _ 
egonufquarnreperio, ied/J^povproafperoaccipiendum R 
voh br-) niaiAot, x^ocyjix, tbac TKfn , V annus. vocant afperitatsm gutturis & Ioni tum in pulmo - 
nci. inde adieftiuum quod cerchnon inducit. K*tr Sj , w olwift** 9 !*** 
S^avitt, Galenus in Giofli* Quare non cerchrias, fed cerchnias potius dicendum eiTet. fed cum Aetius 
ipfe, ii probe tranftulkCornanus, rationem nominis in milium referat , quid eft quod mutemus ? Mi • 
rari tamen fubit, quod rei durx I milio femine parum duro, nomen fecerit ; a quo afpcra variaque ma- 
gis quam dura denominari debebant. quare centriam aut centntem ferpentem, fi caudx durities no- 
minis caufaclfe debeat, potius appellarim. Centrum enim authoribus pro duritie vfurpatur. Inue- 
iiiunturin arboribus quibufdam, ficut in marmore, centra, id eft duritia clauo iimilis , inimica ferris, 
Plinius libro 1 6. Ab eodem hb. 13. centrofafeobs dicitur, id eft limatura admodum dura, veluti cen- 
trum quod in marmore vel iumpero inucnicur.Facit cum coniedturanoftra a£liau. lib. 6. de animali b. 
cap. fi. vbidipfadem alijs nominibus melanurum, ammobeten, & centridem, K«reiS*> vocari feribit: 
vt probabile fit, cum ammobates etiam centris dicatur : ammody ten quoque, etfi diuerfutn i dipfade, 
alio nomine fimiliter centridem centriamue nuncupari. Idem lib.ji.cap.il. Alpis (inquit ) veliolo ta- 
du interdum interimit, & afflatu quoque, vt & centrites & rubeta , V b iyu » fyiwr,. Al- 
bertus Lucani carmen recitans. Et femoer redof. f. c. pro cenchris, legit centris, quod non probo. I- 
dem miliares nominat, cenchrinasintelligens: vt & Auicennx interpres 4. 6.3. 44- Serpentia (inquit) 
huius generis color propter ci trinitatem luam eit qua!i color milijj. Et accidunt ei quem mordent acci- 
dentia malarum viperarum. Et cura eorum eft eadem. Deinde capite 4.5. quod infcribitur, Serpens A- 
racis vel Afpis, habens colores diuerfos : Quidam (inquit ) dixerunt qubd eft malignus, interficiens in 
die fecundo, cum corrofione hepatis, &confradioneinteftinorum. Et curatio eius efteuratio vipera- 
rum prauarum . Videntur autem hxc quoque ad Cenchrinen pertinere, nec red£ ab Auicenna difiun- 
da elfe. In Sicilia audio reperiri ferpentem, qui vulgo dicatur ferpa Serena: qui an cenchrines veterum 
iit, confiderandum eft. acceditenim nomenferfi, & longitudo& craffities corporis: Eum Hierony- 
’ mus Maifarius Vicentinns, medicus eruditus, his verbis mihi defcripfit : Serpa Serena, eftlerpens ve- 
nenofus, albus, vel potius fubpallidus, in Sicilia frequens, longitudinis aliquando corporis humani, j 0 
&c craffitudinis brachij circa carpum. Alij funi apud Ilidorum Syrenae ( aliis prima per iota feribitur,) 
lerpentes in Arabia alati, quid’ xquis velocius currere, & etiam volare dicuntur : tam vehementis ve- 
neni, vr morfum ante mors infequatur quam dolor. 
Colvbrvm etiamfi veteres videanturaliquando pro ferpente in genere nominare, aliis tamen 
fpeciempeculiaremhocnominedenotant, vtex fequencibus tcftimonijs patebit: Gazaproaquatico 
accepiife videtur, nam cti Theophraftus hiftorif plantarum 1. 6 . feribat hydru ftagnis exiccatis marce- 
Icere : ipfe pio hydro colubrum tranftulit. Deceptus eft autem forte Gaza, nonintelledis Plinij verbis: 
Coluber enim (inquit Plinius) eft in aqua viuens, &c. vbi certe colubri nomen canquam generis, non 
tanquam fpeciei pofuit. Et alibi, Enhydris vocatur I Grxcis, coluber in aquis viuens. Vfottonusecia 
vir noftro leculoin Anglia eruditus, de colubro inter aquaticos ferpentes agit : & colubri nomine pro 4 ° 
genere quofdam abuti feribit. Certe viri er/aditi pro communi Grxco ferpentium nomine colu- 
brum aliquando reddunt latine. Erafmus Rot. & alij. 
Di fce & odoratam ftabulis accendere cedrum, Fouit humum, cape faxa manu cape robora paftor: 
Ga! baneoque agitare graues nidore chelydros. ToSlentemque minas, & fibila colla tumentem 
Sxpe fub immotis prxfxpibus, aut mala ta&u Deijce. iamq; fuga timidum caput abdidit alce : 
Viperadclituic:ccelumqueexterritafugit. Cum medij nexus, extrem^tj; agmina cauda; 
Aut tcdloalfuetus coluber luccedere, & vmbrx, Soluunmr, cardofq; trahit iinus vltimus orbes, 
Peftis acerba boum, pecorique afpcrgere virus , Eft etiam ille malus Calabris in faltib. anguis , Scc. 
Vergil. tertio Georg. vbi colubrum videtur fpeciemfcrpentis facere, eam quam nos fuprlorophiam& 
myagrum nominauimus: eamque ab alijs fpeciebus, chelydro, vipera &c cherfydro, (quem anguem in ^ <3 
faltibus Calabrix nominat ac deferibit in fequentibus,)diftinguit. In anlerum ftruendis cellis feruan- 
dafunt eadem qux in alijs generibus pullorum, ne coluber, ne vipera, felefque,auteciain muftelapof- 
fic afpirare. lecur aquatici olubri , item hydri tritum potumque calculofis prodeft , Plin. ac fi coluber 
aquaticus alius quam hydrus eflet : non feparlrim. Coluber ab eo didbus eft, quod c^lat vmbras ( 
*a h -c aUte/ent ftcg; .1 >«m > fcrr«t-> carmine, rstut ucio afluet tu cilm-tr fiecerdere , & vn.br jt\) vel quod in lubricos 
tra&us flexibus finuofis labatur, nam lubricum dicitur, qmequid labiturdum tenetur, vtpifcis , fer- 
pens, ifidoriis.GclemusnofterLatinumdeducitaGrxco KsAofcVpigi : quod vbi ipfe legerit nefeio. ego 
neq* apudauthores,neq; apud grammaticos reperirememin i. fignificacaucem mutilum cauda. Quod 
fi de origine huius vocabuli diuinanduin eft, a chelydro vel cherfydro, non magna literarum mutatio- 
ne, colu brum aliquis deduxerit, etfi pro vocabulo vel communi, vt di&um eft, vel fpeciei diuerfx a La- g 0 
tinis plet unquevfurpetur.Domeftici quidem angues, fxpe caudis per homines mutilatis reperiuntur, 
ac viuunt, potius quam lylueftres. ColuberaScoppaltaliceredditurlofcorzone fcorloni. colu' 
bra, lafcorzonara, lafcorfona. Galli coleuure, Hifpaniculebra proferunt. N£pd<p.cGrtete hodie vulg c ’ 
didtus ferpens,abaliquibuscoluber vertitur. Coiuber,gen. mafcul. eft: quandoque fcemininum et- 
iam colubrain vfu eft. Lucilius Satyr. lib. 20. lam difrumpetur medius , iam vt Marius colubras Dii' 
rumpit cantu, venas cum extendent omnes , Turpilius Leucadia, Arripuit colubram mordicus. Var- 
ro Eudqmonibus, Quid dubitatis vtrumnunefitis cercopitheci, an colubr^, an bellx ? Notauit h^f 
Nonius Marcellus, ego Horatium quoque, Vergilium, &Corn. Celfumfoem- gen. CQlubram dixift 1 - 
obfauaui. A 
.Colubet 
