De Nautilo. Lib. IV. 
62$ 
*• 
lo 
Catterum pfittaci roftrum habet, fuifque cirrhis Polypi modo graditur,atque eodem modo acetabu- 
fisforbet. 
COROlLAlUVM. 
bc 
Nautili pi$uram Io.Fauconeriis medietis egregius ex Anglia olim ad me dedit , his verbis in epiftoli A 
a ‘ cr iptis:Mitto ad te hic pidturam cuiufdam pifcis ex teftaceorum genere,puto Ariftotelis Nauta efle: 
jjuam milii primum , cum in Italia tlTcm Cidar Odonus Do&or medicus Bononienfis exhibuit , vir vt 
j Ul ^aniflimus,itain exteros admodum hoipitalis.poftea vero hic in Anglia ipfum pifcem vidi, que prO 
,°ci ac temporis opportunitat e pingendum curaui. Teftam habet externa parte ex fufca ruffefcentem: 
l °ternam vero partem ita nitentem Sc fplendente, vt cu vnionibus preciofilfimis de coloris amoenitate 
tc tCace polPet. multa quoque habet in ipfa tefta: carina tabulata eodem colore nitentia. V elum coftat ex 
pcUicula tenuiffima. -nt^Toivai ab vtroque latere demilfie carneae fune & molles, vt polyporum cirrhi, 
reUqua corporis pars confufa erat &indifcreta vtreliquorum teftaceorumgeneru: HarcFaucorterus, 
n glicum huius pifcis nomen ignorare fe confelfus.nos Germanicum fingimus, nn FwkuiuUotkr Sclnjf* 
Wf «/:quo & e mollium genere eiwn e(fe,& nautam, indicatur, Ariftotelis ex libro quarto hiftorije,capi* 
e P l ’imo. verba de nautilorum generi bus Rondeletius Grsce recitauit : Sc mox iaterpretatus eft , meo 
< 3 ^iderniudicioprobe,tanquam duo tantum geneta eorum Anftotelesdefcripferit:non,vt Gaza,&alij 
lecuti,tria.quod fi pro verbis iftis,s^o Kiu/rxgV, legas 0 ^ nihil prori* dubitationis fupererit. 
finium quoque pro genere vno omnia haec Ariftotelis verba accepi (fe apparet. Alterum deinde genus 
pjK^aJiK^^j^V.aofov^^AiWj&c.tnallagx etiam numeroruriijCafuum,&luiiufmodi, nimium fami- 
'ares Ariftoteli, hic quoque mouere Gazam potuerunt, vt genus vnum in duo diftraheret. nam cum iii 
'figulari numero verba &c nomina aliquot redte pofuiiretphilofophuS, mox numero temere mutato 
pluribus vno loquens,inquit:EiVi 3 «'rei uuc^sij&c.Sed quilibet etiam mediocris iudicij , perledlii 
0 puilofophi verbis,genera folum duo eum ftatuere ani maduertet: vnum in tefta pechinculi,tefta: fua: n6 
fifiatum : alterum verb in cochleari tefta , &c adnatum ci.Si quis tamen Gaza: tranflationem adhuc de* 
* er et,eahuiufmodi e ft: Duo item viiunturgenera(poly porum Jconchis indita: quorum alterum nau* 
3111 aliqui vocant, alterum pompilum, fiue ouupolypi.teftaijs,(«hrafcius , Grxce in lingulari numero,) 
P Pedlunculis , & c. L fteciam qui cochlearum more (iliceo tegmine ita muniatur , vt nunquam egredi 
0 Ca t,fuaque interdum brachiaexerat. Plinius cum de nautilo paulo ante dixilfct,(ex Ariftotele:)moX 
fiquamde altera eius fpecie: Nauigeramfimilitudinem(inquit)&: aliam in Propotidc vilamfibi pro- Naupliut*' 
. l t MuHimicrnnr him <■(!«» orarii mr,r(r> rari naram. i n flexa nlinne. nrrin roftrat,- in hanr rrvndi nail- 
$0 
vedlorem 
palmulis fi rire vt remis: Si vero flatus inui tent , eafdem in vfii gubernaculi porrigi , pandique 
p ^harumfinus aura:. Huius voluptatem ede vt ferat, illius vt regat : limulqueeamdcfccndereinduo 
pj 1 11 carentia: nifi force tnfti( id enim conftat) omine nauigancium humana calamitas in caufa eft, 
fl ^' n l u s- pro vltimisaliquocverbisalialecfiofichabebatilimulqiieeamdefcendereinclufofinu, 
lu haufto territam vifu.id enim vbi conftat rumore nau gantium humana^alamitas in caufa eft. ied 
J e f )le,n> ceu clariorem antiqjuioremque probat M allati us. Mihi nauplius a Plinio Mutiani verbis 
c ^ptus,non alius quam nautilus proxime ex Ariftoteleab eo memoratus videtur.nauplij quidehoe 
fififie alius nemo meminit quod fciam. videtur autem cafus redhis elle nauplius, & per appofitionem 
^ Ufn a ^bnio.in hanc condi nauplium animal fepiac fimile. Nauplium quidem , (i redlc feribitur , di- Comht 
ali^ coniecerit , b nomine *«u/< & verbo : hoc nauigare , illud nauem fignificat. Nauplius 
«o 
viri eft,filij Neptuni & Amymones 
n»>i-; "fiihter nauiuare videntur conchar,qua: Ven 
,&c.lege in Onomaftico noftro.Si non e.*dem, at 
fieri nauigare videntur concha:, qua: Veneris dicuntur: de quibus Plinius: Nauigant Ve- 
| n ‘ c ’ pr^bentefque concauam fui partem , & aura: opponentes , per fumma equorum velificant, 
c ] 1 j s ? nn fifiis codicibus habetur : Nauigant «x ijs Nerites,&c. Vuottcnus. Nos de Venereis con* 
' nter diuerfas fcripfimus pag. z8z. de Nerite paulo inferius feripturi. Rondeletius repte- 
^*de'r e '}° n * um » qui concham margaritiferam vulgo didfcam, fecundam nautili fpeciem elleputarit. 
Vjjj u P ra inter Cochleas diuerfas marinas , pagina 259. Nautilus £ genere Polyporum Concha 
deorft* ltUS ' s CUm ex iena maris fede ad fummam aquam effertur, inuertit & mutat Concham 
adi^r C1 * US> Vt ne aqua riufus demergatur : vbi verb ad fummam equoris peruenit , & mare 
1 tem P e ft a te conquiefcit, fupiriam Concham vertit, hac eniintanquamfcaphanauigatione 
duo brachia in vtrunq; latus demiffa, fenfim atque moderate mouens remigat , domefticaque 
^cnatiium 
