De Aquatilibus. 
tib 
folum magnus eft raiarum prouentus, quia vixpifcis vllus fit tam lato oris ri&u , lamia excepta , qui raiam 
Lib.fdchifl. deuorarepoffit: vel quia ob totius corporis, velcertecaudx aculeos reliqui pifces ab his abftineant. ne- 
queveroadid Ariftotelisautoritatc confirmandum vrimur. Raiainter cartilagineos fatificat numero- 
fius: verum quia facile pereunt: hinc efficitur vtappareantpaucx.nam neq; raiahocloco legendum , led 
rana. Grxci enim codices habent non jSij-oy.neque paucx raix apparent, fcd in oceano & in ma- 
ri mediterraneo plurimx. Sed aliaeft certior facunditatis cau/a,qux non facile ab omnibus intelligatur, 
tb.s.de hi fi. nifiraiasgrauidas aliquando diflecucrint , &diligentiiis contemplati fuerint. De raiarum ouohxcAri- 
f- ,, ~ ftoteles : T« ftiv iv exiAiAiy eu PecrtSisiyvo-i tu ircu/.aSn , b ois iyyinrtu dotiins : ra 3 yjiua. 'S 
tfueioy raiis i ce v uvAcov y Auri eu s : Xjmfoi t nyaSus tyylvona/ 7ois orf ar.tis. fele yXviv okAiois, is et wvts yifyi*? _ 
yuhws,OTUt’ Tetei fp&y} ly ‘tf/Lorio^hOiriotf fortc)rs offAMt^yitorrai oi nmlohretir 'j (btTtaiv , ow hCliy.oMrt off <*' 
XV TTieifpayyin^, ’of sf^ 47 " Caniculx& raix teftaceaquxdam gerunt, in quibus humor adoui 
fimilitudinemeonfiftit. figura eius teftxfimilis tibiarum ligulis eft : mcatusque fiunt capillamentorum 
ipecie in teftis. Caniculis quidem quas nonnulli nebrios(»c^r/<tr) galeos vocant, foetus rupta dilapfaque 
tefta proueniuntiraiis cum pepererint, rupta tefta excluditur foetus : (Non video quomodo aliter canicul*> a ' 
liter r aut pariant : vtrequt enim tejlaceo illo receptaculo rupto catulos emittunt. )De caniculis & earum ouo, 
partuque, fuolocodidium eft. Nuncde raiis tantum, Iisteftaceum ouum vnicum tribuit Ariftoteles, 
quale reuera habent. Fxtum igiturvnicum aut fummum duos vno partu edunt,quod verum eft: fed pt?' 
ter ouum teftaceum quod hic depingendu curaui,aut duo,qux perfedta in inferiore vulux parte cernun- 
tur, ex diile&ione comperi permulta alia , & fere infinita in fuperiore vulux parte haberi , qux tempore ^ 
perficiuntur, ex quibus lepiusiteratispartubus,fatus excluduntur. Atq; hxc facunditatis cauta eft eadem 
qux in galhnis,vt quotidie experimur : qux vnicum ouum vnico partu ponunt,cum plurima alia in vteto 
geftent,quorumfingulapoftea,vtpriusabfolutafuerintita prius eduntur. Hxc de raiarum facunditate- 
Nuncvt pid ura , ita oratione earundem oua reprxfentemus. Oua qualia in prxfixa capiti pidtura lup e " 
riore loco fpe<5hntur,fine tefta primum concipiuntur, in fuperiore vulux parte, quorum alia gallina ou o- 
tum magnitudinem xquant,alia his minorafunt, quxdam vix ciceris funt magnitudine. Equidem pl Lira 
centenis aliquando in raiis fingulisnumeraui. Ex his qux a perfeftione propius ablunt , in inferiore 1 * 1 
vulux partem demilla,tefta operiuntur,in qua albumen & vitellus continentur : quemadmodum in g sl ' 
linarum&auium aliarum ouisprimum conformatis,quxtum vitello folo videntur conftare, cum tamen 
poftea albumen a vitello fecernatur. Quam rem ciim vehementius admirarer , caulamque eius foihcite ^ 
inueftigarem.oua gallinarum recens formata,in quibus ne veftigium quidem albuminis apparebar, co% h 1 
tum caloris vi(cuius proprium cftqux eiusdem funt generis congregare & cogere, qux diuerfi diffip are ’ 
& difeutere) candidum a luteq fecretum vidi. Quamobrem initio quidem vtrumque commiftum eft & 
confufiun,fed paulatim calor magis ac magis vires fuas exerens,feparat,& ex craffiore parte indurata.teft 1 
circundat. Tale eft igitur in tefta fua raiarum ouum, quale gallinarum, &auium initio. Tcftavcrboun 1Tl 
fuum concludens fub pidtura ouorum teftanudatorum exprella, qux a figura puluinar a quibusdam 
dievocatur,quadratiformaeft , demptis angulorum appendicibus , qux varix funt. Vniusenim Iatet' lS 
appendiceslongiores iunt,fimilcs foliis gladioli herbx : alterius breuiores,latiores,replicatx, quibus v 11 ' 
dique lummotis,laterum anguli tibiarum ligulis fimiles funt,vt feribit Ariftoteles. Quade re pIuraAft 11 
fallor)notatudigniffima, quum de caniculis diceremus. Teftaceum ouum ( Sic & oua ftngulanontit iarC 
videtur, que vna communi ceu tefta continentur : & ipfamquoq 3 continentem teftam ) raiarum a caniculam 1 , 
ouo differt : illarum enim magis fufeum eft, harum magis flauum, appendices graciliotes,lyrx fidibus 
miles.His expofitis,nuncfinguks raiarum differentias perlequamur. 
DE R A I A L A V I, RONDELETIVS. 
■ Dicit VR ^ Grxcis A«o£«tT@s k Latinis raia Ixuis, ab Hifpanis Liuda,k cute lxui & pelluci a* ^ jjt 
qui rafam vocent a glabra cute.Noftri non a curis Ixuitate , fed a colore fumat & famado app el al ' ^ ^ 
enim colore fufco,quem enfumat vocamus:quod eo colore fint qux fumigantur, priusquam max 
ni S rentUr * ^ Eftigimc 
I 
