De Spongijs. Lib. IV. 
ExOfttXnir, 
ratio. 
Lib. + caf, m 
£>t' fpongijs recentibus hxe Oppianus, interprete Lippio : 
fnfixtu [copulis jbongaf proseciat acutu : Jnterfe tundet, nafi» "tur cante virenti. Paulopoft» 
f rrumpcns fpongai vtfirata falce recidit VtmeJJor, rumpittjHc morat, (fi-fnnejodales 
Admonet , vt fundo fubtto retrahatur ab imo. A libi. A jfiongu c<t fis > turum qua ffiirat odorem , 
‘Dijhilat famcr, hominis qnt nartbm haret, Et jipe extingmt, ac tabo confiat atro. 
Spongias autemin recentes ac veteres tantum diftinguunt, hoc eft, in fordidas & mundas: eftqut 
in eis mundandis difficultas maxima. Diofcorides in ratas» fpiflas Sc Achilleas difcernit: quarum o« 
mnium vi res exponit. N os etiam in marem &fceittinam i magnitudine & caucmularum raritate di- 
uiderefolemus. 
io DE EISDEM» RONDELETIVS» 
A pifeibus exterisque animantibus marinis, tam fanguine prarditis qu&m fanguinis expertibus , ad QrdintyyM 
ea tandem deuenimus quibusparum fenfus,motufqueineft: poftremo vero adea qu.r ijs prorfus ca- 
rent, quxque plantis fimilia funt, in quogenerefunt Spongi* : eas enim eiufmodi cile vt fenfu mo- 
tuque omni deftitutxfint. priore parte operis noftridemonftrauimusi, Reliqua igitur quj de Spoh- 
gijs dicenda funt more noftxo pertra&emus. 
Dicuntur a Gr?cis auiyyoi Sc twoyy ai: Sc earum pifcatores, tnroyy&lc, fpongiatores vel fpongiarij. A A 
fpongiatnaturamolli,laxa&fiftula»qu*cunqucfunchuiufmodi fpongiofavocantur. Vnde pulmo- H.&. 
num noftrorum fubftantia fpongiofa h medicis vocatur, & laxa caro prirhumidaque que in vlceribui 
accrefcit a Chirurgis. Marcellus medicus fpongiam appellat quspruno fy 1 ueftri adnafcitur,& qur in 
io rubo rofario agrefti,quam pharmacopoei hodie Spongiam bedegaris nominant. 
Sed ad Spongias marinas redeamus, quas in di uerfa genera diuerfi autores parti ti funt. Diofcorides, ”■ 
E Spongijs mares appellauere, inquit» tenui fiftula, fpiiTas, quarum duriores tragos nominarunt, fec- 
minas autem, qux contrarias dotes habent. Arift. quatuor Spongiarum differentias conftituit. Nam 
aliae rarx» aliae fpilfir: ali* tenuiflimac, fpifliffim?, validillim?q;, quas Achilleas nominabant. Mollii 
tudinisjduritiae, magnitudinis earum differemi? aloco&fitu fumuntur. Quxprimifuntgenerisima- 
gnitudine amplillima fiunt, vt circa Lyciam, quae fecundi generis, molliflim?. qu se tertij, duriores. (0- 
cDgd^o,.) Omnes qua: in altis tranquillifquegurgitibus funt, molliores efficiuntur: quaein fummis fa- 
xis, Sc ab vndis procellifque agitatis, duriores, flatus enim ac tcmpeftaces , Spongias & ea qu* in mari 
nafcunturduriorareddunt, & incrementum impediunt. Quartum genus earum cft quas aplyfias vo- 
S° eant, quia nunquam lauentur, quafiillotarias Voces, ait Gaza, hae ampliores quidem meatus liabent, 
fed reliquo toto corpore denfie funt: nihilo tamen denfiores fuperioribus, fed lentiores, & omnino 
pulmoni fimiles. Eadem tradit Plin. ex Arift. Colore differunt: nam illotae nigricant, quardam croce* 
funtfinefuco. Arte candid? fiunt, vt tradit Diofcor. e molliflimis recentes per xftus (arftatcm) tin&? * 
falis fpuma,qu« petris cohxretjinlolanturmuerf*. hoceft parte caua lurfum fpedtante, Sc qua ab- 
fciilq ruerint deorfum. ( tv ufif usTaoi *Vr»< /.*■;« 5 » «krtw/W. atqui caua pars, eadem mihi videtur, qua 
amputantur: oppofitavero,gihba.) Si vero xftiuaferenirateffetiam) ad lunam fternanturperfufe falis 
ipuma, aut maris aqua, maximu candorem referunt. Tingebantur etiam ift dclicijs aliquando Sc Pur - 
pura, tefte Plinio. Tria Spongiarum genera nobis nota hxc funt. Primum earum eft que rar? funt , pa - 
tentiffimafque habent fiftulas, quas nulli alteri rei aptius comparare polium, qu&m hepati humano 
4^ membrana fixa Ipoliato,& per medium difTed:o»in quo cum cernuntur infinitarum venaru fiftul?, qua- 
ru ali? funt maxim?, ali? minotes, ali? minim?, tamen fenfui patentes. Vocatur a Gallis grofle efpon- 
ge.Eiufdemgenerisaplyfiaselleputojfedpropelimum&lordcsnafci, quam ob caufam tam fordid^ 
iunt, vt elui non pollint. Secundum genus eft denfum, quodparuas admodum fiftulas habet: Sc tenue 
quod ad cralfitudinem corporis attinet. 8c molle : tantumq; mollitudine differt aprimogenerejquan- 
tumftupacraffi/fima afpcrrimaque,adelicatiflimo&tenuilHmolino. Noftriefponge femelle appel- 
lant, & eft colore maliarantij. Tertium genus^ftdenfifiimum, fpilfum» validum, cinereum» alcyonie» 
tam fimile, vt vix nifi guftatu vtriufque diicrimen agnofeas. Hoc fiftulofum non eft,fed fxpius cauita- 
tem vnam, Sc eam amplam habet, in qua cancellus holpitatun 
His 1 'pongiarum generibus explicatis, nunc de vfu dicemus :qUi apud veteres frequeiiS erat, &val- II • 
jri de multiplex. Martialis: Haec tibi forte datur tergendis fporigia me nfts Vtilis,expreffocum leuisim- 
bretumet. Prxftabunt&ftrigilum vicem, linteolorUmque affectis corporibus» Et contra folcra apte 
protegunt capita, Plinio tefte. Eadem ratione nos"qui comam non alimtis ad decergendum capu tcom- 1 
mode vtemur, maxime afpcrfo fiile bene contufo. G .flem aliquando noua, aliquando antiqua fpongia 
vtendumcenfet, fjpius lota in libris ad Glfluconem&mcthodimed. Vtcumreficcandu,di^erenduq; (S 
in asdemate, in febribus, in alijs calidis affettibusfpongiaiioua & lota: recentibus enim plus falfu. 
ginis ineft. Corpori adhibentur modo ficc?, modo cum aceto, vino, frigida, aquic?lefti » cera » pofca» 
meile. His fanguis rapitur in fecando, vt curatio perlpici poffic. fic quu m corporum diffetilionem tra- 
damus fpongijs Vtimur ad ebibendum fanguineme venis affatim profluentem, &parciumi:onfpeifti 
nobis adimentem. Ad canum morfus vtditer concif? imponuntur, ex aceto, aut frigida, ant meile* 
abundi fubinde humedande, ait Plinius. Sed neque hic frigida, neq; acetum mihi placet ! ab his enim 
intro venenum pelleretur, verum melproddIepoteft»tum venenum digerendo, tnmactrahendo.Cir- 
cumligantur& hydropicis liccc» vel ex aqua tepida pofcaue,vcrunq; (m* i//r«»^)blandiorib. opuseft, 
opeririue aut ficcari cut£.Nos fumma cum vtilitate ventri & tibijs hydropicoru lpogias impoftiimus» 
cute tantu acuperforatauum . n. facile per carnis uianiafpatiaaquaeffluit.Chirurgi in vlcerafiue vul- 
nera capitis & thoracis vtiliter fpongiam molliflima immittunt, vt fanies defluat, Sc a fpongia exhau- 
xiatur. Eadem Sc ad vlcerum oras dilatandas vtuntur,vei filo alligata, eum ftridi funclinus, vel cera li- 
quida denfata : vel fine filo & cera, cum magna funt vlcera,& parum profunda. Cum cera vero fic pr^ - 
paratur. A lapillis, conchulis, alijfquequ? in fpongiarumfiftulis latere folent diligenter expurgat*» 
ceraliquefadtaperfunditur, tu inter tabellas duas exprefia, attenilataq-.infruftuladiirecatur.PrXcere* 
inguinis proflijuiufiftmu ex aceto, aut frigida. IS6 alia quidc qua exiccandi facultate Spongis id faci- 
Gggg 4 fintsqtti'- 
