De Aquatilibus. 
unt: quibus & illud accedit, quod ferofo& tenui ab ijsexhaufto, quod crafllus eftfpiflatur, venafque 
„ . tunc obftruendo fanguinis impetum inhibet. Idem eadem de caufa efficiunt falicis & cannarum flores 
Ub & pib tenues leporis. Rurfus vfta fpongia veteres in multis vfi funt. Vritur autem vt alcyonium,auto- 
Lib.jt.cap-u. re Diofcoride, ideft, cum fale in crudum fi «ftile mittendo, & oblinendo vafis fpiraculum luto , itaque 
fornaci mandando : & cum figlinum peccodtuin fuerit extrahendum. Idem Plinius. Et oculorum cau- 
fa comburuntur in cruda olla figulini operis, plurimum proficiente eo cinere contra fcabritiasgena- 
ibidem. rum, excrefcentefque carnes &quicquid opus fit ibi diftringere, fpiflare, explere. Vtilius in eovfu 
lauare cinerem. Cremari etiam cum pice prodidit Plinius. Omnium, ait, cinis cum pice crematarum 
fanguinem fiftit vulnerum. Crico vfta vtebatur ad conferuandos capillos , vt videre eft apud Galenum 
lib. i. de compof. med. Idem verilfime tradit vftam acris eile& digerentis facultatis. Cxtera io 
petes ex lib. ii. de facultate fimplic. medie. 
COROLLARIVM. 
Spongia an Jit 
amtnaL&c. 
Spongiam non fentio efle animal, imo vix zoophyton : quoniam tamen e vulgo quidam ceu animal 
quoddam marinum eam e(fe putarunt,eaq; occalione Rondeietius quoq; Sc Bel.de ea pertradfarunt ; n 
Aquatilium animantium hiftoria,meo etiam Corollario ipfiim dignabor.Equidem & his inefle fenfum 
arbitror, qux nec animalium, neq; fruticum, fed tertiam ex vtroq; natura habent, vrticis dico Sc fpon- 
gijs, Plin. ile autem circumloquitur ea, qux zoophytaGrxci vocant, plantanimalia Theodorus. Eta- 
libi: Animal dfe docuimus, etiam cruoreinhxrente. Sanguinem Op.quoq;,iElian. &Plutarchus ei 
Atsjintiat. contribuunt.Spongianoneftinanima, nec fanguinis expers fed partus maris animans faxis innafei- ia 
tur, quemadmodum & alia quxdam animalia, zElianus dcPlutarcnus. Oftreorum generi capita nulla» 
nec fpongijs: nec alijs fere, quib. folus exfenfibusta< 5 tuseft,Plin, Aliqui narrant Sc auditu regi eas, 
cv>ntrabiqueadfonum,expnmenresabundaiuiamhiimons,necauelli petris polle, ideo abfcindiSC 
faniem cmittere,Idem. fed in quibus de fenfu taftus dubitatur, illisaudicum adferibere abfurdum eft: 
nonminusquamquarernariumalicubiconftituere.vbianomninofit vnitas non conflet. Et rurfus: 
Intelledlum (Senfitm) i nelfe i ;s apparet, quia vbi auulforem fenlere,contra<ftx muItodifficiliusabPra- 
huntur: hoc idem fltnftupulfante faciunt, viuereefcamaniieftoconchxminucx in his reperex often- 
dunt. Et Arift.lib.5. hiftorix: Senfum & fpongijs efle aiunt, argumento, quod ad euulforis acceffiun 
contrahuntur, ita vteuelli difficile fit: quod idem etiam faciunt quoties flatus tempeilafq; viget, ne 
fiia de fede pellantur. Sed funt qui de hoc dubitent.-vt qui circa Toronam incolunt.Narrant.n. procul- 3 ° 
dubio beftiolas quafdam, velut tineas lumbricosue, &ciulmodi alia confidere intrafpongias , atque 
«li: quas&euulfis fpongijs pifciculi faxatiles deuorent : qui vel radices abfumunt totas qux inhx- 
rentes faxis remanferint» {Hac & aliter veritpoffu 7. vides- framJD ) Si euenerit forte vt fpongia abrum- 
patur, refiduo item nafeitur Sc completur, item li b. .eiufdem operis: Spongia fenfum habere aliquem 
creditur: argumento, quod multo difficilius abflraharur, nili clanculum agatur, vt referunt auullores. 
Dtmotufpon- Suum etiam quendam motum habet fpongia: veruntamen animalculo (befliola,qux araneo fimilis in 
gurum, ea degit,) ad fe fenfu afficiendam, atque illud admonendam quod fi t animata, eget, ( &c, vt in D. refe- 
retur,) zElian.&rPlutarchus: tanquam non per fe animata fic, quod adfenfum motumque, fed per ac- 
cidens,vti caro fere animalium per neruos. In aqua dilatatur &conftringi tur, {nimirum dum petrio ad- 
htret,qudnquam hoc etiam aut falfum videtur aut nonmjiper accidens fert:) extraimmobilis eft, Alber. Quxda 40 
immobiles funt afaxis:quxdam autem fune mobiles de loco ad locum: Idem, fedfalso. Ariftot. enim 
Non ftHtke hjftorjjg I( 5, vrticis Sc fpongijs feribens : non his , fed illis hoc attribuit. Rondelec. lib. 4. cap. 10. 
fpongias fenfu omni carere liquido oftendit: cum neque vifcus in cis, nec nerui vili fint: Sc amputati» 
renafeantur ex radicibus reliftis, quodnullianimalicompetit: nec fanguinem inefle dicendum, fed 
fuccumduntaxat hunc efle quo aluntur & accrefcunt:& animalia quxdam non tam eis efcam efle.qua 
intraeas viuere. Contrahi autem eas per accidens.cu qux in eorum cauis animalculafunt contrahun- 
tur. Sc Ariftotelem non ex fua, (ed vulgi opinione fenlum eis attribuere, addit enim «r epotor : ex fua ve- 
(Aplyft.) ro ftntentiaalibi dicere, Iponglam omnino plantis fimilem efle. Hxc fere illic Ronde let. Sed forte a- 
plyliasdi<fti fenfum habent aliquem, de quibus fic Arift. quinto hift. cap. ifi. o' uoAoyeittoft /axauk 
{Pulmo mar.) nvarrtfvnTOTofy©* earundem fubftantiam ab alijs differre feribit , & in vniuerfum zst^dLuo- fO 
efle, hoceft, fimilem pulmoni, fiue vifcus, fiue zoophyton marinum, (cui proximum vitxgradum 
habent fpongix) vt dicetur, intelligcns. Hoc genus (Inquit) meatus quidem magnos habet: 1» 
<!Wx.vo'r e’fi Tiiiv. OTX.VOTVJCV yAto^onfy 6<jt Txarroyy-., uf v> tmuoAov nsK^fAoviabt,. Gaza vertit : Nihilo 
tamen denfius, qu^rn qux ante enumerauimus genera, quanquam Ientius.& cx toto pulmoni fimilius 
cernitur, quafi legerit, kSe» Se a: esi, &c. mihi locus fufpeftus eft: & pro «St? for- 
te afcAt’ legendum: aut fi dS» reifte legitur, pro copula nd proxime fequente, vel <*»,«,vt Gaza, vel «’Se po- 
nendum, vt fen tentia tota & comparationis ratio melius couftct. fed prx exteris placet pro s?Si» legi *»- 
Au: vt aplyfixfubftantia multo tum denfior tum tenacior fit, quam fpongix proprie di«ftx:eaq; ratione 
.etiammsCwaraiS-s?, (vt id iraooAov,ideft,vno vfirbo comprehendatur,quodiam duob. dixerat,) ideft pul- . 
moni marino fimilior.qui Sc ipfefubftantia (faltem externa) denfatenaciq; conflat: Corio. n. duro in- 6 
tegitur, ficuti holothuria Sc fteilx, vt Rondelet. docet. Hinc nimirum fit, vt propter denfitatem tena- 
citatemq; lauarihocgenusrion fit aptum. Vetus translatio non eft mihi ad manum: Albertus quidem 
Gradus natu- hxc verba omifit.Pulrno quidem vifcus, hoc eft animalium pars, nec Ipiflus neq; tenax dicendus eft* 
rt - Ergo fuerint gradus aliqui naturx, vt alibi, mirifice femper -.d pim wiiwuQo nesfyvm appetentis, ita in 
tranfuua frutice ad animal. Poftinanimata corpora, mediaquxdam forte fequuntur: tertio animat* 
vt plantx. In Plantarum fine, zoophy torum initio fpongix funto, primum proprie didtx: deinde aply - 
fiq, pulmones, holothuria, tethya, ac multa deinceps zoophyta, alia fer£ alijs perferiora, vfq; ad co n- 
chas, quas fuperantcochlex, &c. Hanc noftram opinionem propemodum confirmat philofophus, 
quarti de partibus auimalinm cap. 5. his verbis : Tethya parum fua natura a plantis differunt, funt ta- 
men fpongijs viuaciora, {fymungy: id cjl, pr,piiuud Mumdiwm natui k quam atitdunt.) quippe cum 
"" fpongia* 
