De Spongijs. Lib. IV* %)t 
de juo addit, r&teru) fpongijs eo facile poliunt documento, quod cum illx albicent limo fubfiden- 
tc, (dum Uuantur , ) ipfilemper nigrorem oftendunt, (Albertus addit, dum funtin aqualiraota: extra* 
Ai autem &ficcati fiunt coloris ferme cinerei ad luteum declinantis. )Pdfimum omnium gemis eft ea» 
rtim j qux aplyfix vocantur» quia elui non poliunt: in quibus maxime funt fiilulx , & re liqua denatas 
fpilfa, Plinius cx Ariftotele. Theophraftus hiftorix plantarum lib 4. adfincm capitis leptimi. Qux in 
mari mediterraneo (inquit) nafcunturftirpes, enumeratae iam funt. fponguenim& aplyfi^( 5 jWo>* 
ou lego yjv oi aizfrsvcnxi y.xAd^o:, quanquam Gaza hoc nonanimaduertit,) Sc U quid eiul - 
modi eft,diuerfam natura fortiuntur. Alber.cum Arift.de aplyfijs verba recitallet, fubdit: Hoc genus 
eft quod abundat in maribus noftris Flandri^&Germanix: & mouetuv fecundum locum , dilatatione 
jo &conftriAione : & cum tollitur ab aqua, inanime videtur: aquae redditum, paulo poft iterum vinitdc 
mouetur. Verum hoc cum abfolutum viuat, fpongiarum generis clle non poteft.nam fi aply fias lo- 
lutus effer, hanc eius imprimis a exteris differentiam Ariftoteles docere debuitfet. Plura de malia illa 
informi, quq in aqua dilatatur tantum & conftringitur, diximus fupra in Corollario Leporis marini 
a. pagina 475). ... 
Aureum vellus eft animal marinum ficut fpongia, & de fpongiarum genere, fed rariuS eft & mollias 
ad modum lanx. & lanugo eius in auri fplendorcm conuertitur, Sc dilatatur,& prolongatur ficut vel- 
lus: & dum eft in mari mouetur motu contradionts, & dilatationis ficut fpongia, & raro inirtnitur. 
Tamen hoc inuetum in Phrygi a, cum extitit bellum T roianu inter Grqcos & Phrygi os, fictu dicit Da- 
res Phrygius in hift. Troiana, Albertus. Sed hoc etiam genus eadem ratione, qua proxime malfam il- 
lo lam informem aplyfiam efte negauimus, fpongiarum generis elfe non poteft: Sc forte nihil omnino ta- 
le in mari repetitur, nam quod rarum elle tradit Sc molle, ab Achillea fpongia forfitan lumptum elti 
quod lanam aurei coloris ei adferibit, k Pinna. 
Germani e fpongijs quafdam vocant 'Badfihwtemm, id eft; balneatorias, maximas puto, quib. iii bal- 
neis infidere folent imbecilliores. tantx funt vtvna apud nos drachmis leptenis,auc etiam maioris v£- 
neat. & Kropffjcbvvttmm, a ftrumis gutturis, qux his crematis ( vt dicemus in g.) curari folent: qua- 
cunque fcilicet nondum purgatx calculis adhuc refert* funt. Cxceras fimpliciter&/jw*ww, vel fetm 
S(hvvnwm,vrubi Schvvamm. Aliqui etiam Filttfhvvumm appellant, id eft Feltrias fpongias, (a lanaFel- 
triacraffiore & ad pileos intricari folita a pilopocis,) tragos nimirum, afperos, illotos, quales pharma- 
copolis venduntur propter lapides quos continent, lifdem aliquando adferimtur fpongix quxdam 
jo immaturx, illot^, meatibus omnibus plenis, &c> F~i nrtfffcjchvvumm . Licebit etiam iexus vocabufcs eas 
diftinguere, MatnnU vndWcible, ficut Diofcoiides docet: nam Galli contrario modo nomina lexus eis 
accommodare videntur. Bulud Turcicum fpongix nomen eft. His addere libuir cabellam diuifionis 
fpongiarum, qux fpecies earum omnes cudifferentijs ftatim ob oculos ponat, ex Ariilot. Plin. Diotc. 
r |'Man?, ^<tv a «':ideft,rar^&folucx, maximx. Diofcoridi fceminq. Exdem 
Plinij feculo Africanq di«£b<j videntur. Badfihvvtmm , Wtible » 
4« 
Spongis 1 
vel 
1 
^ Denfx feu 
Senfuomni fpifl^.Tn/x- 
carent:qua- j 1 , Atdlo-y 
rualiqfunt 
io 
'Mollifflm?: ( quanquam Plinio mxnx molliores") 
funt:) (impliciter (piflxdi&g, collatione fcili- 
cet ad raras, que duo genera frequentiora funt. 
Rhodiace Plinij feculo dicebant^ qux ad fo- V Mares- 
uendu molliores effent. Ftme Schvva»:, Ad ennle. 
Minus molles, folidiores , minimis fiftulis , id eft 
denfifllmq,fed rarx inuentu, validiifimij. C<j- 
terq denf^ raris infirmiores fune, quod radice 
min* profunda nutriatur. ‘Die earfetne fchv vuw. 
Durg admodum &afperx,‘vifayc- : hoc eft, hirci. 
c Grobefchvvftmm, Ftltzfchvvttmm. j, 
Senfum aliquem habent, aplyfi?,tar?& magnis meatibus: reliquum in cis valde den- 
fum eft, &c. Has (Impliciter fpongias vocat vt fuperiores- Schvvnmm die nmmer rtyffcn* 
1 koennen auch mtgv eihtget vverdtn. 
Pro fpongia aliqui pharmacopolx alcyonio vtuntUr, vt in Alcyone arte fctiplimus ex Brafauolo , ia 
Non defunt (inquit idem Brafauolus) qui lanuginem quandam fuper oftreorum conchis innatam 
pro fpongijs feruenc, & vtantur : quum id potius mulci marini genus fit , quim fpongi?. Idem Ballas 
(id eft pilas) marinas vulgo diAas, nufquam fe apud veteres reperireferibit: &in fpongiarum genere 
ponit, quamuis (inquit) zoophytanon funt, qualia fpongix: fed ex maris fpuraa ad litora collifa, Sc 
cuiufdam herbx minutiffimis feftucis fiunt. Vim habent exiccandi.Nonnulh ex fradis ipongijs &: tpu- 
maarte faciunt, alij ex glutino 8 : taurinis pilis, ignaros pharmacopolas decipientes. Ita ht maris im- 
petus, vtxftus in minimas feftucas herbam redigat» Sc adhtora detrudat :vbi mixta cumipuma con- 
clobantur, & ob motumfu pra litus ex flu Au collidente in gyrum ac pilx formam tendunt, Hxc ille. 
s OQuxrendum an eadem hxc pila marina fit, de qua Rondeletius an Pulmo mannus fit dubitat : ex quo 
eius iconem dedimus fupri. Pulmomannus (inquit)dicipoteftcolpus quoddamrotundum, pilae ma- 
rinxmodo, virefeens, foris fubftantiafeltrofimile, intus cotum fiftulofura velutilpongiaaplyfia,&c. 
Qux pilx marinx vocantur, & in officinis habentur , (inquit Cornarius )ex alcyomj genere elfe 1101» 
du&um eft. Galenus libri 1. de compofit. fec. locos, infine cap. i. 9 *£ appellat. Ariftote- 
les lib. p. hift. animalium, alcyonum nidum pilis marinis & (pumis maris affirmlat: H tonojjla (mI* 
ttu; e<p*h>cuslM{ faAx-fllcui r «ac; V ide plura qux in Alcyone aue annotaui- 
mus , in c.alcyonij occafione, libro de auibus. Matthiolus reprehendit eos,qui pilam marinam vulg^ 
diAam, veterum adarcen e(fe putant. . ..... . - 
Ad b. pertinentia quxdam^affim fuprain a. expofiu funt, cum aha, tum quibus in loeis qualefque 
- 
i 
