De Teftudinibus. Lib. IV. 
949 
xo 
Anftoteles o&auo de hiftoria dicit: Exuunt feneftutem ea quibus cutis mollis, nec prardura&teftacei 
cjuxdam eft,qualis teftudini,(nam& teftudo intercortice inre&a enumeranda eft,&nui S aquatilis:) 
led qualis ftelloni.lacerto, &prxcipue ferpentibus eft, Malfarius. Sed quantmart teftudines ire fta de- 
nominentur,& corticem eorum aliqui teltam appellant, non tamen proprie di&acefiau animalia fune 
qua: omnia fanguine carent,&c.& teftam figlina: inftarfragilem.iiliceamuehabent.Porro genus ani- 
malium, qua: :poA<Saim'Gra:ci nominant* latius patet, cum dcferpentesqni pedibus carentjfc lacercoi 
aefimiles quadrupedes contineat. Diftinguendum hic etiam corticis vocabulum: quod Latini quid* 
aliquando pro teftudinis tegumento accipiunt: Gazaalijq; eruditi recentiores , <paA.Wsh Ariftotele 
di<ftas,qua: veluti fquam^ funt, cortices vel corticem vocant.Egoprrmmum teftudinis genus.aliudho 
inuenio , quam vt fit Quadrupes ouipara: quo genere tcftudinum fpecies omnes comprehenduntur. 
Rondeletius inter Cete adnumerat tclhidines: fed hoc marinis tantum conueniet opinor, qua», vt ipfe 
inquit,media (unc magnitudinis Aut potius, vt mihi vidctur,nc marina quidem cete appellari debee» 
fi proprie loquamur, vtcunq; grandes. nam adedentis ac generis rationem magnitudo noneftadfe* 
renda.Quod li cete rerfte definiuntur animalia aquatilia, (amphibiaue)fpirantia dc vinipara: (nam ce 
te omnia tum intra fe, tum foras animal generant Ariftoteli.-j teftudontnem omnis ouiparafit, cetos 
eadem non erit.liquis tamen propter magnitudinem teftudines marinas, nOn quidem cete, fed cf ta- 
ceas & wpWh* appellare velit, permittemus. Oppianuslib. i. Halieut.cum ceteenumeralTet.fubdit: 
Caterum qu?dara etiam i mari in terram exeunt fit ftatimiA.,/» Htinon Hhyn 
v6 f 7i ^acaniiiostt ^iaoi^.Hoc eft: Aliquando in litora prodeunt etiam anguiUx, & fcutatateftu* 
*o doj&c.non tamen hqc etiam cete elfe vult, led de amphi bijs diuerjforum generum agere i ncipit.Teftu - 
dinis nomen apud Latinos, licuti ‘i 7 apudGrscos,abfque vlloaudito.qtiandoa; marinam, hu£ 
doque terreftrem fignificat, ve apud Pliniumlib.n.c.37, & Ariftotelem hjftonx 5.55, Gallana Italis ali- 
cubi, ,vt Ferraria, teftudo eft nomine, vt apparet, fa&o a Grxco Gallangi Morftbeli eft rana pi- 
fcatrixiquam & bufonem aliqui vocant, licuti teftudinera noftri bufonem ficutacuro. Hifpani quidam 
Calandras nominant.vide fupraab initio elementi C. Serpentis facies»fibilus,oua, cucis Teftudinis» 
vulgo affinitatis appellationem inuenere. Etenim Taurini ferpentem cuppariam.a cuppa. ali j fcali Ser 
pentem (cutellariam, afcutella. Nos Galanam , Gratcar vocis veftigio, qna(i >ja L * 1 Mixobarbari 
quidam feriptores tortucam 8c tartarucam pro teftudine dicunt. Poloni Zol vv. Albcrtus ite alii auida 
^ indo&icocn.cas & teftudines aliquando confundunt. ^ ' 
Sunt teftudines omnes pedore plano ac tabellato,feu tergo tumido & inen ruo: funt rdpite 5r cei ni- ® 
ceanguineis:dentibus carent, fed roftri acie omnia comminuunt, ex Plinio hic & vndecimo volumi- 
ne : .uperna parte inferiorem claudente , pyxidum modo : pedibus quaternis multifidis vnguiculatis, 
quos &exerunt & retrahunt intra corticem, quemadmodum & caput. Maifarius. A toni teftudini luta 
r, $ tergum nec tumidum nec incuruum Rondeletius pingic.& Plinius : Teftudini (inquic)qUx in cce- 
BO * paludibus viuit, latitudo in dorio eft pedori fimilis , nec connexo inctirua calyce. Plurima funt 
teftudinibus, eciam rerreftribtis, communia: vehit quod fanguisab hisdum viuu/u detra&us, fri"icW 
fit,noftn quidem comparatione, non (impliciter, quod omnes roftri duritie lapillos comminuunt, 
(&c.<jfvtnfi(]ucrinbwreftrcwiit,)Cardanus/Tel\udii-tum genera omnia, i latere adiunda habent:ead*m- 
40 *I ue in °bhquum fledunc quemadmodum crocodili & lacertarrEt cortice integuntur duro rigidoque, 
&qmollefirmiorfit,Vuottonus.fedAriftotclrs ^ip 0 Ai'S(Svfcribit:non -alis m^A^A-iLatinis nomen 
corticis ad vtrunq; ambigit. Operimentum teftudinis multis neminiius appellatur, vr 1 n libro de Qua 
drupedib.ouip.indicauimus. Graeci vocant, Nicander^-.- «v.reccntiores.vt Alberrus «clm 
gua: quaedam vulgares, fcucum,^rd7W;:vnde&animal ipfumSdh/Knt appellamus, & Oppianus vt- 
huylw cognominat Uo*x». ' ‘ rc A e 
Teftudines omnes, vtdidumeft,roftri duritie ve! lapillos comminuunt: vnde omnes dentibus ca- 
rere arbitror, quod pro ijs roftri durities fatisfacit. Oppianusquid-m authoreft teftudines (marinas 
nimirum)mares Arfoeminas propter coitum inuicem dimicantes, incuruis dentibus fefe lacerare: fed 
Rondeletius dentes incerpretaturroftra. Depulmonibus & velicis teftudinum, vide infra jnMa- 
50 rina. 
Teftes lumbis intus adhaerent meatufque gemini ab his fimiliter atque ferpentibus tendunt, Maf- 
farius. Solaautem teftudo inter corticata veiicam obcinet.in hac enim tantummodo natura caftrata 
eft.Cuius rei caufa eft,quod marinae teftudines pulmonem habent carnofum, fanguincum, & fimilem 
bubuloterreitres autem proportione maiorem, fuperfi cies etiam, (2^-r xu-iw ii 
%o*)quiaobdeniapr£duraq; modo filiciseft, facit nc humoi’ difflari, euaporariqnc poflic per carnem 
laxiorem; vt ferpentibus caeterifque opertis cortice euenit. humor enim ijs in corticem tegentem , vt 
auibus in pennas abfumitur, cumexiguopocu contenta Iit , propter exanguem pulmonis naturam: 
atque ita excrementi copia tanta fubiidet, vt eorum natura conceptacuIum,& vas quoddam capax hu- 
moris de/ideret. Veiicam igiturteftudo folaincerhjc habet ea decaufa:fed marinaamplam, terre- 
00 ftris exiguam admodum, Ariftotcles Departibus animalium 3. 3 . Rondeletius in Teftudine lutaria 
quoque veiicam & renes rcperic:quas partes eis Ariftoteles negabat. Author libri de natura rerum* 
Tortuca (iuquit)cft duorum pedumf.wwo^^rfW^j) caput habens ytbubo y {fi/rtebtifi:nam ab 
tjMajimtlitttdint apud noftr os etiam nomen inuertir. jcaudam vt Ccorpio ,(viferpmspottitr,) duobus (cutis durif- 
fimis quafi teftis tegitur , quibus adeo fe induit , vt difficulter etiam validi/limis i&ibus perimi 
Teftudines omnes tenui voce & abrupta ftrident, Cardanus. In dorfum fi inuercaiitur,(tue in terra r 
fiuein mari,erigere fe amplius non queunt, Author Grxcus incertus. omnes roftri duritie lapillos c6- V 
minuuntjCardanus.Teftudines incoitu fuperueniunt,Plinius. * 
Vtriufqigeneristeftudinumputamiaainlaminas fecari ad opera, vt ad pocula aliaq; vafa, (inquit E 
Vuofc- 
